زیبایی بازیافت در بازیابی زیبایی ها از دل زشتی هاست

آب ، الفبای محیط زیست

 

 

 

فعالیتهای مربوط به توسعه منابع آب تغییراتی را در محیط زیست بدنبال دارد . اثرات زیستمحیطی سیستم های توسعه منابع آب ، در ضمن مفید بودن می تواند مضر هم باشند . برای مثال مخازن سد ها اغلب بخشهائی از بستر سیل گیر رودخانه و نیز حوزه آبریز را تخریب می نمایند درحالیکه از طرف دیگر دریاچه ای بوجود می آورند و به این ترتیب بعضی از خصوصیات زیستمحیطی و اکولوژی این رودخانه ها در حوزه های آبریز از دست میرود . افزایش دمای زمین به این معنی است که سطح آب دریا بالا خواهد رفت و مناطق ساحلی و روخانه ها را غرقاب خواهد کرد و زندگی بیش از 100میلیون جمعیت را به مخاطره خواهد انداخت

گذشته از آن الگوی بارندگی ها بی تردید تغییر کرده و کشاورزی مختل می شود ، همچنین این تغییر الگو باعث می شود که طوفانها و گردبادها ، پرقدرت تر شده و موجب جاری شدن سیل شود . همینطور امکان دارد که نواحی گرم وخشک جهان کوچک تر شوند و آز آنجا که این دگرگونی ها سریع خواهد بود ، اکوسیستم های طبیعی یعنی زمینهای مرطوب یا زمینهای هموار و اصولا جانوران و گیاهانی که به زندگی در شرایط اب و هوائی معین خو گرفته اند ناگهان خود را با اوضاع متفاوت مواجه خواهند دید و همین مسئله باعث نابودی و انقراض بسیاری ازاین گونه های جانوری و گیاهی خواهد شد

- تخریب جزایر مرجانی ، صید بی رویه ماهی و آلودگی اقیانوسها ، فجایعی ساخته و پرداخته دست بشر است . مواد نفتی ، فاضلاب و رسوبات مواد شیمیائی ، کودهائی که بدرون دریا میریزند بدون شک ماهی ها و پرندگان دریائی را بیمار می سازد و مواد ناشی از پسماندها موجب رشد خزه های دریائی شده درنتیجه باعث نابودی حیات دریائی می گردد. از طرف دیگر آلودگی آبهای زیر زمینی ناشی از نشت و نفوذ شیرابه در جایگاههای دفن زباله ، از معضلات عمده ای است که مسائل بهداشتی زیستمحیطی عدیده ای را ایجاد نموده است . در اثر فعل و انفعالات و واکنشهای مختلف در درون گودالها و انبار های زباله و نزدیک بودن سطح بسته گودالها به آبهای زیر زمینی ، شیرابه به سهولت در این آبها نفوذ کرده و هرگونه مصارف آنی اب را غیر ممکن می سازد

این مسئله از آن جهت اهمیت بیشتری می یابد که جدا سازی مواد سمی ، صنعتی و بیماری زا ی مراکز بهداشتی درمانی ، از زواید شهری انجام می شود . و مراکز دفع زباله ، پذیرای هرگونه زوایدی می باشند . بطوری که این مواد با ایجاد تغییرات نامطلوب در خواص فیزیکی و شیمیائی و بیولوژیکی کیفیت آب را پائین می آورند . و گاهی نیز آلودگی ها زوال پذیرند و به آسانی تجزیه و تقلیل داده می شوند مانند مواد زائی کشاورزی ، حیوانی و … بعض زباله ها به اسانی یا هرگز تجزیه نمی شوند و انحطاط پذیرند مانند جیوه ، سرب ، پلاستیک ، و…که باید حتی المقدور از انداختن یا ریختن آنها در آب جلوگیری شود . زیرا وجود این عناصر در آب آشامیدنی به اندازه بالاتراز حد مجاز تاثیر مخربی بر سلامت انسان می گذارند و آب را به منشاء بیماریهای گوناگون مبدل می سازند .

مقادیر غیر مجاز پلاستیک باعث بروز بسیاری از اختلالات ژنتیکی و سرطان پوست می شود. موجودات ذره بینی مانند میکروب ها،قارچها و … باعث بروز انواع بیماریهای انسانی شده و بهداشت آب را به خطر می اندازند . بعضی از جلبکها ، نوعی مواد سمی تولید می کنند که هم باعث بیماری شده و هم تاسیسات و فرایند تصفیه را دچار اشکال می کنند . شهر نشینی و فعالیتهای صنعتی و کشاورزی زمینه بسیار مساعدی برای رشد و انتقال آلودگی ها از طریق آب بوجود آورده است . اگر فرض شود که هر متر مکعب آب آلوده می تواند تا 40 متر مکعب آب سالم را آلوده سازد مجموعه پساب هائیکه هر روز تولید می شود تهدیدی بسیار جدی برای منابع آب خواهد بود

 

می‌دانستید که ...

به گزارش سازمان بهداشت جهانی تقریبآ از هر سه نفری که در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند یکنفر آب آشامیدنی سالم در دسترس ندارند . هر سال سه میلیون کودک زیر 10 سال بعلت کمبود آب سالم و امکانات بهداشتی از از بین میروند . در کشورهای جهان سوم 80 درصد کل بیماریها مربوط به مصرف آب آلوده است که 33 درصد کل مرگ ومیر در این کشورها ، باعث می شود ، یعنی در واقع 25 هزار نفر در روز بدلیل استفاده از آب آلوده از بین میروند . این سناریو تیره و غم افزا ممکن است موجب شود که دولتهای جهانی به خود آمده و دست به اقدامات جدی بزنند . زیرا به رغم همه این دشواریها تا حدودی جا برای امیدواری هست و به کمک اقدامات مناسب و عزم و اراده لازم برای بکار گرفتن آنها می توان از روند نابودی منابع آب کاست و یا آنرا متوقف نمود

از طرفی پیشگیری از آلوده سازی آب یکی از راههای علمی و با صرفه است ، موفقیت این امر در گروه یک عزم ملی و فرا گیر است . ایجاد اهرمهای قوی قانونی ، استحکام و قاطعیت در برخورد با آلوده کنندگان منابع آب و پیامدهای ناشی از آلودگی آن برای افزایش آگاهی عمومی از جمله مواردی است که باید در سطح جهانی به آن توجه اکید مبذول شود و کشورهای مختلف با توجه به شرایط اجتماعی ، صنعتی و کشاورزی و انواع آلاینده ها و پسابهای ناشی از فعالیتهای انسانی ، استانداردهای خاصی برای خود تهیه کرده اند و بسیاری از عوامل تشکیل دهنده این استانداردها در سطح جهانی یکسان و مشابه است . بنابراین کشورهای درحال توسعه نیز باید در جهت رفع مشکلات زیستمحیطی و حفظ بهداشت جامعه خود بکوشند و از این استانداردها بهره گیری نمایند

 

 

 

 

 

آلودگی آبWater Pollution 

                                           

        آب هر گز بطور خالص در هیچ کجای دنیا یافت نمی شود . حتی آب بارانی که در مناطق غیر الوده نواحی جغرافیائی به زمین می بارد  شامل گازها ی o2-co2-N2  محلول در آن است و همچنین گرد و غبار یا ذرات معلق در اتمسفر بصورت تعلیق در آب حمل می شوند .  آب چشمه ها نیز معمولاً دارای ترکیباتی حمل شده از فلزاتی مثل Na-Mg –Ca- Fe- است .

آب سخت

آبی است که مقدار قابل توجهی از ترکیبات فلزات در آن وجود دارد . حتی آب نوشیدنی ما هم از نظر شیمیائی خالص نیست و درست است که ذرات جامد معلق و باکتریهای مضر آن از بین رفته اند اما باز هم از نظر شیمیائی خالص نیست . اصولاً آب خالص برای نوشیدن نامطبوع است .

 

استفاده های طبیعی از آب عبارتند :

زیبائی و تفریحی

ذخیره آب مصرفی عمومی مردم

محیط زیست آبی جانوران آبزی

کشاورزی

صنعتی

طبق یک تعریف : هر ماده و جسمی که مانع استفاده طبیعی از آب شود آلوده کننده آب تلقی می شود . آبی که برای بعضی استفاده های خاصی مناسب است باید آلوده نباشد .

اکنون در جهان بیش از 500کیلومتر مکعب آب در رابطه با صنعت مورد استفاده قرار می گیرد که نصف آن پس از تصفیه پسابهای صنعتی مجدداً استفاده می شود .  ( بر طبق محاسبات سازمان ملل یک سوم آبهای شیرین جهان آلوده اند ) .

 

 

تعریف آب پاک و آب آلوده :

هیچ تعریف خاصی برای پاک یا آلوده بودن مطلق آب وجود ندارد .در واقع آب پاک بنا به کاربرد آن بایستی دارای شرایط خاصی باشد . مثلاً برای مصرف – کشاورزی – یا صنعت نیازمند استاندارد های کیفیت خاص خود است .

معمولاً آبی را آلوده می گویند که مقدار اکسیژن محلول در آن از مقداری که برای زندگی آبزیان ضروریست کمتر باشد . هرگاه مواد آلی از طریق تخلیه فاضلاب به آبها وارد شوند بعلت خاصیت اکسید شوندگی شدید این مواد که با مصرف اکسیژن محلول در آب صورت می گیرد اکسیژن محلول در آب به صفر میرسد و می گویند آب بشدت آلوده است .

آب دارای خواص فیزیکی ویژه ای است :

وزن مخصوص آب در 4درجه سانتی گراد 1 است

گرمای ویژه آب بالاست

هدایت حرارتی زیادی دارد

حلالیت زیاد در برابر سایر اجسام

انبساط آب در حال انجماد

آب از دو عنصر هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده و اولین بار هنری کاواندیش و لاوازیه عناصر آن را جدا نمودند .

 

اندازه گیری کیفیت آب

  آلودگی موجود در آب بر حسب میلی گرم در لیتر ( mg/lit) اندازه گیری می شود . در قدیم از روش PPm وزنی استفاده می شد که این روش در آلودگی بصورت حجمی اکنون در هوا مطرح است .

1 میلی لیتر آب برابر یک گرم آب است و از ppm هم می توان استفاده نمود لیکن در سایر مایعات چون 1 میلی لیتر برابر یک گرم نیست بنابراین استفاده از ppm     منسوخ و mg/lit متداول است .

اندازه گیری کیفیت آب بدلایل زیر دشوار است :

ممکن است آلوده کننده کاملاً شناخته شده نباشد .

غلظت آلوده کننده ممکن است اینقدر کم باشد که اندازه گیری دقیق آن بسیار دشوار باشد .

 

برای اندازه گیری کیفیت آب روشهای زیر متداول است . :

اندازه گیری اکسیژن محلول در آب یا DO

حداکثر اکسیژنی که در درجه حرارت نرمال ( 25درجه سانتی گراد ) می تواند در آب حل شودmg/lit 9 است و هر چه حرارت اضافه شود اکسیژن محلول تقلیل می یابد . در دمای 35 درجه سانتی گراد اکسیژن محلول به    mg/lit  7 می رسد و در دمای صفر درجه اکسیژن محلول معادل mg/lit  14  است . اکسیژن محلول در آب بوسیله دستگاه اندازه گیری اکسیژن (DO  متر )    اندازه گیری می شود .

 

BOD  چیست ؟

BOD نرخ مصرف اکسیژن در داخل آب توسط ارگانیزمهاست   است . اگر BOD  کم باشد آب پاک و فاقد ارگانیسم است یا آنکه ارگانیزمهای داخل آب مرده و نیازی به مصرف اکسیژن ندارند . BOD    مقدار اکسیژن لازم برای ثبات بیولوژیکی در آب است . اندازه تاًسیسات تصفیه بیولوژیکی خصوصاً میزان هوادهی فاضلاب در حوضچه های هوا دهی را می توان با اندازه BOD  محاسبه نمود .

اگر BOD  آبی   ppm 1  باشد   تقریباً آب خالص است . آب با BOD تا ppm 5  نسبتاً خالص فرض می شود و وقتی که BOD  به بیشتر از ppm 5   برسد خلوص آب مورد تردید قرار می گیرد . اما اگر مقدار BOD  از ppm 20 تجاوز کند سلامت عمومی مورد خطر واقع می شود .

آزمایشات BOD  تخمین واقع بینانه ای از کیفیت اکسیژنی که وارد به آب شده  است را فراهم می سازد .

 

BOD  چگونه تعیین می شود ؟

         دو بطری از یک آب نهر پر می شوند . میزان DO  یکی اندازه گیری می شود ، سپس درب بطری دیگر را بسته و داخل همان جریان آب به مدت 5 روز قرار می گیرد ( برای حفظ شرایط محیطی مثل درجه حرارت ، زمان و نور ) بعد از 5 روز DO  ظرف دوم اندازه گیری شده و اختلاف DO  ظرف اول و دوم مشخص کننده BOD5   است .

درجه حرارت ، نور و زمان عوامل موثر در BOD  هستند . لازم به ذکر است آزمایش حتماً بایستی در درجه حرارت 20درجه سانتی گراد و در محیط به مدت 5 روز باشد .

 

TOC    چیست ؟

چون سوخت و سوز کربن تولید Co2 می نماید لذا با احتراق کامل یک نمونه می توان به ارگانیزمهای موجود در فاضلاب پی برد . با سوزاندن نمونه در داخل یک لوله و اندازه گیری Co2   پی به TOC یا مجموع کل کربن آلی پی می بریم .

 

• آلوده کننده های آب

هر جسم خارجی که به اب افزوده شده و باعث شود کیفیت فیزیکی ، شیمیایی ، یا بیولوژیکی آن طوری تغییر نماید که برای مصرف انسان و سایر موجودات و کشاورزی مضر باشد و انسان نتواند حتی با تصفیه عادی آن را برای اشامیدن مناسب سازد جزء آلوده کننده های آب منظور می شود .

 آلوده کننده های عمده آب بشرح ذیل طبقه بندی می شوند :

زباله های متقاضی اکسیژن

عوامل بیماری زا

مواد غذائی گیاهی

ترکیبات آلی سنتز شده ( مصنوعی)

نفت

مواد شیمیائی معدنی و کانی ها

رسوبات

مواد رادیو اکتیویته

گرما

بعضی از اوقات آب آلوده شامل چند منبع آلاینده است .

 

زباله های متقاضی اکسیژن ( اکسیژن خواه )

اکسیژن حل شده در آب مورد نیاز هر گیاه و جانوری است که در آن زندگی می کند . اکسیژن محلول را با DO نمایش میدهند که برای یک ماهی باید حداقل  ppm 5 یا 5 میلی گرم بر لیتر باشد .

آب سرد دارای DO  بیشتری است . DO  در محلول اشباع با درجه حرارت آب و ارتفاع از محل تغییر می کند . در سطح دریا در 20 درجه سانتی گراد 1/9 پی پی ام است . در یک درجه حرارت ثابت هرچه ارتفاع بیشتر می شود DO  کمتر می شود .

زمانی که زباله های آلی خصوصاً فاضلاب خانگی و حیوانی – زباله های صنعتی – ناشی از فعالیتها ی کارخانجات کاغذ سازی – چرم سازی ، فاضلاب کشتارگاهها و گیاهان و … به آب می ریزد DO آب شدیداً پائین می آید ، چون زباله های این صنایع اکسیژن خواه بوده و بوسیله باکتریها در حضور اکسیژن شکسته شده و پوسیده می شوند .

بیشترین زباله های اکسیژن خواه زباله های آلی هستند . برای اکسایش 3 پی پی ام کربن 9 پی پی ام اکسیژن محلول نیاز است.

 

عوامل بیماری زا

آب عامل انتقال بسیاری از ویروسها و باکتریهای بیماری زاست که اکثراَ باعث عفونت در ناحیه روده می شوند . تیفوئید ، اسهالهای خونی ، پاراتیفوئید ، وبا از آن جمله اند . فلج اطفال و یرقان نیز با آبهای آلوده منتقل می شوند .

آزمایش مستقیم برای شناسائی موجودات در آب صورت نمی گیرد اما یک باکتری معروف بنام کالیفرم که بی خطر بوده و مواد غذائی انسان را در روده بزرگ جذب می نماید و در همانجا زندگی می کند اگر در آب دیده شود معرف مدفوع در داخل آب است .

چه بیماریهائی توسط آب آلوده به انسان سرایت می کند ؟

بیماریهای انگلی ( لیپتوسپیرا ایکترو هموراژه که به تب لجن و یا ویل معروف است و باکتری از راه مخاط پوست وارد بدن شده و باعث عفونت می شود و در آب لجن و رودخانه ها موجود است .

کرمها : مثل آسکاریس – تریکو سفال ( کرم شلاقی و کرم قلابدار )

بیماری وبا

بیماری ویروسی مثل فلج اطفال و هپاتیت عفونی

مواد غذائی گیاهی

فسفر – نیتروژن – کربن – سه عنصری هستند که واکنش دهنده های وابسته به کیفیت و شرایط هستند . فاضلاب انسانی و زباله های صنعتی که منابع قابل توجهی از مواد غذائی به ویژه ترکیبات فسفره دارند و در آب حل شده و عامل محدود کننده می شوند .

70 % ترکیبات فسفره در فاضلابها در اثر استفاده از شوینده های خانگی است که بایستی از ترکیبات شوینده حذف گردند . این ترکیبات وقتی که در آب وارد می شوند به رشد جلبکها کمک نموده و باعث بهم خوردن تعادل اکوسیستمها می شوند

 

مواد آلی مصنوعی

شوینده ها و مواد آفت کش – حلالها – رنگها و فیبرها باعث تغییراتی در بو ، مزه و رنگ آب شده و باعث مسمومیت آب و خطر برای جانوران و گیاهان می شوند .

 

نفت

اولین چاه نفت در سال 1859 در پنسیلوانیا احداث شد . سالانه چندین بیلیون بشکه نفت خام استخراج می شود که تولید – توزیع و استفاده از یک چنین مقدار زیادی نفت پیامدهای زیستمحیطی زیادی دارد . آلودگی نفتی باعث می شود خاصیت هیدروفوبی پرندگان بشدت کاهش یابد

 

مواد شیمیائی معدنی و کانی

نمکهای معدنی و اسیدهای معدنی و ترکیبات فلزی که در حضور آب باعث اسدیته – شوری و سمی شدن آب می شوند جزء آلاینده های آب هستند .

اسیدی شدن : ( مثل باران اسیدی ) استخراج معادن سولفید ( پیریت FeS2 ) و عبور آب از رگه های این معادن بطور طبیعی یا از طریق فرایند های مصنوعی باعث افزایش اسیدیته آب می گردد . در PH کمتر از 6 باعث خوردگی زیاد از حد در سیستمهای لوله کشی – قایقها – اسکله ها و … می شود .

 

شوری :

97 درصد آبهای جهان شورند . فاضلابهای صنعتی – حمل مواد معدنی توسط آبیاری و غیره باعث شوری می شود . استفاده از نمک در شاهراهها و شستشوی آن باعث شوری آبها می شود . افزایش شوری کیفیت آب را پائین می آورد . مواد معدنی و کانی در آب تاًثیرات زیادی روی گیاهان و جانوران آبزی دارد و زیان وارده به زندگی آبزیان مربوط به فرایند اسمزی است که نهایتاً به مرگ جاندار می انجامد .

سمیت :

فلزات سنگین باعث سمیت آب می شوند . جیوه – سرب – کادمیوم – کرم و نیکل از جمله  این عناصر هستند . با جمع شدن در مدت طولانی در بدن موجودات زنده باعث سمیت و نهایتاً مرگ موجود زنده می شوند .

رسوبات :

رسوبات در اثر فرایند های طبیعی فرسایشی بوجود می آیند و باعث آلودگی شدید آبهای سطحی می شوند

 تاًثیرات زیان آور رسوبات عبارتست از :

مشکلات مربوط به لایروبی کانالها- چشمه ها – بنادر و مخازن

نابودی جانوران آبزی و از بین بردن زیستگاه آنها

کاهش نفوذ نور به داخل آب و کاهش فرایند فتو سنتز

تیره گی آب و افزایش هزینه تصفیه آن

.

سه فعالیت مهم وابسته به اورانیوم که منبع بالقوه تولید آلودگی است :

استخراج از معدن و فرآیند هایی روی سنگ معدن دارای رادیو اکتیو سودمند

استفاده از مواد رادیو اکتیو در سلاحهای هسته ای

استفاده از مواد رادیو اکتیو در تولید انرژی هسته ای ( نیرو گاهها ی هسته ای – اتمی )

 

فرایندهای سنگ معدن

بزرگترین مشکل آلودگی رادیو اکتیوی در نتیجه تولید اورانیوم به علت مقادیر زیادی اورانیوم باقی مانده از تولید می باشد . مواد رادیو اکتیوی توسط بارندگی از توده پس ماندها حل یا خرد شده و به سمت آب معمولی مصرفی حرکت و باعث آلوده سازی شدید آن می شود .

رادیوم و توریوم از نظر شیمیایی شبیه کلسیم هستند و بنابراین وقتی که وارد بدن می شوند توسط استخوانها جذب می شوند . سبزی کاری می تواند مقدار مواد پس مانده در آبهای سطحی را کاهش دهد . وقتی ذرات رادیو اکتیو یته در اثر آزمایشهای اتمی با باران ترکیب شوند باران هسته ای بوجود می آید . باران رادیو اکتیو در سال 1963 منجر به امضاء قرار داد تحریم آزمایشات هسته ای شد .

استرانسیوم 90 یک جزء باران رادیو اکتیو با نیمه عمر 28 سال از نظر شیمیائی مثل کلسیم است و توسط گیاه از خاک جذب شده و با خوردن گیاه  به استخوانها و دندانها وارد  می شوند .این عناصر  در مغز استخوان وارد شده و اختلالات خونی را بوجود می آورد .

سزیم 137 با نیمه عمر 30 سال از نظر شیمیائی مثل پتاسیم است و توسط لبنیات و گوشت و حبوبات برگدار از باران رادیو اکتیویته جذب شده و  به انسان میرسد . و مثل استرانسیوم عمل می کند .

 

4 نوع آلودگی توسط کارخانجات انرژی هسته ای تولید می شود :

تولید زباله های مایعی از رادیو اکتیو

زباله های مایع و گازی حاصل از عناصر سوختی

محصولات حاصل از شکافت هسته

گرما

تهدید بزرگ آلودگی آب به  فرآیند های زباله های هسته ای در سیستم عمل کننده مربوط است . زباله ها را در ظروف فولادی بسته بندی می کنند و بر حسب خط مشی مربوطه دفن می سازند .

حرارت

از نظر بسیاری از مردم گرما یک آلوده کننده نیست . اما وقتی برای سرد کردن دمای آب از رودخانه ها استفاده  شود و دمای آب بالا رود  خطر جدی است .

افزایش حرارت چه اثری در آبهای طبیعی دارد :

میزان اکسیژن محلول در آب را کاهش می دهد ( DO )

سرعت واکنشهای شیمیایی را افزایش می دهد

درجه حرارت نامناسب برای زندگی آبزیان تولید می شود

میزان درجه بندی های مرگ آور افزایش می یابد .

 

بررسی دیگر آلاینده های  آب

کیفیت آب عامل تعیین کننده ای برای آسایش و رفاه انسانهاست . اکنون در جوامعی که آب ها ی آلوده به باکتریها و مواد شیمیایی وجود دارد شیوع بیماریها امری اجتناب ناپذیر است  و بسیاری از مرگ و میر ها ناسی از آلودکی آب می باشد . با وجود تصفیه آب آشامیدنی در شهر ها هنوز هم بعضی از منابع آب شهری در برخی نقاط حاوی مقادیر خطر ناکی از عوامل بالقوه بیماری زا هستند . ترکیبات شیمیاییی و سمی در اندازه های کم به هیچ وجه در آب آشامیدن قابل روئیت نبوده و بدون انجام آزمایشات ویژه به راحتی  نمی توان در خصوص کیفیت آبی اظهار نظر کرد .

 

در جوامع صنعتی سر چشمه های گوناگونی برای وارد  شدن آلودگی های شیمیایی بدرون آب وجود دارد ، فضولات حاصل از صنایع شیمیایی و آبکاری و عبور  از میان زمینهای کشاورزی سمپاشی شده منابع جدی آلودگی شیمیایی آب هستند .

در حال حاضر مواد سمی که توسط آب منتقل می شوند مهمترین عوامل زیانبار موجود در آبهای آشامیدنی هستند .

 

در حال حاضر مواد سمی که توسط آب منتقل می شوند مهمترین عوامل زیانبار موجود در آبهای آشامیدنی هستند .

آگاهی از منابع آلاینده ها – نحوه انتقال – برهمکنش ها و آثار ناشی از ورود آلاینده ها به آب برای کنترل آنها به طریقی که برای محیط زیست بی خطر بوده و در عین حال از جهت اقتصادی مقرون به صرفه باشد حائز اهمیت است .

آگاهی از مفهوم آلودگی و کنترل آن منوط به کسب دانش در زمینه شیمی محیط زیست آبی است .

 

 

 

عناصر ناچیز موجود در آب Tracc Element

منظور از عناصر ناچیز عناصر به مقدار بسیار اندک است . با توجه به اینکه در قدیم روشهای مدرن امروزی همچون جذب اتمی – نشر پلاسما – تجزیه با نوترون فعال – کروماتوگرافی گازی – طیف سنجی جرمی و روشهای دیگر که قدرت آشکار سازی را تا حد کشف مقادیر بسیار اندک که امروزه قابل دسترس هستند گسترش داده اند وجود نداشت و فقط می توانستند حضور یک عنصر را بدون مقدار آن آشکار سازند عنصر مورد نظر را در حد ناچیز پنداشته و تعریف کلی عناصر موجود در آب را منظور می نمودند .

 

برخی از این عناصر بعنوان مواد غذائی برای زندگی جانوران و گیاهان شناخته می شوند و مقدار کم آنها مورد نیاز و مقدار زیاد آنها سمی است . مثل هیدروژن – اکسیژن – فسفر – پتاسیم – گوگرد – منیزیوم – کلسیم – میکرو و ماکرو نوتریونها ( Cl- CO – mo – fe- zn - , …  ) که هرکدام بعنوان سازنده زیست جرم یا کنترل عملکرد متابولیکی ارگانیسم ها در آب وجود دارند و منبع آنها اکثراً کانی های موجود در آب است .

 

برخی عناصر ناچیز از لحاظ مسائل محیط زیست بسیار با اهمیت هستند مثل سرب یا جیوه یا کادمیوم ( چون به غشا، سلولها متصل شده و روند انتقال مواد از راه دیواره سلولها را مختل می نمایند ) . بعضی از شبه فلزات یعنی عناصری که حد فاصل فلزها و غیر فلز ها قرار دارند نیز آلاینده های مهمی برای آب به حساب می آیند – آرسنیک – سلنیم – آنتیموان در این زمینه حائز اهمیت هستند

 

آرسنیک  AS

        جذب حدود 100میلی گرم از این عنصر می تواند سبب مسمومیت انسان شود . جذب دوزهای اندک آرسنیک در زمان دراز و به دفعات متعدد سبب بروز مسمومیت مزمن می شود . آرسنیک عنصری سرطان زاست و قتل های زیادی با آن صورت گرفته است . احتراق ذغال سنگ باعث ورود مقدار قابل توجهی آرسنیک به محیط زیست می شود که بیشتر این مقدار به منابع آبی وارد می گردد .

آرسنیک به همراه کانی های فسفاته به محیط وارد می گردد . برخی از آفت کشها خصوصاً آنها که قبل از جنگ جهانی دوم مصرف گسترده ای داشته اند حاوی ترکیبات بسیار سمی آرسنیک هستند . رایج ترین  این   مواد عبارتند  از   آرسنات   سرب و آرسنیت   سدیم  .

یکی دیگر از منابع بزرگ آرسنیک زوائد باقی مانده از معادن است . آرسنیک بصورت محصول فرعی در فر آیند تصفیه مس ، طلا ، سرب ، بصورت فضولات معدنی انباشته می شود .

 

کادمیوم Cd

کادمیوم ناشی از زائدات صنعتی یا فضولات معدنی از آلوده کننده های اصلی آب است . کادمیوم در آبکاری فلزات به مصرف میرسد . این عنصر از لحاظ شیمیایی شباهت زیادی با روی دارد و این دو فلز درپدیده های ژئو شیمیایی با هم شرکت می کنند . فشار خون بالا – تخریب کلیه – تخریب بافتهای بیضه و تخریب گلبولهای قرمز خون از جمله عوارض کادمیوم است . مسمومیت با کادمیوم سبب بروز بیماری می شود که در ژاپن به آن ایتای ایتای ( آخ آخ در فارسی ) نامیده می شود  . این بیماری همراه با درد شدید و شکستن بی دلیل استخوانها بروز می نماید .  کادمیوم می تواند در برخی از آنزیمها جانشین روی شده و با تغییر در ساختمان فضائی آنزیم موجب از دست رفتن فعالیت کاتالیزوری آنزیم و نهایتاً سبب بروز علائم بیماری شود .

کادمیوم یک آلاینده خطر ناک آب است و پاکسازی آبی که به کادمیوم آلوده است بسیار دشوار خواهد بود .

در بنادر و خلیج ها ته نشست کادمیوم و ترکیب آن با سولفاتها کادمیوم را بصورت سولفید کادمیوم نامحلول رسوب می دهد . ( cds)

 

سرب Pb

آلودگی سرب از بعضی منابع صنعتی و کانی سر چشمه می گیرد و همچنین سرب ناشی از سوزاندن بنزین های سربدار یکی از سرچشمه های عمده ورود سرب به اتمسفر و خاک است و در نظام های آبی وارد می شود . سنگ آهک سرب دار می تواند منشا، ورود سرب به آبهای طبیعی باشد . استفاده از ظروف سربی برای خوردن و آشامیدن سبب مسمومیت طبقه حاکم در رم باستان و انقراض آنها از سلطنت گردید .

در اثر مسمومیت با سرب اختلال جدی در عملکرد کلیه ها – دستگاههای تناسلی – جگر – مغز و سلسله اعصاب مرکزی و در نهایت مرگ فرد پیش می آید . مسمومیت ناشی از وجود سرب در محیط زیست برخی از کودکان را به عقب ماندگی ذهنی دچار کرده است

. مسمومیت خفیف با سرب موجب بروز آنمی در انسان می شود و فرد مسموم دچار سردرد – درد عضلات – احساس خستگی عمومی و عصبانیت می شود . جز در مواردی که هنوز از لوله های سربی قدیمی برای انتقال آب استفاده می شود آلودگی سربی چندان قابل توجه نیست . سرب در ساختمان لحیم و بعضی مواد بکار رفته در اتصالات لوله ها مصرف می شود . بنابراین آب مورد استفاده شهروندان تا حد زیادی با سرب در تماس است .

آب مانده در لوله کشی ساختمانها مقدار قابل توجهی سرب – روی – کادمیوم و مس دارد و لازم است بعد از برگشت از سفر که لوله ها مدت زیادی پر آب بوده و تخلیه نشده اند با باز نمودن لوله ها آب آلوده خارج گردد

 

آب مانده در لوله کشی ساختمانها مقدار قابل توجهی سرب – روی – کادمیوم و مس دارد و لازم است بعد از برگشت از سفر که لوله ها مدت زیادی پر آب بوده و تخلیه نشده اند با باز نمودن لوله ها آب آلوده خارج گردد

جیوه Hg

جیوه آسیبهای بسیار زیادی به سلامتی انسان وارد می سازد . جیوه در بسیاری از کانی ها به مقدار بسیار کم وجود دارد . سینابر سولفید قرمز جیوه ، سنگ معدن تجارتی اصلی جیوه است .

جیوه فلزی در وسائلی مثل دستگاههای ایجاد خلا، آزمایشگاهی بکار میرود . مصرف عمده جیوه در تولید الکترود های مربوط به دستگاههای تولید الکترو لیتیک گاز کلر است . تر کیبات آلی جیوه در ساخت آفت کشها – خصوصاً قارچ کشها موارد مصرف گوناگونی دارد . ورود جیوه به محیط زیست از طریق منابع متفرقه متعددی صورت می گیرد که مربوط به استفاده بشر از این عنصر است

. دور ریز مواد شیمیایی مصرف شده در آزمایشگاهها – باطریها- دماسنج شکسته – قارچ کشها – آمالگام بکار رفته برای پر کردن دندان و محصولات داروئی راههای ورود جیوه به محیط زیست هستند .

سر ریز فاضلاب شهری گاهی حاوی جیوه تا ده برابر مقدار یافت شده در آبهای طبیعی است .

 

 

در سالهای 1960- 1953 سمیت جیوه در خلیج مینا ماتا ی ژاپن به نحو غم انگیزی خود نمائی کرد . از میان افرادی که محصولات دریایی این خلیج  آلوده را مصرف کردند 111 نفر مسموم شدند و 43 نفر آنها جان سپردند و 19 نفر که مادران آنها از این مواد غذائی مصرف کرده بودند تغییرات ژنتیکی دیده شد . منبع ورود جیوه به آب پسماندهای صنایع شیمیایی ریخته شده در خلیج بود از جمله اثرات سمی جیوه را می توان اختلالات نورولوژیک – افسردگی – عصبانیت – کوری – دیوانگی – شکستن کروموزومها و بروز نقائص مادر زادی را نام برد .

عوارض خفیف تر مسمومیت با جیوه مثل افسردگی و عصبانیت دارای ماهیت سایکو پاتولوژیکی هستند .

برخی از اشکال جیوه نسبتاً غیر سمی هستند و برای درمان سفلیس و دیگر بیماریها کار برد دارند و ترکیبات آلی جیوه بشدت سمی هستند

 

 . وجود جیوه در بدن ماهی ها ی دریاچه های آلوده  و غلظت بسیار زیاد جیوه در آب و در بافتهای ماهی دیده شده است و آن ناشی از تشکیل یون محلول مونومتیل مرکوری CH3Hg+  و دی متیل مرکوری فرار CH3)2Hg ) توسط باکتری ناهوازی موجود در رسوبات است .

و جیوه ناشی از این ترکیبات در بافتهای چربی انباشته شده و ممکن است از 1000برابر غلظت آن در آب بیشتر باشد . ماده شیمیائی عامل متیلاسیون که جیوه معدنی را به ترکیبات متیل مرکوری تبدیل می کند متیل کوبالامین نام دارد که آنالوگ ویتامین B12  است .

در آبهای خنثی یا قلیائی شرایط مساعدی برای تشکیل دی متیل مرکوری CH3)2Hg )  وجود دارد . این ترکیب فرار می تواند به اتمسفر هم وارد شود .

 

سیانور درآب :

      سیانور ماده ای سمی و مرگ آور است که در آب بصورت HCN که اسیدی ضعیف است دیده می شود یون سیانید با بسیاری از یونهای فلزی میل ترکیبی زیادی نشان داده مثلاً در مجاورت آهن دو ظرفیتی یون فروسیانید را تشکیل می دهد که سمیت آن نسبتاَ  کمتر است . HCN فرار ماده ای بسیار سمی است که در سالهای 1940-1967 در اتاقهای گاز زندانهای کشور امریکا برای اعدام محکومین بکار میرفت . سیانور مصرف صنعتی گسترده ای دارد و بویژه برای پاکسازی سطوح فلزی و آبکاری فلزات بکار میرود . همچنین از طریق صنایع گاز و کوره های کک سازی در محیط منتشر می گردد . در عملیات استخراج کانی ها به وفور مصرف می گردد

. بعنوان مثال در عملیات استخراج طلا برای جدا کردن طلا از سنگ معدن ابتدا جیوه مصرف می شد و سپس بعلت کارائی بالای سیانور این ماده  مورد استفاده قرار گرفته و بعلت فرایند شستشو با سیانور باعث آلودگی شدید آبهای زیر زمینی گردیده است .

                                         

آزبست در آب :

آزبست عنصری معدنی است که در اثر استخراج از سنگ معدن بصورت الیافی فیبری در هوا منتشر و باعث خراش بافتهای ریه می شود و نهایتاَ تولید سرطان می نماید .  آزبست از طریق لوله های آزبستی و یا فرایندهای معدنی در اتمسفر منتشر و وارد آبهای طبیعی می گردد .

 

حذف سختی آب :

  نمکهای منیزیوم و کلسیم عمدتاً بصورت بی کربنات یا سولفات در آب حضور دارند عامل اصلی سختی آب هستند . آب سخت آبی است که در جریان واکنش صابون با یونهای کلسیم و منیزیوم ایجاد دلمه های نامحلول می نماید . این یونها باعث مزاحمت در عملکرد پاک کننده ها می شوند بنابراین باید کمپلکسه گردند . همچنین این یونها باعث تشکیل رسوبات معدنی می گردند که باعث مسدود شدن لوله ها و کاهش راندمان انتقال آب می گردند .

برای جذب سختی آب و اصطلاحاً نرم کردن آن در شهر های بزرگ از فرآیند آهک – سودا بهره می گیرند که عبارتست از تصفیه آب به کمک ca (OH)2  و کربنات سدیم Na2co3 که در این عملیات کلسیم بصورت CaCo3 و منیزیوم بصورت Mg (oH)2 رسوب می گردند

 

در بعضی از سیستم های بزرگ تهیه آب نرم به روش آهک – سودا از رسوبات کربنات کلسیم حاصل بعنوان منبع تولید آهک استفاده می کنند . نرم سازی آب به روش آهک – سودا 2 مشکل عمده دارد :

به دلیل پدیده فوق اشباع مقداری CaCo3 و Mg(oH)2 در محلول باقی مانده و این ترکیبات اگر حذف نشوند پس از مدتی رسوب می کنند که ایجاد لایه رسوبی زیانبار یا کدورت نامطلوب در آب را بدنبال دارد .

از ناحیه استفاده از ترکیب بسیار بازی کربنات سدیم مشکل ایجاد می شود . این ماده سبب بالا رفتن PH آب تصفیه شده تا حدود 11 می شود که باید برای غلبه بر آن بداخل آب Co2 دمید

دی کسید کربن سبب می شود که کربنات کلسیم و هیدرو کسید منیزیوم موجود در آب به گونه های محلول بیکربنات تبدیل شوند :

آبی که PH و قلیائیت آن در حد معینی تنظیم شده و غلظت یون Ca2++ موجود در آن بسیار نزدیک به غلظت اشباعی CaCo3  باشد تثبیت شیمیایی شده است . این آب نه باعث ترسیب کربنات کلسیم در منابع و مجاری آب و گرفتگی لوله ها می شود و نه لایه محافظ CaCO3 موجود بر سطح داخلی لوله ها را در خود حل می نماید . آبی که میزان CaCO3 آن بسیار پائین تر از حد اشباع باشد آب مهاجم نامیده می شود .

یک روش دیگر نرم کردن آب استفاده از ستون تعویض یونی است . تعویض یونی یعنی انتقال برگشت پذیر یونها بین محلول آبی و یک ماده جامد که قادر به ایجاد پیوند با یونها باشد . مثلاً حذف NaCl از محلول بوسیله دو واکنش تعویض یونی است .

در نرم کردن آب به کمک تعویض یونی نیازی به حذف کلیه یونهای محلول نیست تنها حذف آن دسته از کاتیونها که موجد سختی آب هستند کافی است . بنابراین معمولاً فقط استفاده از تعویض کننده های کاتیونی کفایت می نماید .

 

گند زدائی آب :

مجموعه عملیات برای کشتن باکتریها ی موجود در آب را گندزدائی گویند

. کلر معمولی ترین ماده گند زداست که برای این منظور بکار میرود :

اسید هیدروکلره اسید ضعیفی است که باعث کشتن باکتریها می شود . گاهی بجای گاز کلر از نکهای هیپو کلریت استفاده می شود . هیپو کلریت کلسیم Ca(ocl)2 نمکی است که برای این منظور استفاده می شود . دو گونه شیمیایی که توسط کلر در آب تشکیل می شود Hocl و ocl- هستند که کلر آزاد سودمند نام دارند و در کشتن باکتریها بسیار موثرند .

این مواد در حضور آمونیاک مونو کلرامین NH2cl – دکی کلرامین NHCL2 – و تری کلرآمین NCL3 که قدرت گند زدائی کمتری دارند را تشکیل میدهند . کلر زنی می تواند ماهیت و سمیت ناخالصی های معدنی موجود در آب را تحت تاًثیر قرار دهد .

گاهی برای گند زدائی بجای کلر از ازون استفاده می شود به اینصورت که پس از فیلتر کردن هوا آن را سرد می کنند و سپس هوای سرد و خشک و فشرده را در معرض تخلیه الکتریکی با ولتاژ 20000ولت قرار می دهند که اکسیژن به ازون تیدیل می شود و ازون تولید شده به درون محفظه تماس پمپاژ می شود و 10تا 15دقیقه طول می کشد .

 

اخیراً به دلیل احتمال تولید ترکیبات ارگانو کلره در خلال فرآیند کلر زنی آب استفاده از ازون مورد توجه روز افزون قرار گرفته است .

ازون بیش از کلر بر ویروسها قدرت تخریبی دارد .

آهن به شکل یون فرات Feo4 2- هم یک عامل اکسید کننده قوی با خواص گند زدائی عالی است . مزیت استفاده از این گند زدا حذف فلزات سنگین – ویروسها و فسفات است . ممکن است در آینده این گند زدا گسترش یابد

 

حذف مواد آلی از اب آشامیدنی :

مقادیر بسیار اندک مواد آلی اگزوتیک ( مواد ساخته دست بشر ) در اب آشامیدنی می تواند موجب سزطان و دیگر بیماریها گردد . برخی از این مواد ترکیبات آلی کلردار هستند که برای ضد عفونی آب بکار می روند . در اثر کلر زنی آب برای ضد عفونی کردن آب کلروفرم و سایر ترکیبات هالو متان Trihalomethane( THMs ) ناشی از فرآیند کلر زنی که از 100PPb تجاوز کنند خطر ساز خواهند شد . که بایستی با استفاده از گرانول ذغال فعال در حد استاندارد کاهش یابند .

 

 

 

 

تصفیه فاضلاب : Waste Water Treatment

 فاضلاب رها شده در آب منبع اغلب آلودگی ها در آبهای طبیعی است بنابر این لازم است خود فاضلاب به نحوی تصفیه شود . تصفیه فاضلاب عمدتاً با سه روش تصفیه اولیه – تصفیه ثانویه و تصفیه ثالثیه ( پیشرفته ) صورت می گیرد . در تصفیه اولیه مواد جامد از آب خارج می گردند ( به روش مکانیکی ) و BOD را بطور ملایم کاهش می دهند .

در مرحله ثانویه BOD بطور قابل ملاحظه ای توسط اکسایش زیستی مواد حل شده در آب کاهش می یابد و در مرحله ثالثیه مواد جامد باقی مانده و مواد معدنی محلول و ترکیبات آلی از فاضلاب جدا می گردند . این عملیات توسط مجموعه ای از فرایند های فیزیکی ، شیمیائی و زیستی انجام می گردد

 

فرآیند های تصفیه فاضلاب اولیه :

در این فرآیند ابتدا بیشتر جامدات را از آب جدا می تمایند و این امر با رسوب دادن جامدات و برداشتن اجسام معلق کامل می گردد این فرایند شامل مراحل زیر است :

غربال کردن

بوسیله تورهای سیمی و غربال ها و عبور آب الوده از آنها امکانپذیر است .

برداشتن سنگریزه  -  با ته نشست سنگ و سنگریزه آنها را جدا می نمایند .

خارج نمودن رسوبات

در صورتی که سرعت جریان فاضلاب کم باشد جامدات معلق ته نشین می شوند که با ایجاد یک مخزن رسوب گیری کامل می شود . جامدات ترسیب شده را لجن خام  می گویند . در روش اولیه تصفیه فاضلاب سنگریزه و لجن خام از آب جدا می شود و با افزودن گاز کلر باکتریهای مولد بیماری را نابود می نمایند . روش تصفیه اولیه بطور تخمینی 35 درصد BOD و 60درصد جامدات معلق که شامل 20درصد از کل نیتروژن و 10 درصد از کل فسفر را برطرف می نماید . اما مواد معدنی را خارج نمی نماید .

 

فرایند های تصفیه فاضلاب ثانویه

 در این فرآیند مواد معلق اضافه برداشته و BOD کم می شود . صافی چکنده و فرآیند لجن فعال در این مرحله مورد استفاده قرار می گیرد . لجن فعال می تواند تا 90% جمدات معلق و BOD را برطرف کند و صافی چکنده 80تا 85درصد مواد معلق را جذب می کند .

صافی چکنده عبارتست از بستری از سنگ و سن به عمق 3 تا 10فوت که در این بستر باکتریهای زیادی وجود دارند که مواد آلی فاضلاب را نابود می نمایند . قسمت مهم این فرآیند تجزیه مواد آلی تحت عمل باکتریهایی است که روی سنگ و شن و لجن قرار دارند .

لجن توسط دمیدن هوا فعال شده و در اثر فعالیت لجن مملو از باکتریها ضایعات آلی شکسته می شوند .

 

فرایند تصفیه ثالثیه ( پیشرفته )

در فرآیند های تصفیه اولیه و ثانویه BOD آب پائین می آید و باکتریها ی مضر حذف می شوند اما ترکیبات آلی معدنی از بین نمی روند . در تصفیه پیشرفته تمام آلوده کننده های محلول و معلق که در روش ثانویه برداشته شده اند از بین می روند .

آلوده کننده های فاضلاب در مجموع به 4 دسته زیر تقسیم می شوند :

جامدات معلق

 ترکیبات الی حل شده

مواد معدنی غذائی گیاهان بصورت محلول

مواد معدنی محلول

در تصفیه پیشرفته فاضلاب الکترو دیالیز یا اسمز معکوس ( با محدود کردن غشاء ) موجب کاهش ذرات جامد معلق می شود

در حال حاضر لخته نمودن و سپس صاف کردن برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرد . آلوم AL2(SO4)3H2O یک نمونه منعقد کننده مورد استفاده است که با محلول قلیایی از یونهای بیکربنات ماده ای ژلاتینی که ذرات جامد معلق را فرا گرفته و با آنها ته نشین می شود بعد از تصفیه ثانویه مقادیر کمی از مواد آلی محلول در آب باقی می مانند که طعم و مزه مخصوصی به آب داده و سمی است  .

پیشرفته ترین روش برای از بین بردن ترکیبات آلی محلول جذب سطحی روی کربن فعال می باشد .

فاضلاب از طرفی با جذب کننده سطحی پر شده عبور داده می شود کربن فعال به شکل دانه های ریز و یا پودر مصرف می گردد . شکل پودری نیاز به زمان کمتری برای تماس دارد . بتدریج که مواد آلی روی سطح کربن جمع می شوند از ظرفیت پذیرش سطحی آن کاسته می شود ، به منظور جانشین ساختن مجدد که از نظر اقتصادی هم مقرون به صرفه است کربن مصرف شده بازسازی و دوباره می تواند مورد استفاده قرار گیرد . همچنین مواد آلی حل شده توسط اکسایش شیمیایی با بکار بردن اکسیدهایی نظیر هیدروژن پراکسید ( H2O2) )و ازون O3 از فاضلاب خارج می گردند . هیدروژن پراکسید در محلول ناپایدار و به اکسیژن آزاد O2 تجزیه می شود .

اکسیژن آزاد شده هر ترکیب الی را که در محیط وجود داشته باشد اکسید می کند . گاز ازون نیز اغلب ترکیبات آلی موجود در فاضلاب را اکسید می کند .

همچنین گاز ازون بو – رنگهای نامطلوب و موجودات ریز الوده کننده را از بین می برد . ترکیبات معدنی مثل نیتروژن و فسفر نیز در فاضلاب نامطلوبند و فسفر بصورت یون فسفات PO4 3 ظاهر می شود که بصورت رسوب جدا می گردد .

آلومینیوم سولفات لخته شیمیایی است با یونهای PO 4 3- واکنش می دهد و رسوب جامدی تشکیل می دهد که با دیگر جامدات ته نشین می شوند :

برای کاهش نیتروژن در فاضلاب با توجه به شکل شیمیائی نیتروژن و PH   آب روشی اتخاذ می گردد . مثلاً نیتروژن به شکل یون آمونیوم NH4 توسط برهنه سازی حذف می شود

 

. فرآیند برهنه سازی بر اساس تعادل بین NH4+ و H+ در آب است :

وقتی که PH  فاضلاب بالاتر از 7 میرود ( قلیایی می شود ) تعادل به سمت راست و منجر به تشکیل گاز آمونیاک می شود . در PH برابر 10بیش از 85% گاز آمونیاک از بهم زدن فاضلاب در حضور هوا آزاد میشود .

برای نیتروژنه کردن یعنی تبدیل آمونیاک به نیترات و نیترات به گاز نیتروژن ( نیتروژن زدائی ) باکتریهای مخصوص لازم است .

یونهای Na+, k+,Ca+2،و… که مواد معدنی موجود در آب هستند و ممکن است مضر نباشند اما حجم این مواد معدنی شوری اب را زیاد کرده و باعث سختی اب می شوند . الکترو دیالیز و اسمز معکوس روشهای عملی برای کاهش دادن شوری فاضلاب هستند .

الکتریستیه و غشاهای یک پلیمر شیمیایی در الکترودیالیز مورد استفاده قرار می گیرند .

جریان الکتریکی را به وسیله دو الکترود از آب عبور داده و الکترود ها  توسط غشائی از یکدیگر جدا می شوند و یون ها در محلول با عبور کردن از غشاها به سمت الکترودها جذب شده آب پاکیزه تر در پشت خود را باقی می گذارند .

 

 

 

فرآیند اسمز

زمانی اتفاق می افتد که دو محلول با غلظت های متفاوت توسط یک غشاء نفوذ پذیر از یکدیگر جدا شوند . در طی این فرآیند ملکولهای آب از محلول با غلظت کمتر به محلول با غلظت بیشتر از طریق غشاء انتشار می یابد تا غلظت ها مساوی شوند .

 

.

. در مجموع مراحل تصفیه بطور خلاصه  بشرح ذیل است:

تصفیه اولیه : شامل خارج نمودن مواد ساکن یا متحرک از آب .

تصفیه ثانویه : حذف ناخالصی های قابل تجزیه زیستی و کاهش BOD

ته نشینی : برداشتن ترکیبات فسفری و جامدات معلق

جذب سطحی : خارج نمودن ترکیبات آلی حل شده در آب .

الکترودیالیز : رساندن غلظت نمک محلول به سطحی که قابل استفاده باشد .

کلرینه کردن : حذف موجودات ریز بیماری زا از آب و فاضلاب

+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم تیر 1393ساعت 14:38  توسط هاشم فتحی | 

Waste disposal management

مدیریت مواد زائد جامد عبارتست از جمع آوری و دفع بهداشتی  این مواد و در سه طبقه کلی دسته بندی می شوند :

1-     مواد زائد جامد شهری

2-     مواد زائد جامد صنعتی

3-     مواد زائد جامد خطر ناک

مواد زائد جامد شهری : عبارتست از پسماند های غذائی – ضایعات ساختمانی – خاکستر و مواد باقی مانده جامد قابل اشتعال و غیر قابل اشتعال مثل پلاستیک – چرم و منسوجات و… و مواد زائد جامد و نیمه جامد ناشی از عملیات تصفیه آب ( لجن و غیره ) .

 

منابع مواد زائد جامد شهری بشرح ذیل است :

-         مراکز مسکونی

-         مراکز تجاری

-         مناطق باز ( خیابانها و کوچه ها )

-         مراکز تصفیه آب

مواد زائد جامد صنعتی : این زباله ها ناشی از فعالیت های صنعتی و تجاری نوعاً شامل اشغال – خاکستر – زباله های ساختمانی ناشی از ساخت و ساز و زباله های ویژه و خطرناک می باشند .

زباله های خطرناک : شامل ضایعاتی هستند که برای حیات انسانها ، گیاهان و جانوران دارای خطرات آنی باشند و شامل ضایعات زیر هستند .

1-     ضایعات اشتعال پذیر

2-     ضایعات خورند

3-     ضایعات و پسماندهای رادیو اکتیویته

4-     ضایعات سمی

5-     ضایعات مواد منفجره

6-     مواد بیولوژیکی و شیمیایی

 

 

ترکیب فیزیکی زباله :

برای مدیریت و برنامه ریزی برای جمع آوری و دفع بهداشتی زباله بایستی از ترکیب آن آگاهی کامل داشته باشیم . شناخت ترکیب فیزیکی و شیمیایی زباله مواد تشکیل دهنده زباله را روشن می نماید . لذا در شناخت این ترکیب بایستی مسائل ذیل مورد بررسی قرار گیرد :

-          مقدار رطوبت ذرات

-          دانسیته زباله

-          آنالیز ابعادذرات

مقدار رطوبت زباله : میزان رطوبت زباله معمولاً بصورت مقدار رطوبت موجود در واحد جرم خشک یا مرطوب بیان می شود .

دانسیته زباله : دانسیته زباله عبارتست از جرم مخصوص زباله و مقادیر دانسیته زباله ها بستگی به موقعیت جغرافیائی – فصل سال و مدت زمان ذخیره نمودن زباله .

 

آنالیز ابعاد ذرات زباله :

اندازه ابعاد ذرات زباله بوسیله سرند های طبقه بندی شده تعیین می گردد و در 4 دسته قرار می گیرند :

ذرات ریز   0 – 8 میلیمتر

ذرات متوسط 8- 40میلیمتر

ذرات بزرگ 40- 120میلیمتر

پسماندهای الک ( سرریز ) عموماً بیش از 120میلیمتر

در شناخت ترکیب فیزیکی زباله و آنالیز ابعاد آن مواد را به سه گروه عمده طبقه بندی می کنند :

1-     مواد سوختنی یا مواد قابل تبدیل به کود ( پسماند سبزیجات ، پارچه ، کتان ، کاه ، علوفه و مواد مشابه ) .

2-     مواد قابل احتراق : چوب ، کارتن ، چرم ، پلاستیک ، استخوان و …

3-     مواد غیر قابل احتراق و سوختن ( آهن ، فلزات ، سنگ ، چینی ، شیشه ، سرامیک و غیره .

در نمونه برداری جهت تعیین اجزاء و تشخیص نوع زباله حداقل 1000 کیلو گرم از زباله برای نمونه تهیه می شود و در شهر های بزرگ نمونه گیری ماهی یکبار و جمعاً 12 در سال انجام می گیرد . در شهر های کوچک 6 تا 4 بار در سال نمونه گیری کاهش می یابد

 

ترکیب شیمیایی زباله :

شناخت ترکیب شیمیایی زباله نیز در مدیریت جمع آوری و دفع بهداشتی مهم است . در شناخت این ترکیبات عناصری همچون کربن – هیدروژن – اکسیژن – ازت – سولفور و خاکستر دسته های مواد زائد مورد سنجش قرار می گیرد .

در شناخت ترکیبات شیمیایی زباله همچنین باید  نسبت کربن به ازت برای تهیه کود – درصد خاکستر – فلزات سنگین – PH – هدایت الکتریکی – فسفر – کلسیم – پتاسیم و میکرو نوترینت ها را تعیین کرد .

 

 

اثرات آلودگی های ناشی از دفع غیر بهداشتی زباله :

 

بر مبنای اصول بهداشتی و بهسازی زیست محیطی بایستی زباله ها که منشاء انواع آلودگی هستند در اسرع وقت دفع گردند چرا که در غیر اینصورت انتشار و انتقال بیماری – ایجاد بو و چشم اندازهای بد و نشت شیرابه زباله ها باعث آلودگی شدید محیط زیست می گردد .

بیماریهایی همچون کزاز – حصبه و شبه حصبه – انگلهای روده ای – اسهالهای خونی – فلج اطفال – سالک پوستی و احشائی و … از جمله بیماریهایی هستند که از طریق آلودگی ناشی از مواد زائد جامد در آب ، هوا و خاک حاصل می شوند .

 

سیاه زخم Anthrocis :

بیماری که توسط مواد غذائی و علوفه آلوده در دامها بروز نموده و به انسان سرایت می کند . ابتلای انسان به این بیماری از راه خراش پوستی است که توسط حشرات ایجاد می گردد .

 

بروسلوز Brucellosis:

بیماری عفونی است که در انسان بشکل تب مالت در دامها بصورت سقط جنین ظاهر می شود و از راه دستگاه گوارش و به وسیله علوفه آلوده به زباله به حیوان سرایت می نماید . کارکنان کشتارگاهها و فروشگاههای گوشت و دامداریها بیشتر در معرض این بیماری قرار می گیرند .

 

کیست هیداتیک Hydatidosis:

نوعی بیماری انگلی شایع در ایران است که ارتباط مستقیم با مدفوع سگ و رشد لارو اکی نوکوکوس گرانولوزوس ( Echinococus granolossus در یکی از اعضای بدن انسان به وجود می آید .

سگهای ولگرد و زباله خوار از طریق دفع مدفوع موجب انتشار انگل می شوند .

 

بیماریهایی که از طریق جوندگان انتقال می یابند :

موشها ی بیمار از طریق مدفوع – ادرار و گزش موجب انتشار آلودگی می شوند . بیماریهای کریومننژیت – سالمونلا – تریشینوز و هاری بیماریهای انگلی مثل آمیبیاز و … از طریق موش منتقل می شوند .

سه نوع موش منتقل کنند بیماریها عبارتند از : 1- موش خانگی 2- راتوس نروژیکوس 3- راتوس راتوس که از زباله های شهری تغذیه می کنند و شرایط برای راتوس نروژیکوس از بقیه مهیا تر است .

بیماریهای ناشی از ابودگی اب به لحاظ وجود فلزات سنگین – ترکیبات فلوئور – کادمیوم – نیتراتها – رادیو اکتیو و غیره هستند .

 

بیماریهای ناشی از الودگی خاک :

آلودگی خاک اثر مستقیمی روی آلودگی آب دارد و می تواند در انتشار انواع و اقسام باکتریها – ویروسها و انگلها موثر واقع شود .

 

سیستم های مدیریت جمع آوری و دفع زباله و کنترل آلودگی ناشی آز آن

 

جهت جلوگیری از الودگی های زیست محیطی مواد زائد جامد بایستی بلافاصله بعد از تولید در محل مناسب و با رعایت مسائل بهداشتی نگهداری و سریعاً جمع آوری – حمل و نقل و دفع گردند .

80% مخارج کل مدیریت مواد زائد جامد مربوط به جمع آوری زباله است .

 

جمع آوری زباله بطور کلی به دو صورت است :

 

 

 

 

1-     جمع آوری خانه به خانه ( برای بافت سنتی و قدیمی مورد استفاده قرار می گیرد ) .

2-     جمع آوری از کانتینر های موقت

در روش  کانتینر های موقت دو سیستم وجود دارد :

الف) سیستم کانتینر ثابت SCS ( Stationary container system    )

ب) سیستم کانتینر متحرک    )HCS Hauled container system  )

جمع آوری اطلاعات دقیق از وضعیت موجود اجتماع – تعیین زمان مورد نیاز برای عملیات جمع آوری و بررسی متغیرها – از نیازهای اولیه برای تجزیه و تحلیل اساسی در سیستم جمع آوری محسوب می شود .

شناخت پارامترهایی نظیر زمان برداشت در سیستم کانتینر ثابت و متحرک – زمان حمل – زمان خارج از خط در محاسبات مربوط به خطوط جمع آوری از اهمیت خاصی برخوردار است . پس از تعیین لوازم و نیروی انسانی مسیر حرکت و سایل تعیین می گردد و اطلاعات و مسیر دقیقاً روی نقشه پیاده می شود .

دفع نهائی

 

روشهای دفع عبارتند از :

1-     سوزاندن در کوره های زباله سوز

2-     دفن زیر خاک یا دفن بهداشتی

3-     تهیه کود کمپوست به طریق سنتی – نیمه سنتی و صنعتی

4-     پردازش – بازیافت و استفاده مجدد

قبلاً روش تلمبار کردن در اقیانوسها مورد استفاده قرار می گرفت که روشی کاملاً غیر بهداشتی است و امروزه منسوخ شده است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضوابط کلی انتخاب محل – آماده سازی با روشهای مختلف دفن

 

 

 

دفن بهداشتی زباله یعنی انتقال مواد زائد به محل ویژه – تخلیه – لایه بندی و متراکم نمودن آن با پوششی از خاک .

انتخاب محل : محلی که برای دفن انتخاب می شود بایستی با توجه به رشد جمعیت محل با وسعت مناسب انتخاب شود و جوابگوی نیازها تا 30تا 40سال آینده باشد . فاصله محل تا مرکز جمعیت بایستی 10تا 20کیلومتر منظور گردد و مطالعات اولیه با نقشه برداری از نظر توپو گرافی مشخص شود .

مطالعات زمین شناسی – هیدرولوژی – زهکشی طبیعی منطقه – خاک پوششی – قابلیت دسترسی – هواشناسی – بادهای غالب و … مقبولیت عمومی – مسائل بهداشتی با دقت انجام می گیرد و آماده سازی می شود .

 

 

 

 

آماده سازی محل دفن : پس از انتخاب محل بر اساس ضوابط بایستی جهت آماده سازی محل جاده کشی – تسطیح – نصب باسکول – اتاق نگهبانی – فنس کشی – برق ـ آب و … اقدام شود .

 

جلوگیری از نشت شیرابه زباله به داخل آب : بایستی جهت جلوگیری از نشت شیرابه تدابیری اتخاذ می گردد . شیب بندی مناسب 2 تا 4 درصد و برای شیب های جانبی تا30درصد و ایجاد سد یا حفاظ 3 متری خاک برای جلوگیری از نفوذ سیلاب و آبهای سطحی بسیار موثر است . در صورتیکه جایگاه دفن زباله مجاور دریا و یا روی سفره آبی  آبهای زیر زمین باشد یا حرکت شیرابه بطرف سفره ها انجام شود آبهای زیر زمینی آلوده می شوند . همچنین نفوذ گازهای تولید شده به داخل آب باعث سختی آب می شود . شیرابه زباله بشدت سمی است و علاوه برداشتن CO2 دارای BOD5  دو تا سه هزار میلی گرم در لیتر و COD   سی تا چهل و پنج هزار میلی گرم در لیتر است . و عناصری نظیر کلرور سولفات – منیزیوم – فسفر – کلسیم – آهن – سدیم – پتاسیم – نیترات – آزت آلی و آمونیاکی و جامدات معلق را به آبها وارد می نماید . شیرابه با روشهای فیزیکی – شیمیایی و بیولوژیکی تصفیه می شود .

 

ماده پوشش زباله : برای پوشش زباله هر نفر در سال حدود 1 متر مکعب خاک پوششی لازم است و حجم خاک پوششی مورد نیاز یک چهارم تا یک پنجم حجم کل زباله فشرده شده توصیه می گردد . پوشش نهائی بایستی 60سانتیمتر خاک باشد .

 

کنترل بو:  بو بوسیله پوشش سریع زباله – بستن شکافها و حفره ها و استفاده از مواد از بین برنده بو مثل اورتو – دی – کلرو- بنزن به نسبت یک بیست و پنجم با آب و مصرف به مقدار 5000لیتر در هکتار است . کنترل آتش سوزی هم بایستی در محلهای دفن صورت گیرد .

روشهای مختلف دفن بهداشتی زباله :

روشهای زیر برای دفن زباله وجود دارد :

1-    بصورت مسطح Area Method

وقتی که زمین برای گود برداری مناسب نباشد بعد از تخلیه زباله بصورت نوار باریکی 40تا 75 سانتیمتری روی زمین تسطیح و فشرده می شوند تا به ضخامت 180تا 300سانتیمتر برسند و آنگاه روی آنها قشری خاک به ضخامت 15 تا 30سانتیمتر می ریزند و فشرده می نمایند . عرض هر لایه فشرده نباید از 240سانتیمتر تجاوز نماید .

2-    روش سراشیبی Ramp Method

وقتی که خاک  کمی برای پوشش زباله باشد و در مناطق کوهستانی و یا کم شیب از این روش استفاده می نمایند . زاویه شیب مورد نظر با زمین 30 % است و عرض باریکه با توجه به شیب سطح در طول عملیات با نقشه برداری و شدت ترافیک تردد ماشین  آلات طراحی می شود . در این روش ابتدا شیاری به موازات دامنه سراشیبی ایجاد می شود و اولین لایه زباله در داخل شیار جایگزین می شود و سپس مثل روس مسطح ادامه می یابد .

3- روش ترانشه یا گودالی Trench Method

در مناطقی که خاک با  عمق کافی در دسترس است و سطح آبهای زیر زمینی به اندازه کافی پائین است ترانشه هائی به طول 30تا 120متر و به عمق 1 تا 4 متر و عرض 5/4 تا 15 متر حفر می شود و زباله در آن ریخته و با خاک ریز به ضخامت 10تا 30سانتیمتر پوشانده می شود . هزینه این روش بعلت گود برداری زیاد بسیار زیاد است .

4-روش دره ای با شیب بسبتاً زیاد Ravine Method

در مناطقی که گودالهای مصنوعی یا دره های مصنوعی وجود دارد از آنها استفاده می نمایند و فقط بایستی زمین شناسی منطقه – ویژگی های خاک منطقه و ضعیت آبهای سطحی و زیر زمینی – سیستم جمع آوری زباله مد نظر قرار گیرد .

5-    روش معمول در زمینهای باطلاقی

در شرایط اضطراری می توان از زمینهای باتلاقی استفاده نمود ولی بایستی کنترل آلودگی صورت گیرد . زهکشی مناسب – احداث سد مطمئن با مصالح و ایزولاسیون با 30تا 40سانتیمتر خاک رس کوبیده مهم است .

6-    دفن در زمینهای ساحلی

عملیات دفن بایستی با توجه به سطح زیر زمین – میزان و نوع زباله صورت گرفته تا آب الوده نشوند و مثل روش روش فوق است . بایستی محل ایزوله شود .

فضای لازم جهت دفن بهداشتی زباله :

جهت برآورد فضای لازم برای دفن بهداشتی زباله بایستی جمعیت و تولید سرانه زباله آنها را دقیقاً بدانیسم و همچنین نرخ رشد این جمعیت و سرانه آن را تا 30الی 40سال آینده برآورد نموده تا بتوانیم زمین مورد نیاز برای دفن بهداشتی زباله را در نظر بگیریم .

بنابراین فضای مورد نیاز برای دفن زباله تابع جمعیت ، میزان خاک پوششی ، امکانات بازیافت ، دانسیته و ضخامت قشر زباله دفن شده است .

 

گازهای متصاعد شده از زباله :

وقتی که زباله به ایستگاه دفن منتقل و با هر یک از روشهای موجود دفن می گردد بعلت وجود فعل و انفعالات بیولوژیکی و شیمیایی از زباله گازهائی بوجود می آید که حتی الامکان بایستی جمع آوری شده و برای تولید انرژی مصرف گردند .

این گازها شامل آمونیوم ، دی اکسید کربن ، منواکسید کربن ، هیدروژن ، سولفید هیدروژن ، متان ، نیتروژن و اکسیژن هستند .

گازهای متان و دی اکسید کربن گازهای اصلی تولید شده ناشی از تجزیه غیر هوازی ترکیبات آلی زباله می باشند که بیش از 90درصد حجم گازهارا  جامد را تشکیل میدهند.

اگر غلظت گاز متان در هوا بین 5   الی  15     درصد برسد عمل انفجار به وقوع خواهد پیوست البته وجود گاز متان در لایه های زباله به علت عدم حضور اکسیژن باعث انفجار نمی گردد، اما در هر صورت بایستی بصورت کنترل شده به اتمسفر تخلیه گردد .

اگر گاز متان با روش کنترل نشده به اتمسفر تخلیه گردد می تواند در زیر ساختمانها و یا سایر فضاهای مسدودی که مجاور یثا روی زمین های پر شده از زباله بنا گردیده اند متراکم گردد .

گاز متان از هوا سبک تر است ولی انیدرید کربنیک co2 در حد 5/1 بار از هوا و 8/2 بار از متان غلیظ تر است و بنابراین در محل دفن زباله متراکم می شود و با توجه به وزن مخصوص خود به اعماق محل دفن حرکت می کند .

گاز انیدرید کربنیک با عبور از لایه های زیرین در آبهای زیر زمینی نفوذ می کند و در آن حل می شود و باعث سختی آب می شود :

با تولید اسید کربنات کلسیم یا منیزیوم را در خود حل کرده و در واقع علت اصلی افزایش سختی آبهای زیر زمینی در مناطق دفن زباله وجود گازکربنیک در لایه های دفن است . این گاز PH آب را پائین می آورد .

برای جمع آوری و کنترل گازها معمولاً از لوله های مشبکی استفاده می کنند که در لایه های شنی کف زمین تعبیه شده است. گازها بصورت جانبی در زیر خاک حرکت می کنند .

 اگر تهویه گاز از اماکن دفن بصورت جانبی امکان پذیر نباشد الزاماً باید از لوله های عمودی انتقال گاز  استفاده نمایند تا گاز پمپاژ شده به اتمسفر رها گردد .

استفاده از لایه های رسی شنی برای کنترل گاز و جلوگیری از نفوذ بی رویه آن به اعماق زمین یک روش معمول در اماکن بهداشتی زباله است .

شیرابه زباله :

شیرابه زباله باید در محل دفن بماند و یا به منظور تصفیه انتقال داده شود . شیرابه زباله مایعی است بسیار سمی . حرکت شیرابه درون زمین صورت گرفته و بسته به جنس مواد اطراف آن ممکن است درجهات جانبی نیز حرکت کند . میزان تراوش شیرابه از بستر محل دفن را می توان با فرض آنکه موانع واقع در زیر محل دفن تا بالای سفره آب زیر زمینی بحالت اشباع بوده و لایه نازکی از شیرابه در بستر محل دفن موجود باشد . با استفاده از قانون دارسی Darsy’s Law تخمین می زنند.

سوزاندن زباله :

تقریباً تمام زباله ها را بجز مواد اینرت ( مصالح ساختمانی ، آهن آلات ، و … ) قابل سوختن هستند . با سوزاندن زباله 90% حجم آن کاهش می یابد و از گرمای حاصل از سوختن می توان بهره برداری کرد .

مخارج تاًسیسات سوزاندن زباله بسیار سنگین است و اثرات آن بر محیط زیست نیز مشکوک بنظر میرسد و گاز های ناشی از سوزاندن اثرات بدی روی محیط زیست می گذارند . گازهای SO2 و HCL در شدت استهلاک خود تاًسیسات زباله سوز هم دیده می شوند .

 

 نکات مثبت سوزاندن زباله :

-         کاهش بسیار زیاد حجم زباله

-         استفاده از گرمای آزاد شده

-         دفع مواد پلاستیکی

-         جدا کردن فلزات جهت استفاده مجدد

نکات منفی سوزاندن زباله

- ایجاد آلودگی هوا

-         احتمال دخول نمکهای حلال در آبهای زیر زمینی پس از انباشتن باقی مانده زباله

-          هزینه بسیار زیاد

کمپوست یا کود سازی از زباله :

سالهاست که در کشورهای مختلف از زباله برای تولید کمپوست ( کود گیاهی ) استفاده می شود . اولین بار آزمایشات عملی کمپوست طی سالهای 41-1926 توسط واکس من waksman و همکاران او انجام شد . گوتاس – بکاری – چوبانگولوس از پیشتازان این علم و فن هستند .

در ایران استفاده از مواد زائد گیاهی در روزگاران گذشته مورد توجه بوده است . در سال 48 در اصفهان و در سال 51 اولین کارخانه کودگیاهی تهران تاًسیس شد .

برای ساختن کمپوست بایستی تجزیه مواد زائد صورت گیرد و این تجزیه به دو صورت هوازی و بی هوازی است . در تجزیه هوازی ارگانیسم ها اکسیژن موجود در محیط را مصرف کرده و از مواد آلی تغذیه می کنند و در این واکنشها موادی مثل ازت – فسفر – کربن – و سایر مواد غذائی به مصرف و تغذیه پروتوپلاسم سلولی این موجودات می رسد و با تنفس ارگانیسم co2 خارج می گردد . در مقایسه با ازت گیاه به کربن بیشتری نیاز دارد . 3/2 کربن مصرف شده بصورت co2  دفع می شود و 3/1 باقی مانده با ازت در ساختمان سلولی شرکت می کند .

بعداز مرگ میکرو ارگانیسم ها کربن و ازت آنها در دسترس تجزیه کنندگان قرار می گیرد . اگر نسبت C/N متعادل باشد ازت بصورت آمونیاک آزاد می شود و تحت شرایط خاصی بصورت NO3 اکسیده می شود .در نتیجه اکسیداسیون کربن به اکسید کربن مقداری انرژی بصورت حرارت آزاد می شود این حرارت ممکن است به 70 درجه سانتی گراد برسد . اگر حرارت بیش از 65 تا 70باشد فعالیت میکرو ارگانیسم ها کاهش می یابد .

میکرو ارگانیسم ها ی مزو فیلیک در حدود 45 درجه سانتی گراد و با کتریهای ترموفیلیک در حدود 45تا 65 درجه سانتی گراد را تحمل کرده و در این دما فعال هستند .

اکسیداسیون درحرارت های ترموفیلیک سریع تر از مزوفیلیک است و زمان کمتری برای تثبیت و تجزیه مواد لازم است . در عملیات هوازی که بخوبی صورت گیرد بو تولید نمی شود و اگر بوئی تولید شود بایستی با زیر و رو کردن عمل هوادهی صورت گیرد .

لازم به ذکر است که بجز ازت و کربن در کمپوست مواد دیگری نظیر فسفر – پتاس و عناصر غذائی که برای رشد گیاهان مورد نیاز است به وفور یافت می شود .

در تجزیه بی هوازی ازت موجود در مواد آلی به اسیدهای آلی و آمونیاک تبدیل می شود و کربن در ترکیبات آلی جدا شده و به متان احیاء می شود . قسمت مهمی از گازهای تولیدی مثل متان و SH2 که با بوی خاصی همراه است از تجزیه بی هوازی در طبیعت هم یافت می شود ( در مردابها ) .

در شرایط بی هوازی بعلت نا مناسب بودن شرایط زندگی و مغایرت محیط برای زیست این موجودات و در حدود 6 ماه الی یکسال نیاز دارد .

در تهیه کمپوست به روش غیر هوازی مواد آلی شکسته شده و در غیاب اکسیژن از طریق احیاء متان – هیدروژن مواد آلی شکسته شده و در غیاب اکسیژن از طریق احیاء متان – هیدروژن سولفوره و دیگر گازها که عموماً موجب تعفن توده های کمپوست می گردد به وجود می آید .

تجزیه مواد در توده کمپوست نتیجه فعالیت بسیاری از گروهها ی مختلف باکتریها – قارچها – اکتینومیست ها و پرتوزوآ و سایر موجودات ریز که در مواد آلی هستند است . ابتدا دمای توده ماده زائد جامد با بیرون یکسان است و سپس با فعالیت باکتریها ی مزوفیلیک درجه حرارت بالا رفته و با تولید اسیدهای آلی PH پائین می آید .

بعد از درجه حرارت 40درجه سانتی گراد باکتریهای ترموفیلیک فعالیت می کنند و جایگزین باکتریهای مزوفیلیک می شوند و با‌ آزاد کردن آمونیاک از ازت محیط را شدیداً قلیایی می کنند . در درجه حرارت 60درجه سانتی گراد قارچها ی ترموفیلیک از بین رفته و واکنش بوسیله باکتریهای تشکیل دهنده اسپور و اکتینو میست ها ادامه می یابد  و سپس وقتی که مواد تجزیه شدند واکنش کند شده و حرارت کمپوست سرد می شود . این مراحل 5 روز طول می کشد و کمپوست دارای بوی خاصی است وقتی درجه حرارت به زیر 60 درجه سانتی گراد برسد قارچها ی ترموفیلیک به عمل خود ادامه داده و سلولز را تحت تاًثیر قرار می دهند که نتیجه عمل باز هم کاهش حرارت توده کمپوست است تا به درجه حرارت محیط برسد . وقتی درجه حرارت به 40 درجه سانتی گراد برسد باکتریهای مزوفیلیک مجدداً فعال می شوند و کمپوست به مرحله رسیدگی می رسد که این عمل تا چند هفته طول می کشد و در طول این مدت PH قلیایی می ماند و مرحله رشد ماکروفون ها می رسد . در این مرحله آنتی بیوتیک ها تشکیل می شوند که باعث مرگ بسیاری از باکتریها ی مفید و مضر می شوند و در مرحله آخر حرارت کمپوست بطور جزئی زیاد می شود که واکنش های ثانویه اتفاق می افتد و کمپلکس های مختلف موجب تولید اسید هیومیک و گاهی هوموس می شود .

روشهای تهیه کود از زباله :

1-     روش Windrows

2-     روش حوضچه ای Pits

3-     روش توده های سطحی با هوادهی بدون برگشت هوا Stacks

4-     روش توده های سطحی با هوادهی مصنوعی با برگشت هوا Stacks

اهمیت C/Nو درجه حرارت در کمپوست :

درجه حرارت عامل بسیار مهمی در کمپوست محسوب می شود . درجه حرات زیاد باعث از بین بردن عوامل بیماری زا و بذور علفهای هرز است . حداکثر درجه حرارت در فرآیند کمپوست 70 درجه سانتی گراد است و حرارت اپتیمم 60 درجه سانتی گراد است . اگر حرارت خیلی زیاد شود باعث افت ازت و تصعید آمونیاک می شود . در هر صورت افت ازت در درجه حرارت بالا در قبال از بین رفتن عوامل بیماری زا – بذر علف هرز و مبارزه با مگس در شرایط بهتر را نمی توان نادیده گرفت

+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم تیر 1393ساعت 14:30  توسط هاشم فتحی | 

هر وسيله‌اي كه در زندگي انسان مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به نوعي از منابع شيميايي تجديدپذيرو يا تجديدناپذير تهيه مي‌شود و در نهايت روزي به صورت زباله در مي‌آيد. مثلاً ظرف‌هاي پلاستيكي كه در آن‌ها آب، دوغ يا نوشابه مي‌خوريم را در نظر بگيريد. این ظرف‌هاي پلاستيكي از نفت به دست مي‌آيند كه يك منبع تجديدناپذير است و زيست تخريب‌پذيريآن‌ها بسيار آهسته است، از جمله موادي هستند كه به عنوان زباله و پسماند دور ريخته مي‌شوند.

ما در جامعه‌اي زندگي مي‌كنيم كه به علت نادرست بودن الگوي مصرف همواره باعث ايجاد مقدار زيادي زباله مي‌شويم. قسمت عمده‌ي زباله‌هاي جامد (حدود 40%) در يك كشور پيشرفته را كاغذ و مقوا تشکيل مي‌دهند و زباله‌هایي مانند مواد پلاستيكي، شيشه، فلزها و پسماند مواد غذايي سهمي در حدود 10% از زباله‌هاي جامد را تشكيل مي‌دهند. این زباله‌ها توسط تمامي بخش‌هاي فعال جامعه و در همه‌ي مراحل ، توليد تا مصرف، ايجاد مي‌شوند. ولي نكته‌ي مهمي كه مي‌بايست همگان به آن توجه داشته باشند این است كه بيشتر پسماندها و زباله‌ها بالقوه مخرب محيط زيست مي‌باشند.

با نگاهي دقيق به نوع و درصد اجزاي سازنده‌ي زباله‌ي شهري متوجه مي‌شويم كه هر روز مقدار بسيار زيادي از مواد تهيه شده از منابع شيميايي تجديدپذير و حتي تجديدناپذير را به سادگي به عنوان زباله دور مي‌ريزيم. با چشم‌پوشي از هزينه‌هايي كه براي دفع این زباله‌ها مصرف مي‌شود هر روز درصد بالايي از عنصرهاي با ارزش را از دست مي‌دهيم كه براي توليد آن‌ها مقادير قابل توجهي انرژي، هزينه و زمان مصرف شده است. براي جلوگيري از این خسارت‌ها چه بايد كرد؟ و يا چگونه مي‌توان مقداري از این خسارت‌ها را جبران كرد؟

يكي از راه‌هاي حفاظت از منابع شيميايي بازيافت يا بازگرداني (جمع‌آوري و نگاه‌داري مواد يا وسايل براي بازفرآوري آن‌ها) مي‌باشد.

 بازيافت داراي فواید زير است:

1- جلوگيري از اتلاف سرمايه‌هاي ملي.

2- كاهش مصرف انرژي و ذخيره كردن آن.

3- صرفه‌جويي در مصرف مواد اوليه و حفظ منابع طبيعي براي نسل‌هاي آينده.

4- جلوگيري از آلودگي محيط زيست براي ساخت محصولات از مواد اوليه.

5- كاهش ورود مواد آلاينده به محيط زيست به عنوان زباله.

6- كاهش نياز به مكان‌هاي دفن زباله.

7- بي‌نيازي از دستگاه‌هاي زباله‌سوز.

8- اصلاح الگوي مصرف.

9- تشويق به گسترش فناوري سبز.

10- ايجاد شغل‌هاي جديد.

در ميان زباله‌هاي جامد، كاغذ و مقوا يك منبع تجديدپذير و زيست تخريب‌پذير مي‌باشند. مواد پلاستيكي تجديدناپذير و زيست تخريب‌ناپذير و شيشه و آلومينيم از منابع تجديدناپذير مي‌باشند كه همگي قابل بازيافت يا بازگرداني مي‌باشند و ما در این مجموعه آن‌ها را مورد بررسي قرار مي‌دهيم.

الف) كاغذ و مقوا

كاغذ و مقوايي كه براي مصارف مختلف مورد استفاده‌ي ما قرار مي‌گيرد سرانجام به صورت زباله دور ريخته مي‌شود براي آن كه بهتر با مزايايي فرآيند بازيافت آن‌ها آشنا شويم بهتر است كه ابتدا با تاريخچه كاغذ و نحوه‌ي تهيه‌‌ي آن آشنا شويم.

كاغذ و گذشته‌ي آن:

كاغذ ورقه‌‌ي نازك همواري است كه معمولاً از الياف گياهي ساخته مي‌شود و براي نوشتن و چاپ كردن به كار مي‌رود. البته موارد استعمال ديگري هم دارد.

كلمه‌ي كاغذ از زبان سانسكريت وارد زبان فارسي شده است و لفظ اروپايي براي كاغذ از كلمه «پاپيروس» يوناني است.

چيني‌ها در سال 105 بعد از ميلاد حضرت مسيح (ع) موفق به اختراع كاغذ گرديدند. مدت ها توليد كاغذ به روش دستي بود و سرانجام در سال 1799 ميلادي يك فرانسوي ماشين كوچكي ساخت كه كاغذ تهيه مي‌كرد. امروزه كشورهاي سوييس، آلمان، برزيل و ژاپن در ساخت كاغذ بر كشورهاي ديگر مقدم مي‌باشند و انواع و اقسام كاغذهاي سفيد رنگي را توليد مي‌كنند.

بخش عمده كاغذ جهان از مغز چوب به دست مي‌آيد و كاغذ در حقيقت الياف به هم آويخته‌ي «سلولز» است.

بازگرداني كاغذ:

حال اينجا يك سوال مطرح مي‌شود كه با توجه تجديدپذير و زيست تخريب‌پذير بودن كاغذ چرا بايد كاغذ را بازيافت كرد؟

همانطور كه گفته شد کاغذ از چوب تهيه مي‌شود كه يك منبع تجديدپذير است كارشناسان مي‌گويند براي تهيه يك تُن خمير كاغذ سفيد از چوب، سه تن يا شش متر مكعب چوب جنگلي نياز است و بايد توجه داشت كه 25 سال طول مي‌كشد تا يك نهال رشد كند و به درخت بزرگي تبديل شود كه از نظر اقتصادي و صنعتي براي توليد كاغذ مناسب باشد. تازه براي توليد يك تُن كاغذ، دست كم حدود 17 درخت تنومند لازم است. این كار باعث انهدام جنگل‌ها و افزایش آلودگي هوا شده است و هزينه و انرژي زيادي را مصرف مي‌كند در صورتي كه اگر به جاي استفاده از چوب درختان براي توليد كاغذ از بازيافت كاغذهاي باطله استفاده شود،‌50 درصد در مصرف انرژي و 90 درصد در مصرف آب صرفه‌جويي مي‌شود و همچنين 75 درصد از آلودگي هوا جلوگيري مي‌كند.

در حال حاضر در ايران بيش از 10 درصد زباله‌هاي شهري را كاغذ تشكيل مي‌دهد و سالانه 400 هزار تن كاغذ مصرف مي‌شود كه معادل 6 ميليون و هشتصد هزار اصله درخت مي‌باشد. این در حالي است كه در صورت بازيافت 25 درصد از كاغذ موجود در زباله‌هاي شهري، مي‌توان سالانه از قطع يك ميليون و هفتصد هزار اصله درخت جلوگيري نمود.

شايد جالب باشد كه بدانيد:

*خانواده‌هاي ايراني ب طور متوسط در هر روز 50 هزار دلار كاغذ باطله را با زباله‌هاي خانگي مخلوط كرده و دور مي‌ريزند.

*به گفته‌ي مشاور فرهنگي شهردار تهران ،روزانه، فقط در شهر تهران 450 تن زباله‌ي كاغذ و مقواي توليد شده توسط مردم دور ريخته مي‌شود، در حالي كه برخي از كشورهاي همسايه با جمع‌آوري این كاغذها مجدداً‌ آن را بازيافت و به خود ما مي‌فروشند.

*در جدول زير درصد بازگرداني كاغذ را در چند كشور جهان از جمله ايران مي‌بينيد.

نام كشور

درصد بازگرداني كاغذ

آلمان

75

برزيل

37

كره جنوبي

33

مالزي

31

هندوستان

30

تركيه

26

الجزاير

21

ايران

10

مصر

7

افغانستان

كمتر از 1

 

مراحل بازيافت كاغذ:

1- جمع‌آوري: انواع مختلف کاغذ در بازيافت به محصولات متفاوتي تبديل مي‌شوند. به همين دليل مثلاً روزنامه‌ها و مجله‌ها بايد جداگانه جمع‌آوري شوند.

2- جداسازي: در مركز بازيافت كاغذ از مواد ديگر مانند پلاستيك، گيره‌هاي كاغذ،‌ چسب، منگنه و هر ماده‌اي كه به همراه كاغذ قابل بازيافت نيست جدا مي‌شود. سپس این كاغذها دسته‌بندي مي‌شوند و به آسياب فرستاد مي‌شوند.

3- خميرسازي: در آسياب دسته‌هاي كاغذ دردیگ ‌هاي بزرگ آب گرم و موادشيميايي خيسانده مي‌شوند و سپس به صورت صفحه‌هاي جدا از هم در مي‌آيند. محصول این مرحله خمير كاغذ است.

4- صاف كردن: در این مرحله براي این كه بعضی از ناخالصي‌ها مانند پلاستيك‌ها،‌افزودني‌ها، استحكام بخش‌ها و ذرات سست مركب از خمير جدا شوند، خمير را از صافي‌ها عبور مي‌دهند.

5- مركب‌زدايي: كاغذ‌هايي كه داراي مركب هستند مانند روزنامه‌ها و مجله‌ها بايد قبل از توليد محصول مركبشان زدوده شود. براي همين منظور خمير وارد يك دستگاه شناور‌ساز مي‌شود. براي راحت‌تر جدا كردن مركب از خمير به آن موادشيميايي صابوني افزوده مي‌شوند. حباب‌هاي هوا در مخلوط دميده مي‌شوند. مركب به حباب‌ها مي‌چسبند و بالا مي‌آيد. حباب‌هاي مركبي از سطح مخلوط برداشته مي‌شوند و خمير بدون مركب حاصل مي‌شود.

6- توليد محصول جديد: حال خميري كه تميز و مركب‌زدايي شده است بازيافت مي‌شود. اغلب این خمير با خمير ديگري براي توليد محصولات جديد مخلوط مي‌شود.

يك كار عملي: بازگرداني كاغذ در منزل

مواد و وسايل مورد نياز:

1- مقداري كاغذ باطله يا دستمال كاغذي 

2- مقداري آب

3- يك ظرف براي جوشاندن

4- يك تشت بزرگ

5- يك صافي بزرگ

6- يك سيني بزرگ                       

7- وردنه يا چيزي شبيه آن

8- مايع سفيد كننده

9- پارچه نازك

روش كار:

1- ابتدا كاغذهاي باطله يا دستمال‌هاي كاغذي را به خرده‌هاي ريز تبديل كرده و در يك ظرف بريزيد و مقداري بر روي آن آب ريخته و مدتي آن‌ها را بجوشانيد تا حدي كه خميري از كاغذ ساخته شود.

2- خمير را در تشت بزرگي ريخته و با آب زياد حل كنيد. اگر در خمير در قسمت‌هاي رنگي حاصل از رنگ يا جوهر وجود دارد به آن كمي مايع سفيدكننده اضافه كنيد و خوب هم بزنيد.

3- صافي بزرگي را كه آماده كرده‌ايد را در تشت فرو ببريد و وقتي خمير سطح صافي را پوشاند بيرون آوريد و صافي را در جايي قرار دهيد تا آب اضافي آن گرفته شود.

4- وقتي آب آن كاملاً گرفته شد صافي را روي يك سيني بزرگ برگردانده (با زدن چند ضربه كاغذ از سطح صافي جدا مي‌شود.) با اسپري آب كمي كاغذ را مرطوب كرده و سپس با وردنه يا چيزي شبيه آن سطح كاغذ را صاف و بدون برآمدگي مي‌كنيم.

5- در این مرحله آن را برداشته و به آرامي روي يك پارچه نازك پهن مي‌كنيم (مراقب باشيد كه كاغذ پاره نشود) و سپس يك پارچه نازك (به اندازه‌اي كه كل سطح كاغذ را بگيرد) را روي كاغذ پهن كنيد. حال چند كتاب سنگين را طوري روي پارچه قرار دهيد كه بر تمام سطح كاغذ يك فشار اعمال كند. بعد از گذشت 5 ساعت كاغذ خشك مي‌شود.

كاغذ به دست آمده حاصل از بازگرداني كاغذ در خانه به دست شما است كه با چند بار تكرار مي‌توانيد آن را با بهترين كيفيت و بهترين ضخامت به دست آوريد.

+ نوشته شده در  سه شنبه نهم اردیبهشت 1393ساعت 12:36  توسط هاشم فتحی | 
800x600 Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}

بازیافت به معنی استفاده از مواد مصرف شده برای تولید و ساخت مجدد همان کالا یا کالای قابل استفاده دیگر است، مثل ساخت کاغذ تازه از کاغذهای باطله و غیر قابل استفاده.

                       

                       

           

درباره بازیافت زباله بیشتر بدانیم

           

 

● بازیافت چیست؟

 

بازیافت به معنی استفاده از مواد مصرف شده برای تولید و ساخت مجدد همان کالا یا کالای قابل استفاده دیگر است، مثل ساخت کاغذ تازه از کاغذهای باطله و غیر قابل استفاده.

 

● فوائد بازیافت چیست؟

 

بازیافت زباله ها سه فایده مهم برای محیط زیست دارد. ما به کمک بازیافت زباله در مصرف منابع طبیعی صرفه جویی کرده ایم زیرا به جای استفاده از مواد خام برای تولید محصولات نو، از مواد بازیافتی استفاده می کنیم.

 

از دیگر فوائد بازیافت، صرفه جویی در مصرف انرژی است. البته برای بازیافت مواد زاید هم نیاز به مقداری انرژی است اما انرژی لازم برای بازیافت زباله خیلی کمتر از انرژی مورد نیاز برای تولید محصولات جدید از مواد خام است. برای مثال ساختن آلومینیوم از آلومینیوم بازیافت شده ۹۰ درصد انرژی کمتر از ساختن آن از سنگ معدن نیاز دارد. سومین فایده بازیافت نیاز به فضای کمتر برای دفن زباله هاست.

 

● چه موادی را و چگونه می توان بازیافت کرد؟

 

در گام اول برای بازیافت زباله ها باید مواد قابل تجزیه مثل پسمانده های آشپزخانه و مواد غذایی را از سایر زباله ها جدا کرده و سعی شود فقط این مواد را در کیسه زباله ریخته و به رفتگر تحویل داد. این مواد را به نوعی کود به نام کمپوست تبدیل می کنند و برای اصلاح خاک و جبران مواد غذایی از دست رفته از آن استفاده می کنند.

 

در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زباله ها جدا کنیم. شیشه، کاغذ، پلاستیک و انواع فلزات از بهترین مواد برای بازیافت هستند.

 

● بازیافت

 

▪ بازیافت مواد، جلوگیری از اتلاف سرمایه های ملی.

 

▪ انرژی صرفه جویی شده حاصل از بازیافت یک قوطی آلومینیومی، یک تلویزیون را برای سه ساعت روشن نگه خواهد داشت.

 

▪ آلومینیوم را می توان بارها ذوب کرد و به قوطی یا ظرف جدید تبدیل نمود.

 

▪ بازیـافت هر تـن کاغذ باطله، ماهانه از تخریب ۹۰ هـزار هکتار جنگل، مصرف ۱۲میلیون لیتر آب و ۱۲۰ هزار کیلووات برق می کاهد.

 

▪ به کمک بازیافت کاغذهای موجود در زباله ها، ماهیانه در آمدی بالغ بر۲۰ میلیارد ریال به دست خواهد آمد.

 

▪ بازیافت آلـومینیوم، آلودگیـهای زیست محیـطی ناشی از فرآیند تولید این فلز را ۹۵ درصد کاهش می دهد.

 

▪ برای تهیه شیشه از شیشه بازیافت شده ۵۰ درصد آلودگی آب و ۲۰درصد آلودگی هوا را کاهش می دهد.

 

▪ بازیافت کاغذ، منابع اقتصادی، عدم وابستگی در جهت ورود خمیر کاغذ، کاهش آلودگی، جلوگیری از قطع درختان و کاهش تولید زباله را به دنبال خواهد داشت.

 

▪ انرژی لازم، برای تولید یک کیلوگرم لاستیک نو، سه برابر انرژی مورد نیاز برای تولید یک کیلوگرم لاستیک بازیافتی است.

 

▪ ورقه های آلومینیومی بشقاب پیتزا و شیرینی قابل بازیـافت اند، آنها را داخـل سطل زباله نیندازیم.

 

▪ به کمک بازیافت کاغذ، می توانیم از قطع شدن درختان زیادی جلوگیری کنیم.

 

▪ بازیافت هر تن کاغذ، می تواند زمینه اشتغال برای ۵ نفر را فراهم کند

 

▪ به کمک بازیافت، مساحت کمتری از بیابانها و مراتع کشور به زباله دانی تبدیل می شود.

 

▪ به کمک بازیافت کاغذ، میزان انرژی مورد نیاز به یک چهارم و آب مورد نیاز به یک صدم کاهش می یابد.

 

▪ اصلاح الگوی مصرف و بازیافت بهداشتی زباله، دو اصل مهم برای کاهش آلودگی محیط زیست.

 

▪ برای تهیه هر تن کاغذ از چوب ۴۴۰ هزار لیتر آب مصرف می شود در حالی که برای تهیه آن از کاغذ باطله، ۱۸۰۰ لیتر آب کافی است.

 

▪ تهیه کاغذ از کاغذهای بازیافتی، ۳۰ تا ۵۵ درصد انرژی کمتری نیاز دارد و ۹۵ درصد آلودگی کمتری ایجاد می کند.

 

▪ به کمک بازیافت ۲۵ درصد از کاغذهای موجود در زباله های شهری، می توان سالانه از قطع یک میلیون و هفتصد هزار درخت جلوگیری کرد.

 

▪ صرفه جویی در مصرف مواد اولیه و انرژی و نیز کاهش ورود مواد آینده به محیط زیست از فوائد بازیافت است.

 

▪ با کاهش مصرف منابع طبیعی و بازیافت زباله، عمر تنها زیستگاه بشر « زمین » را طولانی تر کنیم.

 

▪ کیسه های نایلونی و پلاستیکی تجزیه پذیر نیستند، از مصرف بی رویه آنهاخودداری کنیم.

 

▪ بازیافت فرصتی برای محیط زیست و منابع &#۶۱۴۷۲;&#۶۱۴۷۲;محدود آن.

 

▪ بازیافت گامی حیاتی برای حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست.

 

▪ بازیافت گامی سبز در جهت توسعه پایدار.

 

▪ مشکل کمبود کاغذ در کشورهای در حال توسعه بزرگترین

 

▪ مشکل برای ادامه تحصیل است. به کمک بازیافت،

 

▪ کشورمان را در حل این معضل یاری کنیم.

 

۱) بازیافت کاغذ »

 

برای تهیه هر تن کاغذ نیاز به قطع ۱۷ اصله درخت است. بنابراین اگر هر شخص کاغذهای باطله اش را در طول یک سال جمع کند معادل ۵/۱ اصله درخت است و اگر همه ما ایرانیان این کار را انجام دهیم از قطع ۱۰۰ میلیون درخت در طول یک سال جلوگیری کرده ایم.

 

برای تهیه مصرف سالانه دستمال کاغذی هر خانواده ایرانی نیاز به قطع ۵/۱ اصله درخت می باشد.

 

استفاده از کاغذ بازیافت شده به جای تهیه آن از چوب درختان، موجب کاهش آلودگی هوا به میزان ۷۴ درصد، کاهش آلودگی آب به میزان ۳۵ درصد و کاهش مصرف آب به میزان ۵۸ درصد خواهد شد به همین دلیل ۵۰ درصد کاغذ تولید شده در کشورهای توسعه یافته از کاغذهای بازیافتی است.

 

بنابراین بازیافت کاغذ علاوه بر منافع اقتصادی، موجب عدم وابستگی در جهت ورود خمیر کاغذ، کاهش آلودگی، ممانعت از قطع درختان و کمک به سیستم جمع آوری و دفن زباله های تولیدی می شود. پس چه خوب است:

 

روزنامه ها و کاغذهای باطله و دفترچه های تمام شده بچه ها را هرگز دور نریزیم، آنها را از سایر زباله ها جدا کرده و به مأموران بازیافت تحویل دهیم. اشیایی مثل پاکتها و پوشه ها را دورنریزیم تا در مواقع لزوم از آنها استفاده کنیم

 

۲) بازیافت پلاستیکها

 

ـ پلاستیک ها از نفت که منبعی غیر قابل تجدیدند تهیه می شوند ولی به علت غیر قابل تجزیه بودن، از زباله های پایدار و آلوده کننده محیط زیست به شمار می آیند.

 

ـ کیسه های نایلونی و پلاستیک به طور متوسط ۵۰۰ تا ۷۰۰ سال در طبیعت باقی می مانند.

 

ـ ۳۰ درصد از پلاستیکهای تولید شده در بسته بندی به کار می روند. بنابراین با جلوگیری از بسته بندیهای زائد می توان به مقدار زیادی از حجم زباله ها کاست.

 

ـ استفاده از بسته بندیهای قابل بازگشت و یا ساکهای پارچه ای به هنگام خرید، از راههای مؤثر در جهت کاهش میزان ورود زباله ها به طبیعت است.

 

ـ به منظور کاهش حجم زباله ها می توان از کیسه های پلاستیک خشک و غیر آلوده چندین بار استفاده کرد و در پایان هم، از آنها برای جمع آوری زباله ها، استفاده نمود.

 

ـ به همراه داشتن لیوان شخصی به جای استفاده از لیوان یک بار مصرف و به کار بردن ظروف قابل شستشو به جای ظروف یک بار مصرف در مراسم و مهمانی ها، از دیگر راههای کاهش ورود زباله های پلاستیکی به محیط زیست است.

 

۳) بازیافت شیشه

 

ـ بطری شیشه ای که امروز دور انداخته می شود تا ۱۰۰۰ سال دیگر هم به صورت زباله در روی زمین قرار دارد.

 

ـ برای تولید شیشه باید مقدار زیادی شن و ماسه از زمین استخراج شود که این کار مستلزم صرف مقدار زیادی انرژی و آب است.

 

ـ انرژی لازم برای تولید هر کیلوگرم شیشه حدود ۴۲۰۰ کیلو کالری است.

 

ـ تهیه شیشه از شیشه بازیافت شده نسبت به تهیه آن از مواد اولیه، آلودگی آبها را به میزان ۵۰ درصد آلودگی آب و تا ۲۰ درصد آلودگی هوا را کاهش می دهد.

 

ـ ذوب هر تن شیشه منجر به صرفه جویی ۱۰۰ تن نفت می شود.

 

ـ جدا کردن انواع ظروف شیشه ای شکسته یا شیشه های مربا، سس و غیره در منزل جهت بازیافت آنها، گام بزرگی در جهت بازیافت شیشه هاست.

 

ـ به هنگام جمع آوری شیشه ها، بهتر است درپوش های پلاستیکی و فلزی بطریهای شیشه ای را جدا کرده و آنها را بر حسب رنگ تفکیک کرد.

 

● زباله های خطرناک:

 

بعضی از زباله های تولید شده در خانه ها از مواد بسیار خطرناک به شمار می آبندو مانند باطریهای مختلف، لامپهای مهتابی و جیوه ای، لوازم الکترونیکی و ... . این وسایل دارای مواد خطرناکی هستند که سلامت ما و محیط زیست را تهدید می کنند.

 

بنابراین :

 

ـ چه خوب است از لوازم خانگی یا اسباب بازیهای باطری دار را کمتر استفاده کنیم. ساعتهای اتوماتیک بهتر از ساعتهایی است که با باطری کار می کنند.

 

ـ از قرار دادن لامپهای جیوه ای و مهتابی و یا لامپهای سوخته در محلی که احنمال شکستن آنها وجود دارد خودداری کنیم.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم دی 1392ساعت 11:44  توسط هاشم فتحی | 
v\:* {behavior:url(#default#VML);} o\:* {behavior:url(#default#VML);} w\:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);} Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif";}

بازیافت

 

Description: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Recycling_bin_bottles%26cans.jpg/173px-Recycling_bin_bottles%26cans.jpgبازیافت به آماده‌سازی مواد برای بهره بری دوباره گفته می‌شود. موادی که معمولاً بازیافت پذیر می‌باشند عبارتند از آهن آلات قراضه آهن پلاستیک شیشه کاغذ مقوا برخی مواد شیمیایی زباله که به کود کمپوست تبدیل می‌شود.

بازیافت از هرز رفتن منابع سودمند و سرمایه‌های ملی جلوگیری می‌کند و مصرف مواد خام و مصرف انرژی را کاهش می‌دهد. با این کار، تولید گازهای گلخانه‌ای نیز کاهش می‌یابد. بازیافت مهم‌ترین مفهوم و یافتار در مدیریت پسماند است.

سرچشمه مواد بازیافتی یا به عبارتی بازیافتنی‌ها، بیشتر، خانه ها و صنایع هستند. برای آسان‌تر کردن کار بازیافت معمولاً دو نوع جداسازی مواد صورت می‌گیرد که «تفکیک در مبدأ» و «تفکیک در مقصد» نام دارند. تفکیک در مبدأ در سطح شهر و خیابان‌ها و فروشگاه‌ها از طریق سبدها و سطل‌های جداسازی مواد انجام می‌شود ولی برای تفکیک در مقصد مکان ویژه‌ای به نام مرکز بازیافت مواد در نظر گرفته شده‌است. مرکز بازیافت مواد بازیافتی و غیر قابل بازیابی دسته‌بندی می‌شوند. بسیاری از فروشگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ مواد زاید مانند قوطی‌های کنسرو، بطری‌های شیشه‌ای و روزنامه‌های باطله را به منظور بازیافت از مشتری بازخرید می‌کنند.

 

یک سطل زباله بازیافت در شمال کالیفرنیا

در تعریفی دیگر می‌توان گفت بازیافت عبارت است از فرآیند پردازش مواد مصرف شده به محصولات و مواد تازه به منظوره جلوگیری از به هدر رفتن مواد سودمند بلقوه (ذخیره‌ای)، کاهش مصرف مواد خام، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی هوا حاصل از سوختن مواد و آلودگی آب‌ها حاصل از تدفین زباله‌ها در خاک به وسیلهٔ کاهش مقدار معمول زباله‌ها و کم کردن نشر گازهای گل‌خانه‌ای در مقایسه با تولید خالص. بازیافت یک مولفهٔ کلیدی در مدیریت مدرن کاهش مواد زائد که شامل سلسله مرات کم کردن، دوباره مصرف کردن و بازیافت است. مواد قابل بازیافت چیزهای زیادی را شامل می‌شوند از جمله بسیاری از انواع شیشه‏ها ، کاغذها، فلزات ، پلاستیک، منسوجات، آلمینیوم‌های الکترونیکی مصرف شده در رایانه‏ها و گوشی‌های تلفن همراه. اما استفاده مجدد از زباله‌های زیستی همچون پسمانده مواد خوراکی به عنوان کود جزو بازیافت محسوب نمی‌شوند. موادی که قرار است بازیافت شوند یا به مرکز جمع آوری این مواد آورده می‌شوند از کنار خیابان جمع آوری می‌شوند و ابتدا دسته بندی شده سپس پاک می‌شوند و دوباره پردازشهایی روی آنها انجام می‌شود تا به مواد تازه برای ساخت تبدیل شون اگر چه گاهی اوقات بازیافت در مقایسه با تولید از مواد خام بسیار گرانتر و مشکل‌تر است، اما به خاطر استفاده مجدد از همان مواد به صرفه‌است زیرا که آن مواد در حالت کلی دارای ارزش ذاتی می‌باشند و بعضی از مواد نیز دارای طبیعت خطرناکی هستند مانند جیوه. به همین خاطر استفاده مجدد از آنها بهتر است. محققان ادعا می‌کنند که بازیافت بیشتر از آنکه منابع را حفظ کند آنها را از بین می‌برد. مخصوصا در مواردی که دولت تعهد اجرایش را دارد. باید به این نکته نیز توجه کرد که آنها همچنین معتقدند که اگر هزینه‌های عملیاتی کمتر از سایر موارد برای از بین بردن مواد زائد (مثل دفن کردن زباله‌ها در خاک‌چال) باشد، این کار مقرون به صرفه‌است. اما ممکن است هنوز آن ارزش خاص را نداشته باشد.

تبدیل زباله به سوخت

تبدیل زباله به سوخت به عملی گفته می‌شود که زباله‌های بی ارزش طی مراحلی به ماده‌هایی تبدیل می‌شود که به عنوان سوخت به کار می‌روند.

تاریخچه

از سال ۱۲۹۰ خورشیدی این عمل به صورت ناقص در دهلی هند توسطه برخی از مردم انجام می‌شد. آنها با جمع آوری فضولات حیوانی در ظروف بسته‌ای به مدت ۹ماه گاز جمع آوری شده در آن را میسوزاندند.

در ایران

حمام شیخ بهایی در ایران چهارصد سال پیش بر مبنای این عمل آب گرم به وجود می‌آورد. معروف است که آب آنجا توسط یک شمع گرم میمانده دلیل آن این بود در زیر مخزن آب آن کنار شمع فاضلاب انسانی عبور میکرده که با شعله ور شدن گازهای ناشی از آن فاضلاب آب آن حمام گرم می‌شده‌است.

نمادها و کدهای بازیافت مواد

Description: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Recycling-Code-20.svg/120px-Recycling-Code-20.svg.pngDescription: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Recycling-Code-40.svg/120px-Recycling-Code-40.svg.pngDescription: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Recycling-Code-41.svg/120px-Recycling-Code-41.svg.pngDescription: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Plastic-recyc-01.svg/120px-Plastic-recyc-01.svg.png

پلی‌اتیلن ترفتالات                 آلومینیوم                              آهن                                  کاغذ

(پلاستیک نوشابه‌ها)           

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم دی 1392ساعت 11:38  توسط هاشم فتحی | 
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-bidi-language:FA;} v\:* {behavior:url(#default#VML);} o\:* {behavior:url(#default#VML);} w\:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);} Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-bidi-language:FA;}

زباله های الکترونیکی

 

به مجموعه ای از قطعات سخت افزاری مانند اجزای رایانه ، تلفن همراه و همچنین اجزای برخی وسایل مانند

 مایکروویو و ماشین لباسشویی و  تلویزیون و مانیتور
چاپگر ، اسکنر ، و دستگاه های فکس
تجهیزات استریو - پخش دی وی دی
دوربین های فیلمبرداری
تلفن  همراه / تلفن های بی سیم
فکس و دستگاه کپی ... ، اطلاق می شود که به دلایلی غیرقابل استفاده شده است و امروزه به عنوان سریع ترین منبع تولید زباله دراتحادیه اروپا شناخته شده اند.

 

عمر کوتاه تجهیزات کامپیوتری از یک طرف و تنوع طلبی مردم به استفاده از تجهیزات الکترونیکی جدید سبب شده است که رفته رفته بحث زباله های الکترونیکی به مشکل بزرگ دنیا تبدیل شود؛ مشکلی که کشورهای پیشرفته و بزرگ برای آن راه حلی یافته اند و با تصویب قانون خاص مربوط به آن و موظف شناساندن تولیدکنندگان به بازیافت محصولات تولید شده خود این مشکل را تا حدودی حل کرده اند.

در حال حاضر امریکا ، اتحادیه اروپا ، ژاپن ، کره جنوبی و استرالیا بزرگترین تولیدکنندگان زباله های الکترونیکی و کشورهایی مانند چین ، هند ، تایلند ،برزیل ، مکزیک ،نیجریه ، سنگاپور و پاکستان وارد کنندگان عمده این زباله ها هستند.

 

بر اساس گزارش سازمان ملل بین 20 تا 50 میلیون تن زباله الکترونیکی در سال دفع شده و کشور آمریکا بزرگترین تولید کننده این زباله ها در جهان محسوب می شود. آمریکا تاکنون بزرگترین تولید کننده زباله های الکترونیکی در دنیا بوده است، اما این زباله ها درجای دیگری انباشته می شوند، یعنی در کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند، زیرا کشورهای ثروتمند این زباله ها را از کشور خود خارج می کنند.

خطرات زباله های الکترونیک :

- کادمیوم موجود در یک باطری گوشی موبایل  می تواند 600 متر مکعب آب را آلوده کند.

- استفاده از اسیدهای قوی جهت بازیافت فلزات گرانبها مانند طلا.

- (PCBs)  در خازن ها و تقویت کننده ها.

- پلی ونیل کلراید (PVC ) حاصل از پوشش های پلاستیکی و کابل ها.

- دیواکسین ها و فوران های حاصل از سوزاندن کابلها و پوشش های عایق .

-  CU , PD ,PB , BFRو Mercury در بردها و مدارهای الکتریکی.

-  اکسید سرب و کادمیوم در باطریهای کامپیوتر.

-  CU ,PVC , BFRدر سیم ها .

-  سرب استفاده شده جهت اتصال و لحیم .

-زباله الکترونیک شامل : 20 % یخچال 10% مانیتور -10 % تلویزیون 15 % کامپیوتر ، فکس ، تلفن و پرینتر 15% رادیو و ضبط صوت ها- 30% ماشین های ظرف شویی ، قهوه ساز چای ساز سرخکن.

طبق قراردادی از سوی سازمان ملل در سال 1989 برای کنترل زباله های خطرناک که از کشورهای ثروتمند به کشورهای فقیر وارد می شود، هر کشوری میتواند بصورت یک جانبه واردات این زباله ها را ممنوع کند، و صادر کنندگان نیز قبل از فرستادن زباله باید موافقت کشور مقصد را کسب کند. اما آمریکا که مهمترین منبع تولید زباله دیجیتال و سمی محسوب می شود، هرگز این قرارداد را امضا نکرد و کشورهایی مانند چین نیز بخاطر پول، مقادیر زیادی از این ضایعات را وارد می کنند. هم اکنون ۷۰درصد کامپیوترها و موبایل های جهان در چین بازیافت می‌شود.

اجزای یک کامپیوتر شخصی شامل : 26% شیشه 23%پلاستیک 20 % فلزات 14% آلومینیوم 17%  اجزاء دیگر شامل : مس سرب کادمیوم و روی.

برای ساخت یک مانیتور ساده علاوه بر مواد اولیه ی مورد نیاز در حدود ۲۴۰ کیلوگرم سوخت، 22کیلوگرم مواد شیمیایی، ۱۵۰۰ لیتر آب نیاز است و با توجه به این مساله به نظر می‌رسد استفاده ی مجدد از وسایل کامپیوتری می‌تواند تا حد زیادی در مصرف مواد طبیعی صرفه‌جویی به وجود آورد‌.

 

بسیاری از قطعات دستگاههای رایانه ای "الکترومگنتیک" هستند اگر به صورت درست و کارشناسانه دفع نشوند با تشعشعاتی که از خود بروز می دهند سلامتی انسانها را با خطر جدی روبرو خواهند کرد. در قطعات "الکترومگنتیک" امواج به صورت عمود بر هم منتشر می شود که برای انسانها بسیار خطرناک است. درست مانند کاری که دستگاههای مایکروویو انجام می دهند و مواد غذایی را از درون می پزند این تشعشعات نیز می توانند تاثیرات خطرناک و مخرب ژنتیکی بر بدن انسانها گذاشته و علاوه بر آسیب رساندن به اندامهای داخلی بدن موجب متولد شدن کودکان ناقص الخلقه نیز شوند.

از سال1371رایانه وارد ایران شده و اولین محموله تقریباً شامل 10 هزار رایانه بوده است، طبق برآوردها طی چند سال اخیر هر ساله یک میلیون و 200هزار تا یک میلیون و 500 هزار رایانه در ایران مونتاژ شده است.

- در ایران بیش از 4 میلیون رایانه از دور خارج شده وجود دارد .

- عمر مفید رایانه ها در دنیا 3 سال است.

- زباله های الکترونیکی سومین منبع بزرگ تولید سرب درزباله های جامد شهری است.

گر چه زباله های الکترونیکی تنها 2 درصد از حجم کل زباله های جمع آوری شده در کشورهای مختلف را تشکیل می دهد؛ اما این حجم ناچیز شامل 70 درصد زباله های حاوی مواد سمی است

- مانیتور رایانه بین ٤ تا ٨ پوند و یک تلویزیون رنگی قدیمی به طور متوسط ٨ پوند سرب دارد که ازجمله زیان های آن، ایجاد آسیب های مغزی در کودکان است Cpu . نیز شامل مقادیری جیوه و کادمیوم است .

- طبق بررسی انجام شده توسط کنوانسیون بازل در سال 2006 : در هر ثانیه حدود 23 عدد گوشی تلفن تولید می شود.که در سال 2003 میزان فروش 515 میلیون ،در سال 2004 ،665 میلیون ، در سال 2005 ، 870 میلیون فروخته شده است. که عمر مفید آنها1 - 5/0 (بطور متوسط 1 )سال بوده است.

- مطالعات در امریکا نشان می دهد که 1-2 درصد از زباله های شهری را زباله های الکترونیک تشکیل می دهد.این تحقیق نشان می دهد که میزان رشد تولید زباله های الکترونیک 3 برابر سایر زباله هاست.

- بعضی شرکت های بزرگ خود موظف به بازیافت کالاهای تولیدی شان شده اند. مثلاً در ژاپن شرکت HP هنگام فروش کالا مبلغی را نیز به عنوان بازیافت می گیرد تا بعد از اسقاطی شدن کالای الکترونیکی، آن را بار دیگر وارد چرخه بهره وری کند

- فرآیند جداسازی قطعات الکترونیکی برای بازیافت کار پیچیده ای می باشد به طوری که در اروپا ٢ مرکز در سوئد و انگلستان برای انجام این کار احداث شده است و بقیه کشورها کالاهای الکترونیکی خود را برای بازیافت به این ٢ کشور می فرستند.

 

یکی از این راه حل ها توسعه برنامه بازیابی رایانه های شخصی و تلفن هاست. مانند کاری که شرکت Dell اخیراً انجام داد.  یا کاهش استفاده از فلزات سمی در تولید قطعات مانند اقدام شرکت Apple  با این حال پولی که کشورهای فقیر از راه ذوب این فلزات بدست می آورند انقدر زیاد هست که حاضر به ترک این روش نباشند، البته اگر هزینه های محیط زیست و بهداشت را در نظر نگیریم.

با خرید تجهیزاتی که قابل ترقی دادن هستند می توان عمر محصول را تا حد ممکن افزایش داد. یا مثلاً مانیتور کامپیوتر را برای استفاده نگه داشت و تنها بخش پردازندة مرکزی ( CPU ) را تعویض نمود. می توان با اضافه کردن حافظه به یک کامپیوتر یا ترفیع دادن نرم افزاری از آن همچنان استفاده کرد. این نه تنها مقرون به صرفه است بلکه به نفع محیط زیست نیز می باشد. کامپیوترهای کار کرده را همچنین می توان به خیریه ها یا مدارس اهدا نمود یا آنها را به افراد، سازمانها یا مؤسسات دیگر فروخت.

زباله های رایانه ای هر چند به خاطر داشتن بعضی فلزات گران بها مثل طلا و پلاتین ارزشمند است، ولی بازیافت آن به علت وجود فلزات سنگین و سمی مثل سرب و کادمیوم نیاز به فناوری پیشرفته ای دارد.

بنابراین در ایران انجام این کار اقتصادی نیست و فقط قطعات پلاستیکی و بعضی از فلزات آن مانند آلومینیوم و آهن توسط زباله جمع کن ها جداسازی و برای استفاده مجدد فروخته می شود ولی قطعات مداری پس از چندین بار استفاده دور انداخته و با بقیه زباله ها دفن می شود

 

طبق قانون مدیریت پسماندها، مسئولیت اجرایی پسماندهای ویژه و صنعتی بر عهده تولیدکنندگان آنها است و در واقع عرضه کنندگان اینگونه خدمات باید جنبه های مدیریت پسماندها ی تولیداتشان را هم ارائه دهند. ولی متاسفانه نه سازمان بازیافت و نه محیط زیست هنوز هیچ برنامه ای برای جمع آوری و بازیافت زباله های الکترونیکی نیندیشیده اند

 

بازیافت بهترین راه برای کامپیوترهای بسیار قدیمی که دیگر قابل ترفیع دادن نیستند یا بخصوص مانیتورهایی است که شکسته اند. تقریباً کل یک کامپیوتر می تواند بازیافت شود، از شیشة مانیتور گرفته تا پلاستیک کیس، مس موجود در منبع تغذیه، فلزات گران قیمت به کار رفته در مدارات، مودم یا منابع تغذیه. اما عملاً صرف هزینه های زیادی برای بازیافت ایمن این مواد به گونه ای که هیچ مشکل آلودگی برای محیط و کارکنان در این زمینه ایجاد نکنند لازم است.

در اکثر بوردهای مادربوردهای الکترونیکی مخصوصا موبایل یا مادربوردهای کامپیوتر که قطعات و وسائل زیادی دارد، از طلا و نقره به خاطر رسانا بودن به میزان زیادی استفاده می شود که البته در برخی بوردهای معمولی، مردم به راحتی نمی توانند طلا و نقره به کار رفته را تشخیص دهند .

در صورتی که پسماندهای رایانه ای و الکترونیکی با روش اصولی بازیافت شود می توان فلزات متعددی را از آنها استخراج کرد به نحوی که از یک تن زباله موبایل می توان 150 تا 300 گرم طلا به دست آورد.همین وزن گوشی تلفن همراه علاوه بر طلا حدود 100 کیلوگرم مس و سه کیلوگرم نقره را در کنار فلزهای دیگر در خود جای داده است.

ضمن اینکه پلاتین نیز از دیگر فلزات گرانبهایی است که در بازیافت اصولی می توان به دست آورد و این در حالی است که در معادن طلایی که اقتصادی به حساب می آید در هر تن سنگ معدن بین 20 تا 30 گرم طلا یافت می شود. از همین روی حضور شرکت های خصوصی برای کسب درآمد حائز اهمیت خواهدبود.

 

 

در کارخانه هانیو در 80 کیلومتری جنوب غربی توکیو استخراج طلا و نقره از داخل گوشی های همراه حسابی رونق دارد. در این کارخانه مدارهای الکترونیکی در داخل کوره هایی قرار می گیرند و طلای آن در اثر حرارت آب شده و از سوراخی در زیر کوره خارج می شود. قیمت سه کیلو طلای به دست آمده از این روش حدود 90 هزار دلار است. این طلاهای مذاب پس از خروج از کوره به صورت شمش های طلا قالب گیری می شوند.

128 میلیون جمعیت ژاپن به طور متوسط از هر گوشی تلفن همراه دو سال و هشت ماه استفاده می کنند. این بدان معنی است که سالانه تعداد زیادی گوشی همراه از استفاده ساقط می شوند.

این کارخانه که 20 سال پیش فعالیت خود را در نزدیکی توکیوآغاز کرد، ماهانه بین 200 تا 300 کیلو شمش طلا با خلوصی معادل 99/99 درصد تولید می کند که قیمت آن حدود 8/8 میلیون دلار است. میزان تولید طلای این کارخانه تقریبا برابر میزان تولید طلایی است که از کارخانجات استخراج طلا از سنگ معدن به دست می آید. این کارخانه همچنین از کابل ها و جوهرهای سیاه که حاوی پلادیوم و نقره هستند و کارت های حافظه قدیمی انواع فلزها را استخراج می کند.

به رغم اینکه دولت توجه خاصی به فعالیت این کارخانه و اهمیت آن در اقتصاد کشور مبذول داشته، این کارخانه با کمبود گوشی های قدیمی موبایل روبه رو است .

مسلماً دفن یا سوزاندن این مواد که به طور وسیعی انجام می شود راه حل مناسبی نیست یا حداقل آخرین راه حلی است که باید بدان اندیشید. زیرا با دفن این زباله ها یا تلنبار کردنشان در محیط خرد و شکسته می شوند و بنابراین مواد سمی موجود در آنها راه خود را به سفره های آب زیرزمینی می یابد و سوزاندن آنها نیز تنها گازهای سمی خطرناک وارد محیط زیست می سازد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم دی 1392ساعت 11:36  توسط هاشم فتحی | 

بسیاری از مواد در طبیعت تجزیه می شوند و به خودی خود بازیافت می شوند این موارد در مورد موجودات زنده ای که می میرند و یا مواد فاسد شدنی پیش می آید. این مواد را مواد زیست فروپاش می گویند. برای مثال کود هایی که در باغات ریخته می شوند و نتیجه کپه کردن موادی مانند غذاهای فاسد شده، آشغال میوه ها، پوست تخم مرغ و دیگر زباله های تجزیه پذیر است که بطور طبیعی توسط حشرات و دیگر جانوران موذی خورده می شوند.

متاسفانه مقادیر بالایی از زباله ها مانند: فلزات، کائوچو و پلاستیک نمی توانند خورده و تجزیه شوند و برای صدها سال تجزیه نشده در طبیعت باقی می مانند. حتی اگر این مواد قطعه قطعه و خورد هم شوند باز هم نمی توانند تجزیه شوند و به مرور اتمسفر، زمین و آب را آلوده می کنند.

بعضی از این مواد می توانند بازیافت شوند. زباله هایی که قابل بازیافت نیستند در گودالهایی به نام محل دفن زباله مدفون می شوند. این زباله ها ابتدا تکه تکه و سپس له و خمیر مانند می شوند بنابراین با این کار زباله ها فضای کمتری را اشغال می کنند. اگر نتوانیم به روند بازیافت ادامه دهیم باید روز به روز بر تعداد این گودالها بیافزاییم.

ضرورت بازیافت زمانى بیشتر مشخص مى شود که بدانیم برای تولید یک تن کاغذ جدید، باید 15 درخت تنومند راقطع کنیم. اگر از کاغذ باطله دوباره کاغذ تهیه کنیم در مصرف آب 90 درصد و انرژی 50 درصد سود برده و در کنترل آلودگى هوا 75 درصد موثر بوده ایم

در ایران براى بازیافت کاغذ، اولین کارخانه در سال 1313 در کرج تاسیس شد 

بازیافت پلاستیک

در ساخت انواع ظروف و كيسه هاى پلاستيكى از انواع مواد پليمرى استفاده مى شود. با توجه به قابليت بازيابى اكثر پليمرها، مى توان مواد پلاستيكى را پس از مصرف و دور انداختن مجدداً طى فرايند بازيافت مورد استفاده قرار داد. مسئله مهم و اساسى در اين ميان استفاده از مواد بازيافت شده در مصارف غذايى است. در واقع صحبت از آن دسته از مواد بازيافت شده اى است كه براى بسته بندى و نگهدارى مواد غذايى غيرمجاز هستند در ساخت ظروف پلاستيكى مختلف، مواد پليمرى متفاوتى به كار برده مى شود به عنوان مثال:

۱- ظروف نوشابه هاى گازدار از جنس پلى اتيلن تترافتالات (PET)

۲-شیشه های شيرخورى كودكان از جنس پلى كربنات ( PC ) به دليل گران بودن پلى كربنات ها اين نوع پليمرها كمتر در بسته بندى مواد غذايى استفاده شده و بيشتر در ساخت شيشه هاى شير كودكان به كار مى روند.

۳-ظروف بسته بندى لبنيات از جنس پلى اتيلن(PE) ، پلى پروپيلن(PP) و پلى استايرن(PS)

۴- ظروف يك بار مصرف از جنس PS وPP

۵- كيسه هاى پلاستيكى از جنس پلي اتيلن . اين نوع كيسه ها به اشتباه تحت عنوان كيسه هاى نايلونى معروفند.

قابل ذكر است اين مواد پلاستيكى مى توانند حاوى رنگ باشند كه در آن صورت از رنگدانه پلاستيك (مستربچ) استفاده مى شود

 

نحوه ساخت كيسه هاى پلاستيكى

گرانول هاى پلى اتيلن را به شكل فيلم هاى نازك درآورده و پس از برش فيلم ها در ابعاد دلخواه به كيسه تبديل مى كنند. و در صورت توليد كيسه هاى رنگى هنگام تبديل گرانول پلى اتيلن به فيلم از رنگدانه پلاستيك يا مستربچ (به مقدار يك تا پنج درصد) استفاده مى كنند.

 نحوه ساخت ظروف يك بار مصرف

ابتدا مواد پليمررا به صورت فيلم هايى با ضخامت مورد نظر تبديل كرده و سپس با استفاده از قالب هايى خاص به اشكال مختلف تبديل مى شوند.

بازيافت مواد

در فرايند بازيافت مواد پلاستيكى نوع پليمرى كه بايد بازيافت شود مدنظر قرار مى گيرد.بدين ترتيب كه هر نوع پليمر جدا از انواع ديگر بازيافت مى شوند، در غير اين صورت فرايند بازيافت با اشكال روبه رو خواهد شد. به عنوان مثال: پلى اتيلن ها با هم، پلى پروپيلن ها با هم و پلى آميدها با هم بازيافت مى شوند، چرا كه هنگام فرايند بازيافت مواد پلاستيكى را خرد سپس ذوب كرده و مجدداً مورد استفاده قرار مى دهند بنابراين اگر تركيبى از مواد پلاستيكى مختلف نظير ظروف يك بار مصرف با انواع مختلف خرد و سپس ذوب شوند، با توجه به متفاوت بودن نقطه ذوب تركيب ناهمگونى ايجاد مى شود. مسئله بعدى نداشتن رنگ در مواد پلاستيكى است كه اهميت بسزايى در فرايند بازيافت دارد. به دليل اينكه پليمرهاى رنگى داراى رنگ يكنواختى نيستند پس از بازيافت رنگ تيره پيدا مى كنند در نتيجه كارخانه هاى سازنده براى به دست آوردن يك رنگ ثابت از دوده استفاده كرده سپس مواد پليمرى مذاب را به صورت فيلم درآورده و به كيسه پلاستيكى تبديل مى كنند، كه ما از آنها به صورت كيسه هاى زباله مشكى استفاده مى كنيم.گاهى به دليل كاربرد ناصحيح دوده تماس دست با اين كيسه ها باعث جذب ذرات دوده از راه دست مى شود. بنابراين در حال حاضر كارخانه هاى صنايع غذايى مجاز نيستند مواد بازيافتى را براى نگهدارى و بسته بندى مواد غذايى به كار ببرند. دليل اصلى آن نيز عدم رعايت اصول بازيافت مواد پلاستيكى در ايران است. گفتنى است براى توليد كيسه هاى پلاستيكى شفاف از مواد اوليه بكر استفاده مى شود در حالى كه اكثريت پلاستيك هاى مشكى موجود در بازار از مواد بازيافتى تهيه مى شود.

مناسب بودن پلاستيك ها در كاربردهاى غذايى

تمامى پليمرها از بكر تا آنهايى كه بازيافتى بوده و همچنين ظروف پلاستيكى حتماً بايد قبل از استفاده در صنعت غذايى تحت آزمون Food grade قرار بگيرند( اي.سي.سي) . با انجام آزمون هايى كه در اداره كل آزمايشگاه هاى كنترل غذا و دارو نيز قابل اجرا هستند ميزان مهاجرت مواد سازنده پليمرها به سمت مواد غذايى مشابه سنجيده مى شود. در واقع وزارت بهداشت مقاومت و ميزان مهاجرت مواد سازنده پليمرها را در حلال ها يا محلول هاى مشابه مواد غذايى مى سنجد..

بطرى هاى آب و نوشابه از جنس (پت) هستند اين ظروف در صورتي كه food grade باشند از نظر بهداشتى مشكل ايجاد نمى كنند. تنها مسئله وجود ماده استالدئيد در اين ظروف است كه باعث تغيير طعم و بوى آب و مواد نوشيدنى مى شود البته ميزان مهاجرت استالدئيد در حدى نيست كه خاصيت بيمارى زايى داشته باشد.

 

مشكل دست زدن به كيسه هاى زباله

پلاستيك هاى مشكى كه در حال حاضر در بازار هستند هيچ كدام براى مصارف غذايى مناسب نيستند و مشخص نيست كجا و تحت چه شرايطى توليد شده اند. اين مواد در اثر تماس با مواد غذايى آنها را آلوده كرده و عوارضى را براى انسان به دنبال خواهند داشت. گفتنى است اگر مواد پلاستيكى پس از بازيافت براساس پايه پليمرى خود مشكل نداشته و به آزمون هاى Food grade پاسخ دهند براى نگهدارى و بسته بندى مواد غذايى مناسب خواهند بود.

 

پلاستيک هايي که بوي بنزين مي دهند

 يکي از پژوهشگران دانشگاه صنعت نفت موفق به اجراي طرحي شده است که براساس آن 80درصد از پسماندهاي موجود در زباله هاي شهري ، صنعتي و پزشکي طي فرآيندي به سوخت مايع (بنزين و گازوئيل ) تبديل مي شود و به اين ترتيب نه تنها به کاربرد مفيد ضايعات پليمري ، بلکه به تامين خوراک راکتورها در صنايع پتروشيمي و نفت نيز کمک مي شود.

کساني که به پژوهش هاي انجام شده در عرصه هاي پتروشيمي و نفت علاقه مندند، مي دانند که يکي از معضلات اساسي در اين صنايع ، بحث کنترل و کاهش اثرات سو زيست محيطي است؛ هر چند طي يک دهه اخير، موضوع پسماندهاي پالايشي و فرآورده هاي سنگين هيدروکربني به عنوان يکي از معضلات صنعت پالايشگاهي کشور مطرح بوده است.

بر اين اساس تلاش محققان و نيروهاي علمي صنعت نفت کشور نيز طي اين مدت به تبديل مواد سنگين هيدروکربني به مواد سبک مانند بنزين و گازوئيل معطوف شده است.

 

به طور کلی دو روش اصلی برای حل مشکل زباله های پلاستیکی وجود دارد:

۱. بازيافت

۲. توليد پلاستيک های زيست تخريب پذير

بازيافت به فرايندهايی گفته می شود که در آنها از زباله های پلاستيکی به نحوی استفاده می شود.

 

روش های بازيافت در سه دسته جای می گيرند:

۱- بازيافت انرژی

۲- بازيافت مکانيکی

۳- بازيافت شيميايی

در بازيافت انرژی زباله به عنوان يک سوخت سوزانده می شود. بايد توجه کرد که بازده انرژی (انرژی حاصل از سوختن واحد وزن سوخت) پلاستيک ها نسبت به سوخت های فسيلی مرسوم بيشتر است.

بازيافت مکانيکی ، يعنی خرد کردن و استفاده يک محصول پلاستيکی در ساخت يک قطعه.  در اين روش بايد نکات زيادی رو در نظر گرفت. مثلا برای ساخت قطعات حساس تر سازمان های مربوطه مقدار مجاز پلاستيک بازيافتی در قطعه را تعيين می کنند.
در بازيافت شيميايی  پلاستيک به وسيله روش های شيميايی به مواد ديگری (اغلب مواد اوليه يا ميانی) تبديل ميشود. اين روش نسبت به دو روش ديگه جديدتر است ولی هنوز از نظر اقتصادی به صرفه نيست. اما بسيار مورد توجه هست. به عنوان مثال ميشود به تهيه رزين پلی استر از بطری های نوشابه (از جنس پلی اتيلن ترفتالات يا PET ) اشاره کرد.

اما در کنار بازيافت از چندين سال پيش تلاش هايی در جهت توليد پلاستيک های زيست تخريب پذير شروع شده که الان به نتيجه هم رسيده است. اين پلاستيک ها قابليت بازگشت به طبيعت را طی زمانی قابل قبول دارند.

اين پلاستيک ها هم در دو دسته کلی قرار می گيرند:

۱- پلاستيک های متداول حاوی مواد تخريب پذير

۲- پلاستيک های تخريب پذير ذاتی

پلاستيک های متداول حاوی مواد تخريب پذير آميزه هايی هستند که در آنها يک ماده تخريب پذير(مانند نشاسته) به يک پلاستيک متداول (مثل پلی اتيلن) اضافه ميشود و تخريب اين ماده به افزايش سرعت تخريب پلاستيک کمک می کند. اين مواد چند سالی هست که وارد بازار شده اند و با اون که کمک زيادی به کاهش زباله های پلاستيکی کرده اند، اما به دليل اين که اولا در انها از همان پلاستيک های متداول تخريب ناپذير استفاده شده و دوما استفاده از مقدار زيادی مواد تخريب پذير در پلاستيک ويژگی ها را تضعيف می کنه، موقعيت چندان محکمی ندارند.

پلاستيک های تخريب پذير ذاتی موادی هستند که به دليل ساختمان شيميايی خاصشان به وسيله باکتری ها، آب يا آنزيم ها در طبيعت تخريب می شوند. مهم ترين پلاستيک از اين نوع پلی(لاکتيک اسيد) هست که از اسيد لاکتيک تهيه ميشود. پيش بينی ميشود اين پلاستيک، که خواص بسيار خوبی هم داره، در آينده رقيبی بسيار جدی برای پلاستيک های متداول امروزی به خصوص در صنعت بسته بندی باشد. مشکل بزرگ اين مواد، گران بودنشان است که در حال حاضر تحقيقات برای توسعه يک روش ارزان برای توليدشان ادامه دارد. جالب اين که منابع اصلی توليد اين پلاستيک طبيعی هستند و از محصولات نفتی برای ساخت آنها استفاده نمی شود.

پلاستیک های زیستی

اطرافمان انباشته از پلاستیک شده است. هر کاری که انجام می دهیم و هر محصولی را که مصرف می کنیم، از غذایی که می خوریم تا لوازم برقی به نحوی با پلاستیک سرو کار داشته و حداقل در بسته بندی آن از این مواد استفاده شده است. 

گرچه بسته بندی پلاستیکی با قیمتی نازل امکان حفاظت عالی از محصولات مختلف خصوصاً مواد غذایی را فراهم می کند ولی متاسفانه معضل بزرگ زیست محیطی حاصل از آن گریبانگیر بشریت شده است. اکثر پلاستیک های معمول در بازار از فرآورده های نفتی و ذغال سنگ تولید شده و غیر قابل بازگشت به محیط هستند و تجزیه آنها و برگشت به محیط چند هزار سال طول می کشد.

به منظور رفع این مشکل، محققان علوم زیستی در پی تولید پلاستیک های زیست تخریب پذیر از منابع تجدید شونده مثل ریزسازواره ها و گیاهان می باشند.

واژه زیست تخریب پذیر یا Biodegradable به معنی موادی است که بسادگی توسط فعالیت موجودات زنده به زیر واحدهای سازنده خود تجزیه شده و بنابراین در محیط باقی نمانند.

استانداردهای متعددی برای تعیین زیست تخریب پذیری یک محصول وجود دارد که عمدتاً به تجزیه 60 تا 90 درصد از محصول در مدت دو تا شش ماه محدود می گردد. این استاندارد در کشورهای مختلف متفاوت است.

اما دلیل اصلی زیست تخریب پذیر نبودن پلاستیک های معمول، طویل بودن طول مولکول پلیمر و پیوند قوی بین مونومرهای آن بوده که تجزیه آن را توسط موجودات تجزیه کننده با مشکل مواجه می کند.

در این بین تولید پلیمرهای زیستی جایگاه خاصی دارند. تولید اینگونه پلیمرها توسط طیف وسیعی از موجودات زنده مثل گیاهان، جانوران و باکتری ها صورت می گیرد. چون این مواد اساس طبیعی دارند، بنابراین توسط سایر موجودات نیز مورد مصرف قرار می گیرند و تجزیه کنندگان از جمله مهم ترین این موجودات زنده در موضوع مورد بحث ما می باشند.

برای بهره برداری از این پلیمرها در صنعت دو موضوع باید مورد توجه قرار گیرد:

الف) دید محیط زیستی: این مواد باید سریعاً در محیط مورد تجزیه قرار گیرند، بافت خاک را بر هم نزنند و به راحتی با برنامه های مدیریت زباله و بازیافت مواد از محیط خارج شوند.

ب) دید صنعتی: این مواد باید خصوصیات مورد انتظار صنعت را از جمله دوام و کارایی را داشته باشند و از همه مهمتر، پس از برابری یا بهبود کیفیت نسبت به مواد معمول، قیمت تمام شده مناسبی داشته باشند.

 

نکته ای که نباید از نظر دور داشت این است که علی رغم قیمت بالاتر تولید پلاستیک های زیست تخریب پذیر، چه بسا قیمت واقعی آنها بسیار کمتر از پلاستیک های سنتی باشد؛ چرا که بهای تخریب محیط زیست و هزینه بازیافت پس از تولید هیچ گاه مورد محاسبه قرار نمی گیرد.

 

تقریباً تمامی پلاستیک‌های معمول در بازار از محصولات پتروشیمی که غیر قابل برگشت به محیط می‌باشند، به دست می‌آیند. راه‌حل جایگزین برای این منظور، بهره‌برداری از باکتری های خاکزی است . باید منتظر بود تا سرانجام شاهد تولید اقتصادی این محصولات دوستدار محیط زیست در آینده‌ای نزدیک بود.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم اردیبهشت 1391ساعت 13:3  توسط هاشم فتحی | 

در جوامع بشري ، توسعه نياز به منابع بيشتر انرژي دارد كه يكي از راههاي تأمين منابع كافي انرژي استفاده از منابع و روشهاي جديد توليد انرژي است. منابع انرژي جهان به دو بخش اصلي و جايگزين تقسيم مي شوند . منابع اصلي ، مثل سوختهاي فسيلي كه به مرور كاهش و امكان توليد مجدد آن به زودي امكان پذير نيست. تمام انرژي هاي ديگر را انرژي جايگزين مي نامند كه به دو گروه تقسيم مي شوند : انرژي هاي تجديد شونده و انرژي هاي تجديد ناپذير .

انرژي هاي جايگزين تجديد ناشونده عمدتاً عبارتند از : سوختهاي هسته اي و انرژي گرمايي زمين. منابع تجديد شونده شامل انرژي خورشيدي ، آبي ،بادي ، زيست توده و انرژي بيوگاز است .

توسعه دامپروري و مرغداري باعث افزايش آلودگي حاصل از فضولات مي شود در صورت عدم توجه و مديريت صحيح در فرآوري آنها مي تواند مشكلات زيست محيطي ايجاد نمايد . سه روش براي بازيافت زائدات دامي و مرغي وجود دارد. روش اول تصفيه هوازي كه نياز به مقداري انرژي دارد ولي در مجموع باعث ذخيره انرژي به صورت غير مستقيم مي شود. روش دوم تصفيه بي هوازي كه مقداري انرژي به صورت بيوگاز توليد مي شود .روش سوم سوزاندن آنها در كوره .

اين موادزائد بخش بزرگي از منابع انرژي به صورت بيوگاز را تأمين مي نمايند. لذااستفاده از آنها به عنوان منبع جديد انرژي و هم به عنوان كاهش آلودگي محيط زيست به سرعت در دنيا در حال افزايش است . طبق بررسي هاي به عمل آمده پتانسيل توليد انرژي به صورت بيوگاز از فضولات دامي كشور ، معادل 25500 بشكه نفت خام را در سال در حال حاضر مي تواند صرفه جويي كند .

شناخت بيوگاز

مجموعه گازهاي بيولوژيكي كه از تخمير فضولات حيواني، انساني و گياهي در نتيجه فقدان اكسيژن و فعاليت باكتريهاي غير هوازي در يك محفظه تخمير بوجود مي آيد،اصطلاحاً بيوگاز ناميده مي‌شود. براساس مطالعات وزارت كشاورزي هندوستان تركيبات شيميايي اين گاز در صورتيكه از پهن گاوي توليد شده باشد عبارتست از: گاز متان %60 ـ 50، گاز كربنيك %45 ـ 30، ازت %2 ـ 1، هيدروژن %1 ـ 0، هيدروژن سولفوره و گاز اكسيژن نيز در حد بسيار كم. اصول فرايند هضم وتخميرشامل چهار پروسه مي باشد: فرايند تخمير، فرايند اسيدسازي ، فرايند متان‌سازي، فرايند احياء سولفات .

تكنولوژي بيوگاز براي استفاده بعنوان يك وسيله مؤثر و قابل اعتماد توليد گاز از ضايعات ارگانيكي مختلف مي‌باشد. كاربرد بسيار متداول و معمولي آن عبارت است از هضم فضولات حيوانات، ضايعات كشاورزي و فاضلابهاي خانگي .

دستگاه بيوگاز وسيله‌اي است كه گاز سوختي دستگاههاي صنعتي و احتياجات حرارتي منازل روستايي را بدون خطر آلودگي‌ هوا تأمين مي‌نمايد. تهيه كودهاي زراعي بسيار مفيد كه قادر است محصولات كشاورزي را در شرايط مساعد تا 30% افزايش دهد از فرآورده‌هاي ويژه اين دستگاه مي‌باشد. در بسياري از تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب از اين گاز مستقيماً در گرم نمودن دستگاهها و تا حدودي تأمين برق روشنايي است.

اجزا سيستم بيوگاز:

*حوضچه رسوب: در كنار هاضم ،حوضچه اي وجود دارد كه علت احداث آن اختلاط مواد اوليه با آب است .اين حوضجه از طريق مجراي ورودي به قسمت تحتاني هاضم ارتباط دارد و مواد اوليه اي را كه با آب مخلوط شده است به هاضم انتقال مي دهد.در اين حوضچه همزن مخصوصي وجود دارد كه عمل مخلوط كردن را انجام مي دهد.

* دايجستر يا مخزن تخمير: يكي از مهمترين قسمتهاي سيستم بيوگاز ،مخزن تخمير است .اين محفظه شامل فضايي در بسته است كه از مواد اوليه مملو گرديده و با تثبيت حرارت ،رطوبت و عدم نفوذ آب و هوا موجب تخمير مواد مي گردد.بدين ترتيب محيط مناسبي براي رشد و ازدياد باكتريهاي متان زا بوجود آمده ودر نتيجه گاز متان توليد مي شود.

*مخزن گاز :حجم مخزن نگهدارنده گاز به مقدار گاز توليد شده و حجم گاز خارج شده از مخزن بستگي دارد. توليد گاز به نوع و ميزان مواد تخميري و دماي دايجستر و زمان ماندمواد وابسته مي‌باشد.

فوايد بيوگاز :

توسعه صحيح دستگاههاي بيوگاز و رواج آن مي‌‌تواند فوائد زيادي داشته باشد بطور كلي از سه جنبه اصلي توليد انرژي، سالم‌سازي محيط زيست و تهيه كود غني حائز اهميت است.

موارد مثبت در انجام برنامه‌هاي بيوگاز و توليد انرژي از فضولات عبارتست از:

ـ تجزيه لجن‌هاي فاضلاب، فضولات دامداريها ومرغداريها و زائدت كشتارگاهها

ـ استفاده از گاز متان در اماكن دفن زباله

ـ محدوديت‌ منابع نفت و گاز در جهان

ـ نياز بيشتر به انرژي و توسعه برنامه‌هاي بيوتكنولوژي

ـ توجه خاص به تصفيه فضولات روستايي

ـ نياز به انرژي در مناطق صعب‌العبور

ـ تصفيه كودهاي حيواني از نظر پاتوژنها و بذر علفهاي هرز

ـ تصفيه زباله‌هاي شهري و تهيه كود كمپوست از طريق سيستم غير هوازي

ـ بهسازي محيط در مناطق روستايي وشهري

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و دوم اسفند 1390ساعت 0:27  توسط هاشم فتحی | 

بیوگاز یا گازمرداب مخلوطی است قابل اشتعال که در اثر تخمیر موادآلی در یک دامنه دمای معین و PH مشخص درشرایط غیرهوازی توسط میکروب ها به وجود می آید. گاز مرداب از حدود۶۰ الی ۷۰ درصد گاز متان واکسیدهای کربن، هیدروژن سولفید، نیتروژن و هیدروژن تشکیل شده است.این گاز به صورت طبیعی درپساب ها و مرداب ها مشاهده می شود. در روستاها می توان با استفاده از فضولات دامی و انسانی همراه با گیاهان و چربی ها، بیوگاز تولید و درهمان محل به عنوان سوخت استفاده کرد.دنیای امروز نیاز مبرم می داند که توجه زیادی برای تولید و استفاده از بیوگاز نشان دهد و اغلب کشورهای پیشرفته طرح های بزرگی در این زمینه به مرحله اجرا گذاشته اند، درکشورهایی مانند چین و هندوستان از بیوگاز به میزان قابل توجهی استفاده می شود و درکشورهای اسکاندیناوی طرح های بزرگ صنعتی با استفاده از بیوگاز، راه اندازی شده است. کشور سوئد تا سال۲۰۵۰ میلادی، ۴۰% از بازار خودرو خود را به استفاده از بیوگاز مجهز می کند که آن را از فرایند سینیتیک بر روی چوب تأمین می کند زیرا که هزینه تولید بیوگاز این کشور معادل ۵/۳ تا ۵/۴ کرون سوئد است که این مقدار حدود۷۰% هزینه های جاری بنزین در این کشور است. در کشور انگلیس آیین نامه کاربرد سوخت های تجدیدپذیر در ترابری این کشور، برای شرکت های دست اندر کار فعالیت های انرژی مانند شرکت های نفتی، مؤسسات وارد کننده نفت و گاز و دیگر نهاد های عرضه کننده سوخت، لازم الاجرا خواهد بود.

شرکت ها و مؤسسات یاد شده مؤظف اند که از زمان اجرای آیین نامه ۵ درصد از کل فروش سوخت های جاده ای خود را به سوخت های تجدید پذیر اختصاص دهند.شرکت های دیگری چون شرکت دایملر کرایسلر، پنجمین تولید کننده بزرگ خودرو در جهان، به ترویج استفاده از سوخت های زیستی که از موادی مانند دانه های روغنی و نیشکر گرفته می شود، می پردازند. این شرکت ها به منظور کاهش انتشار گاز های گلخانه ای، جلو گیری از گرم شدن دمای زمین و کاستن از میزان واردات نفت خود تلاش می کنند. این حرکت به دنبال توصیه اتحادیه اروپا به منظور رساندن ترکیب سوخت خود از سوخت های زیستی در خودرو ها به میزان ۷۵/۵ درصد تا سال ۲۰۱۰ میلادی هستند.

انرژی بیوگاز یکی از بهترین انواع انرژی های جانشین است که برای استفاده های داخلی از انرژی و درمناطق دورافتاده تولید و استفاده آن ضروری است. یکی از راه های عمده تولید بیوگاز(گاز متان) زباله های شهری است که به گفته کارشناسان در ایران حدود۴۵ تا ۵۰ هزارتن زباله شهری در روز تولید می شود و با توجه به این که از هر۱۵ کیلوگرم زباله شهری یک مترمکعب بیوگاز به دست می آید، به طورناخالص۸۴۱ پتاژول انرژی درروز از زباله های شهری ایران می توان به دست آورد.

هر تن زباله درطول ۲۵ سال از خودگاز متصاعد می کند بنابراین، اگر دفع صحیح زباله صورت گیرد می توان از آن انرژی بیوگاز قابل توجهی به دست آورد. هم اکنون در ایران در دوشهر مشهد و شیراز، سیستم دفن اصولی زباله به منظور تولید بیوگاز صورت می گیرد و سازمان انرژی های نو ایران از آن حمایت می کند.

+ نوشته شده در  سه شنبه دوم اسفند 1390ساعت 12:53  توسط هاشم فتحی | 
با سابقه ترين و در حال حاضر رايج ترين انواع کودهاي زيستي مربوط به تثبيت کننده هاي ازت است که در سطح جهاني مجموع مقدار ازتي که از اين طريق به خاک اضافه مي شود حدود ۱۷۵ ميليون تن در سال بر آورد شده است. در چند دهه اخير با توجه به افزايش جمعيت و تقاضاي روز افزون براي مواد غذايي از کودهاي شيميايي به عنوان ابزاري براي نيل به حداکثر توليد در واحد سطح استفاده بي رويه شده که از جمله زيان ها و پيامدهاي آن علاوه بر اتلاف سرمايه و خسارت مالي . شامل آلودگي منابع آبي و خاک. به هم خوردن تعادل عناصر غذايي خاک . کاهش بازده محصولات کشاورزي در اثر کمبود يا سمي بودن عناصر. تجمع مواد آلاينده            ( نظير نيترات ) در اندام هاي مصرفي محصولات زراعي و بطور کلي به خطر افتادن حيات و سلامتي انسانها و ساير موجودات زنده بوده است. امروزه رايج ترين کودهاي ميکروبي عرضه شده در سطح وسيع تجارتي مربوط به باکتري هاي تثبيت کننده ازت و مهمترين آنها مورد توجه براي استفاده هاي علمي شامل ريزوبيوم ها در همزيستي با لگومينوزها. فرانکيا با انواعي از گياهان چوبي غير لگومينوز. آزوسپريليوم براي غلات و سيانو باکترها به حالت آزاد و يا همزيست با آزولا براي شالي زارهاست.
قارچهاي ميکوريزا
واژه ميکوريزا اولين بار از سوي فرانک در سال ۱۸۸۵ ارائه شد. ميکوريزا از دو کلمه ( Myco ) به معني قارچ و ( Rhiza ) به معني ريشه تشکيل شده است. ميکوريزا نشان دهنده مشارکت در همزيستي بين قارچ و ريشه گياه ميزبان مي باشد . در اين سيستم قارچ پوشش گسترده اي از رشته هاي نخ مانند به هم تابيده به نام ميسيليوم را در اطراف ريشه گياه ميزبان تشکيل مي دهد در اين همزيستي قارچ قند، اسيد هاي آمينه ، ويتامين ها و برخي مواد آلي ديگر را از ميزبان دريافت و در مقابل معدني و بيشتر از ساير مواد فسفات را خاک جذب و در اختيار گياه قرار مي دهد. اکثر گياهان قادر به تشکيل سيستم ميکوريزايي هستند بطور کلي ۸۳ درصد از دولپه اي ها و ۷۹ درصد از تک لپه ايها قادر به تشکيل سيستم ميکوريزايي هستند. تعداد محدودي از گياهان زراعي قادر به تشکيل سيستم ميکوريزايي نيستند و بيشتر اين گياهان از خانواده هاي ( Cruciferae ) نظير جنس هاي (Sinpsis ، Brassica) و خانواده Chenopodiaceae جنس Beta و خانواده Polygonaceae جنس Fagopyrum ميباشند
مراحل تشکيل سيستم ميکوريزايي:
پس از آن که کلاميدوسپور در محيط مناسبي قرار گرفت جوانه زده و تشکيل ميسيليوم اوليه را مي دهد اسپور قارچهاي همزيست با ريشه گياهان همگامي جوانه مي زنند که ريشه هاي گياهان ميزبان تشکيل شده باشند ترشح مواد از سطح ريشه گياه ميزبان مي تواند جوانه زني اسپور را تحريک کند و سبب رشد جهت دار ميسيليوم به سمت ريشه گياهان ميزبان شود. اين مواد همچنين در سرعت رشد هيف، منشعب شدن آن و تشکيل کلاف ميسيليومي تاثير دارند. ترشحات ريشه اش بسته به نوع گياهان ممکن است مواد فرار ، مواد قابل حل در آب و يا مواد متصل به سطح ريشه باشند. هنگامي که لوله هيف کنار ريشه گياه ميزبان قرار مي گيرد تحريک مي شود و به سطح ريشه گياه ميزبان مي چسبد و در مرحله پاياني هيف در سطح ريشه گياه ميزبان نفوذ مي کنند و وارد سلولهاي ريشه مي شوند
ميکوريزا و اثرات اغذيه اي آن در گياه ميزبان :
تحقيقات متعدد نشان مي دهد که فسفر ، ازت، پتاسيم ، روي ، مس ، گوگرد، کلسيم و آهن توسط سيستم ميکوريزا جذب مي شوند و به گياه منتقل مي شوند . بطور کلي مکانيسم جذب از طريق افزايش حجم خاک قابل دسترس توسط ريسه هاي قارچ است. در بين عناصر غذايي بيشترين نقش مايکوريزا در جذب فسفر است. نقش ميکوريزا در تغذيه ازته گياه به دليل دارا بودن ضريب پخش زياد آن ناچيز است. افزايش جذب ازت بوسيله سيستم هاي ميکوريزايي بخصوص در ميکوريزاهاي بيروني همزيست با گياهان جنگلي مشاهده شده است. هنگامي که فسفر خاک در سطح پاييني باشد سيستم ميکوريزا جذب فسفر و در نتيجه رشد گياه را به نحوه چشمگيري افزايش مي دهد . هيف ها قادر هستند که فسفات را از ۱۵ سانتي متر سطح ريشه تا چند متري عمق خاک زير ريشه دريافت کنند. همچنين هيف ها در منافذي از خاک نفوذ مي کنند که امکان نفوذ تارهاي کشنده ريشه وجود ندارد ( قطر تارهاي کشنده حداقل ۲۰ ميکرومتر است در حاليکه هيف ها حداکثر ۲-۱ ميکرو متر مي باشند ) بعلاوه هيف ها از راه افزايش سطح تماس يا از راه افزايش طول موثر ريشه جذب عناصر غذايي را به شدت افزايش مي دهند. طبق اظهارات آلن و همکاران ( ۱۹۹۲) هر يک سانتيمتر مکعب خاک داراي ۲ الي ۴ سانتيمتر ريشه ، ۱ تا ۲ متر تارهاي کشنده و بيش از ۵۰ متر هيف مي باشد. قسمت اعظم فسفر موجود در خاک غير محلول و غير قابل استفاده مستقيم گياه است. مطالعات متعدد نشان داده است که ميکوريزاها مي توانند آنزيم فسفاتاز سنتز کنند و از اين راه امکان دسترسي به فسفر را افزايش دهند. برخي از انواع ميکوريزاها اسيدهاي کلات کننده توليد مي کنند و از اين راه حلاليت فسفر را براي جذب افزايش مي دهند.
نقش ميکوريزا در بهبود جذب آب:
شواهد بسيار زيادي وجود دارد که نشانگر اين است که ميکوريزا مي توانند سبب تغييراتي در روابط آبي گياه و بهبود مقاومت به خشکي و يا تحمل در گياه ميزبان شود. بسياري از محققين اين خصوصيت را يک واکنش ثانويه در نتيجه بهبود جذب عناصر غذايي مي دانند . افزايش هدايت هيدروليکي آب در درون گياهان ميکوريزايي به شرح ذيل مي باشد.
۱- افزايش مجموع سطح ريشه به دليل ايجاد پوشش وسيع ميسيليومي در منطقه ريشه و تارهاي کشنده
۲- نفوذ هيف به درون کورتکس ريشه و از آنجا به منطقه آندودرم يک مسير کم مقاومي را در عرض ريشه براي حرکت آب فراهم مي آورد و آب با مقاومت کمتري در عرض ريشه تا رسيدن به آوند چوبي روبرو مي شود.
۳- هيف از راه افزايش جذب عناصر غذايي مقاومت به انتقال آب را در درون ريشه کاهش مي دهد.
۴- ميکوريزا رشد ريشه را افزايش داده و به دنبال آن يک سيستم گسترده از ريشه را براي جذب آب فراهم مي نمايد.
در مطالعات ديگري مشخص شد که جذب Co۲ در حضور نور در گياهان ميکوريزايي بيشتر است لذا فتوسنتز بالاتري دارند. افزايش جذب Co۲ در گياهان ميکوريزايي مربوط به کاهش مقاومت فاز مايع سلول هاي مزوفيلي براي عبور Co۲ مي باشد. هرايدوليتون ( ۱۹۸۸ ) روابط آبي گياه را در سطوح مختلف غلظت فسفر مورد بررسي قرار دادند در اين مطالعه مشخص شد که با افزايش ميزان فسفر خاک تاثير مفيد ميکوريزا کاهش مي يابد و حداکثر تاثير ميکوريزا در سطوح پايين فسفر ظاهر مي شود. ميلر ( ۲۰۰۰ ) گزارش نموده است که در گياهان ميکوريزايي به دليل افزايش فتوسنتز و توليد بيشتر مواد فتوسنتزي به ازاي واحد آب مصرفي کارايي مصرف آب افزايش مي يابد. قاضي و کاراکي ( ۱۹۸۸) بيان داشتند که گياهان ميکوريزايي به ازاي توليد هر واحد ماده خشک آب کمتري مصرف مي کنند. بنابراين ( WUE ) بالاتري دارند و WUE در گياهان ميکوريزايي در شرايط تنش خشکي محسوس تر است.
ميکوريزا و اختصاص مواد فتوسنتزي
شواهد بسيار زيادي وجود دارد که گياهان مي توانند سرعت فتوسنتز خود را افزايش دهند تا نيازهاي همزيست خود را تامين نمايند اين عمل از طريق افزايش سطح برگ و افزايش مقدار تثبيت Co۲ به ازاي واحد وزن برگ انجام مي گيرد. گياهان ميکوريزايي در دوره هاي خشکي بهتر از گياهان غير ميکوريزايي Co۲ را جذب مي نمايند. آلن و همکاران بيان داشتند ( ۱۹۸۶ ) که با وجود انتقال بيشتر مواد فتوسنتزي به ريشه ها در گياهان ميکوريزايي اين انتقال تاثيري بر وزن خشک نمي گذارد اين محققين تاييد کردند که بخشي از فتوسنتز اضافي در گياهان ميکوريزايي به وسيله خود ميکوريزا مصرف مي شود.
ميکوريزا و واکنش هاي مرفوفيزيولوژيکي
گاهي اوقات سيستم هاي ميکوريزايي تغييرات مرفولوژي را در گياه ايجاد مي نمايند که سرانجام آن بهبود بقاء و رشد مناسب تر گياه مي باشد. کريشنا و همکاران و ( ۱۹۸۱ ) بيان داشتند که ميکوريزا پيچش و زايه برگها را تغيير مي دهد و گياه اين واکنش را در جهت تنظيم و محدوديت جذب تشعشع و برقراري تعادل انرژي در برگ انجام مي دهد. در اين شرايط گياهان غير ميکوريزايي از زيادي جذب تشعشع و گرما بشدت آسيب ديده و کاهش رشد نشان دادند. آلن و همکاران ( ۱۹۸۲ ) گزارش کردند که تغييرات هورموني در گياه با آلودگي ميکوريزايي در ارتباط است و تغييرات مرفولوژيک برگ را در نتيجه واکنش به تغييرات هورمونهاي گياهي گزارش کردند. همچنين اين دانشمندان در سال ۱۹۸۰ افزايش غلظت سيتوکنين را در برگ ها و ريشه کراس ها که همزيستي ميکوريزايي داشتند گزارش کردند. در ضمن در سال ۱۹۸۶ نشان دادند که در شرايط تنش خشکي ميکوريزا فنولوژي گل را به تاخير مي اندازد.دز ضمن دانشمندان ديگري افزايش ميزان کلروفيل را در گياهان ميکوريزايي گزارش کرده اند.
ميکروارگانيسم هاي حل کننده فسفاتهاي نامحلول
ميکرو ارگانيسم هاي حل کننده فسفات بصورت ساپروفيت در منطقه ريشه ( ريزوسفر) فعاليت نموده و با مصرف ترشحات ريشه ترکيبات نامحلول فسفات ( مانند تري کلسيم فسفات ) را بصورت محلول قابل جذب گياه در مي آورند . اين ميکروارگانيسم ها با توليد و ترشح اسيد هاي عالي اعم از ماليک ، سوکسينيک ، پيروپيونيک ، لاکتيک ، سيتريک ، کتوگلونيک ، در حلاليت فسفاتهاي معدني و کم محلول موثر مي باشند و بعلاوه بسياري از آنها با توليد آنزيم فسفاتاز آزاد شدن فسفر از ترکيبات آلي فسفر دار را موجب مي شوند.
در روسيه کود بيولوژيکي تجاري تحت عنوان فسفر باکتريل براي اولين بار با مخلوط کردن گونه Bacillus Megateriam واريته Phosphaticum تهيه شد که به دليل تاثير آن در افزايش عملکرد به ميزان ۵ تا ۱۰ درصد در مقايسه با گياه شاهد بطور گستردهاي در اين کشور و کشورهاي اروپاي شرقي مورد استفاده قرار گرفت . در دهه هاي اخير قارچها نيز مورد توجه قرار گرفته اند و کودهاي ميکروبي مانند ميکروفوس با مخلوطي از ميکروارگانيسم هاي حل کننده فسفات تهيه مي شود. باکتري هاي مورد استفاده از دوجنس باسيلوس ( Bacillus ) و پسودوموناس ( Pseudomonas ) آسپرژيلوس ( Aspergilleus ) انتخاب شده اند. در هند براي استفاده از منابع فسفاتي موجود در کشور ( سنگ فسفات ) اين ميکروارگانيسم ها مورد توجه قرار گرفته اند. نتايج بررسي ها حاکي از وجود رابطه سينرژيستي بين اين ميکروارگانيسم ها و قارچهاي ميکوريزي است بطوريکه تلقيح همزمان آنها به گياه افزايش جذب فسفر و رشد بهتر گياه را در پي داشته است. در استراليا از باکتريهاي تيوباسيلوس براي توليد کودي بنام بيوسوپر استفاده مي شود. تلقيح گونه هاي فعال اين باکتري به مخلوط سنگ فسفات و گوگرد با انجام اکسيداسيون گوگرد و توليد اسيد سولفوريک موجب آزاد شدن فسفر از سنگ فسفات مي شود. در ايران نيز پس از طي مراحل متعدد ۲۲ سويه باکتري حل کننده فسفات از خاکهاي بومي ايران جدا سازي شد و از اين تعداد در نهايت دو سويه برتر براي فرمولاسيون کود زيستي تحت عنوان فسفاته بارو – ۲ انتخاب گرديد . کود زيستي بارور – ۲ که حاوي دو نوع باکتري مي باشد با توليد اسيدها آلي باعث رها سازي فسفات از ترکيبات معدني و با توليد و ترشح آنزيم فسفاتاز باعث رها سازي فسفات از ترکيبات آلي مي شود . هم اکنون محصول در بسته هاي ۱۰۰ گرمي پودر جامد مرطوب ، استريل و قابل نگهداري در دماي اتاق به مدت حداقل شش ماه عرضه مي شود. هر بسته براي مصرف در يک هکتار به همراه حداکثر ۵۰ درصد کود شيميايي فسفاته مصرفي توصيه شده براي هر مزرعه بکار مي رود.
باکتري هاي ريزوسفري افزاينده رشد گياه :
باکتريهاي ريزوسفري مواد سيدروفور بعنوان ريزوباکتري هاي افزاينده رشد گياه توصيف مي شوند.اين گروه از حاصلخيز کننده ها با توليد ترکيبات آلي خاص که قادر به تشکيل کلات با آهن فريک هستند و مي توانند در تامين آهن مورد نياز موثر باشند. سيدروفورهاي ميکروبي مولکولهاي آلي نسبتاً درشتي هستند که ميل ترکيبي شديدي براي پيوند شدن با +۳Fe دارند و نوعي کلات آهن قابل جذب فراهم ميکنند. اين باکتريها بيشتر از جنس پسودوموناس بوده اما ليت انواع ديگر آنها در حال گسترش است. ثابت شده است که توليد و ترشح سيدروفورهايي مانند ريزوباکتين مي تواند در شرايط کمبود آهن محيط در قابليت جذب آن براي لگومينوزها موثر باشد. همچنين مشخص شده است که باکتري ريزوبيوم تريفولي در گره هاي ريشه شبدر علاوه بر تثبيت ازت خاک توانايي توليد سيدروفور داشته و تلقيح آنها به گياه ميزبان مي تواند بطور چشمگيري در قابليت جذب آهن خاک موثر باشد. گروه ديگر باکتريهاي ريزوسفري به عنوان عامل بيو کنترل مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان مثال برخي از سويه هاي ريزوبيوم مي توانند با توليد متابوليت هاي سمي ( ريزوبيوتوکسين ) از ايجاد بيماري ريشه توسط قارچهاي مانند فيتوفتورا و ريزوکتونيا جلوگيري کرده و در حفظ سلامتي گياه موثر واقع شوند
ساير نقش هاي مفيد باکتريهاي ريزوسفري
۱- توليد هورمون هاي رشد گياه که نتيجه آن بهبود جذب آب و عناصر غذايي توسط گياه است.
۲- تاثير روي بهبود جوانه زني و ظهور گياهک : اين تاثير روي دانه گياهاني مانند سويا و کلزا پي از تلقيح با پسودوموناس در کانادا گزارش شده است.
۳- تاثير سينرژيستي با ريزوبيوم ها : مشاهده شده است که بذر لگومهاي مختلف هنگامي که ضمن تلقيح با ريزوبيوم با باکتري هاي ريزوسفري تلقيح گردد موجب افزايش تعداد غده هاي ريشه و وزن آنها ،همين طور افزايش تثبيت ازت و بالا رفتن توليد محصول گياهان لگومينوز شده است.
۴- توليد بذر ترکيبهاي آنتي بيوتيک مانند باکتريوسين ها براي حذف عوامل بيماريزا و نيز تحريک ژنهاي دفاع گياه براي فعال شدن مکانيسم هاي انواع طبيعي.
ميکروارگانيسم هاي تبديل کننده مواد آلي زايد به کمپوست
ميکروارگانيسم ها شامل انواعي از قارچها و باکتري هاست که براي تبديل سريعتر بازمانده هاي آلي و توليد کمپوست مورد استفاده قرار مي گيرند. کمپوست يک کود آلي و حاصل از مجموع تغيير و تبديلهايي است که روي انواع بازمانده هاي گياهي و جانوري در نتيجه توالي فعاليت گروههاي مختلف ميکروارگانيسم ها بوجود مي آيد به اين ترتيب فرآورده اين فرآيند ميکروبي مي تواند يک کود بيولوژيکي ( زيستي ) محسوب شود. توليد کود آلي کمپوست بطريقه بيوتکنولوژيکي و از کليه منابع آلي از جمله زباله هاي خانگي ، ضايعات کشاورزي ( باگاس نيشکر ، ضايعات پسته، چاي و کاه و کلش غلات ، سبوس برنج و ... ) و بازيافت فاضلاب هاي شهري و خانگي صورت مي گيرد. در توليد آلي از اکتيواتورها يا تخمير کننده هاي آلي استفاده مي شود که شامل قارچهاي جنس تريکودرها به عنوان عنصر تلقيح بر روي کمپوست و کود برگي است. گاهي از قارچها هوميکولا و آسپريلوس نيز به عنوان اکتيواتور استفاده مي شود. اين قارچها مي توانند براحتي و به طور وسيع عمل تخمير و تجزيه سلولز ، همي سلولز و ليگنين را انجام داده و توليد کمپوست بسيار مفيد باشند. باکتريهايي مانند سلولرموناس وسيتوناگا نيز در تهيه کمپوست موثر هستند. شيرابه زباله نيز توليد مي شود که براي تقويت خاک و افزايش عملکرد گياهان بطور معني داري موثري است. تهيه کمپوست از ضايعات کشاورزي نيز حائز اهميت است به عنوان مثال اگر مقدار کلش برنج بطور متوسط حدود ۵ تن در هکتار باشد با کمپوست کردن آن حدود ۳۰ کيلوگرم ازت ، ۵ کيلوگرم فسفر خالص ، ۵ کيلوگرم گوگرد ، ۷۵ کيلوگرم پتاسيم خالص و ۲۵۰ کيلوگرم سيليس در هکتار به خاک بر مي گردد.
کرمهاي خاکي توليد کننده ورمي کمپوست
ورمي کمپوست بطوريکه پيشوند اين اصطلاح اشاره مي دارد نوعي کمپوست توليد شده به کمک کرمهاي خاکي است که در نتايج تغيير و تبديل و هضم نسبي بازمانده هاي آلي در ضمن عبور از دستگاه گوارش اين جانوران بوجود مي آيد. توليد ورمي کمپوست فن آوري استفاده از انواع خاصي از کرمهاي خاکي است که بدليل توان رشد و تکثير بسيار سريع و توانايي قابل توجه براي مصرف انواع مواد آلي زائد، اين قبيل مواد غالباً مزاحم را به يک کود آلي با کيفيت بالا تبديل مي کنند عبور آرام مداوم و مکرر از مسير دستگاه گوارش کرم خاکي همراه با اعمال خرد کردن ، سائيدن، بهم زدن و مخلوط کردن که در بخش هاي مختلف اين مسير انجام مي شود آغشته کردن اين مواد به انواع ترشحات سيستم گوارشي مانند ذرات کربنات کلسيم ، آنزيم ها ، مواد مخاطي ، متابوليت هاي مختلف ميکروارگانيسم ها دستگاه گوارش و بالاخره ايجاد شرايط مناسب براي سنتز اسيدهاي هوميک در مجموع مخلوطي را توليد مي کند که خصوصياتي کاملا متفاوت با مواد فرو برده شده پيدا کرده است. فراورده اي که ورمي کمپوست خوانده مي شود و از لحاظ کيفي ماده اي آلي با PH تنظيم شده سرشار از مواد هوميک و عناصر غذايي به فرم قابل جذب براي گياه داراي انواع ويتامين ها ، هورمون هاي محرک رشد گياه و آنزيم هاي مختلف است. از لحاظ ظاهري به صورت دانه اي شکل با رنگ تيره ، بدون بوي نامطبوع و داراي قابليت عرضه تجارتي است.وجود ۱۰۰ عدد کرم خاکي در متر مربع قادر به عبور دادن حدود ۲۵۰ تن خاک در سطح يک هکتار در سال و حفر ۴ تا ۵ هزار کيلومتر راه و کانال در هکتار در سال است. در ضمن توليد کمپوست کرمها هم به مقدار بسيار زياد تکثير مي شوند که پس از جدا کردن کود از اين کرمها به عنوان يک ماده غذايي سرشار از پروتئين ( ۵۴ تا ۷۲ درصد پروتئين بر حسب وزن خشک بدن ) و حاوي اسيدهاي چرب غير اشباع ( ۵/۲ الي ۳ درصد وزن خشک بدن ) املاح مفيد مانند يد در صنايع مرغداري ، پروش ماهي و يا مخلوط کردن در جيره غذايي دام استفاده مي شود.
مهمترين گونه مورد استفاده براي توليد ورمي کمپوست ايسنيا فتيدا است که به دليل سرعت رشد و تکثير و توانايي کافي براي مصرف انواع مواد آلي زايد بيش از ساير انواع ، مورد استفاده قرار مي گيرد علاوه بر آن از يک گونه اودريلوس که منشاء آن آفريقاست نيز استفاده مي شود، توليد ورمي کمپوست بيشتر با استفاده از گونه هاي محلي از جنس هاي متافير و آمينس انجام گرفته است از ورمي کمپوست فعلا بيشتر در سبزيکاريها ، خزانه و نهالستانها و به عنوان کود گلداني براي پروش گياهان زينتي استفاده مي شود . در هند براي توليد قارچ خوراکي نيز توصيه شده است.
نتيجه گيري
حفظ محيط زيست و نگهداري آز خاک و آب اين سرزمين و توليد محصولات کشاورزي سالم در حال حاضر از وظايف مهندسين کشاورزي و متخصصين اين امر مي باشد و مديريت کودي خاک بوسيله کودهاي زيستي يک امر مهم در کشاورزي پايدار محسوب مي شود. با توجه به نقش ارزنده کودهاي زيستي ( بيولوژيک ) در بهبود خصوصيات فيکوشيميايي و حاصلخيزي خاک ضرورت دارد. در راستاي کشاورزي پايدار نسبت به تامين سطح معقول اين مواد در خاک جهت دستيابي به عملکرد بالقوه اقدام شود و اميد آن مي رود که با ساخت چنين کودهايي در سطح مملکت که از سال ۱۳۷۴ شروع شده است بتوانيم در آينده به يکي از کشورهاي توليد کننده و مصرف کننده بزرگ کودهاي بيولوژيک براي رسيدن به خود کفايي نايل شويم.

 منبع:http://www.70ga.ir/

+ نوشته شده در  سه شنبه دوم اسفند 1390ساعت 12:52  توسط هاشم فتحی | 

موادی که به دلیل فرآیندهای انجام شده در تولید یا مصرف مواد و کالاها به صورت مستقیم غیرقابل استفاده می شوند را مواد زائد جامد گویند. که دو دسته اند:

زائداتی که از فرآوری مواد تولید میشود ← زائدات فرآوری (زباله صنعتی)

زائداتی که از مصرف نهایی تولید میشود← زائدات مصرف(زباله شهری)

زباله:

برگشت مواد از محل مصرف  به عبارت دیگر یک ماده جامد که از فعالیتهای انسان به وجود می آید و نمیتوان آن را مصرف کرد.تمام زباله ها مواد زائد دائمی نیستند اما مصرف کننده ها هستند که با استفاده غلط آن را به زائد دایمی تبدیل می کنند.

مواد زائد جامد شهری:

بر اساس منابع تولید تقسیم می شوند:

خانگی ، تجاری ، صنایع سبک ، سیستم حمل و نقل ، خدمات درمانی بهداشتی

مدیریت مواد زائد جامد  Solid Waste Management:

کنترل منظم،سیستماتیک و هدفمند عناصر موظف در تولید،ذخیره در محل،جمع آوری حمل و نقل،پردازش و بازیافت و دفن از نقطه تولید تا محل دفن نهایی

1-عناصر موظف تولید:

در تولید زباله مواد فاقد ارزش کنار گذاشته می شوند.کمترین مقررات و کنترل و نظارت را در این تولید داریم.

2-حمل،ذخیره سازی،جداسازی و فرآوری در مبدأ:

حمل از محل تولید به محل جمع آوری محلی.ذخیره سازی به 2 صورت: یکی در مراکز اجتماعی مسکونی و دیگری ذخیره سازی در اماکن و معابر خاص محلی

با جداسازی به دو معنای خرد و کلان میتوانبرخورد کرد: جداسازی و فرآوری خرد توسط خود تولید کننده و کلان یعنی جداسازی تولیدکننده های زباله بر اساس ماهیتشان

3-جمع آوری:

روش جع آوری و تناوب دفعات جمع آوری بستگی به عوامل زیر دارد:

شرایط جوی،ساختار زمینی،وضعیت مناطق مسکونی،نوع زائدات،میزان توجه به سلامت و وسایل مناسب جمع آوری که به فرهنگ مردم و خواسته مسئولین برمیگردد. مخازن جمع آوری می تواند کانتینرهای پلاستیکی یا فلزی- کیسه های نایلونی- کیسه های کاغذی- کانتینرهای چرخ دار بزرگ- کانتینرهای متناسب با شرایط محلی

4-سیستم حمل و نقل:

انتقال زباله از مراکز جمع آوری به مراکز پردازش و دفع. سیستم حمل و نقل بخصوص در شهرهای بزرگ جزء مهمترین عناصر است به دلیل هزینه بالا

5-پردازش و بازیافت:

در خارج از محدوده شهری.هنگام پردازش انواع و اقسام جداسازی انجام میشود:جداسازی بر حسب نوع،اندازه و کاهش حجم برای مراحل بعدی

6-دفن بهداشتی:

عبارتست از عمل ریختن مواد زائد جامد در ترانشه یا محلی که در اثر عوامل طبیعی یا مصنوعی ایجاد میشود.

انتخاب محل دفن بهداشتی زباله:

مسائل مهمی در این انتخاب مطرح است:

عدم مقبولیت مردم ، ساختار زمین شناسی یا نوع خاک ، سطح بالای آب زیرزمینی ، زباله خاص مثل نخاله های ساختمانی یا خاکستری که از زباله سوزها منتقل میشود باید در محل دیگری دفن شوند.

مدیریت تلفیقی مواد زائد جامد Integrated Solid Waste Management(ISWM)  :

انتخاب و کاربرد روش های مناسب فن آوری و برنامه های مدیریتی با لحاظ کردن محدودیت های زیست محیطی، نظام های سیاسی اقتصادی و قانونی و در نهایت عملکرد موثر اقتصادی در جهت اهداف  مدیریت مواد زائد جامد را مدیریت تلفیقی مواد زائد جامد گویند.

از جمله مراکزی که ISWM  به آن پرداخته EPA است که در سیستم تلفیقی سه نقش محوری دارد:

کاهش در مبدأ-بازیافت – تغییر فرم و دفن مواد زائد جامد

در سیتم ژاپنی کاهش زباله در مبدأ موثرترین و مطلوبترین وضعیت و بازیافت و استفاده مجدد از مواد زائد جامد میانه روترین روش است.

سیستم تلفیقی ISWM در حالت کلی تلفیقی از روش EPA و ژاپنی است:

کاهش در مبدأ تولید-لندفیل(دفن بهداشتی)-احتراق(سوزاندن)- بازیافت

تفکیک و جداسازی:

طبقه بندی مواد: محصولات کاغذی،شیشه ،فلزات، زائدات مواد غذایی و...

جداسازی : دستی – مکانیکی

در جداسازی دستی در مبدأ تولید زباله و جداسازی مکانیکی به وسیله ادوات صنعتی خاص تفکیک انجام میشود.

بازیافت:

2 مفهوم دارد:

-استفاده مجدد از مواد Reuse :  شامل بازگشت وسیله یا ماده برای همان استفاده بدون هیچ تغییری در هویت  که دارای دو قسمت عمده  است:

اولیه: بازگشت یا استفاده ماده یا محصول بدون تغییر هویتی

ثانویه: استفاده از ماده به شکل دیگر اما به شرط حفظ هویت 

-بازیافت Recycle: دارای دو دسته است

اولیه Primary :به جریان انداختن یک ماده دست دوم در خط تولید به شکلی که بتوان محصول مشتبه تولید کرد.

ثانویه Secondry :استفاده از یک ماده دست دوم در خط تولید برای استفاده ای غیر از استفاده اولیه

برنامه های بازیافت و استفاده مجدد به دو دسته عمده تقسیم میشوند:

بازیافت از مناطق مسکونی- بازیافت از مناطق تجاری صنعتی

براساس برنامه های سازمان بازیافت دو هدف عمده مشخص شده:

کاهش زباله فرستاده شده به لندفیل- به حداقل رساندن مواد زائد خطرناک با اتخاذ تصمیم ها و مقررات

بازیافت از مناطق مسکونی:

این برنامه بر سیستن استفاده از کیسه آبی Blue-bag استوار است که مواد جامد را به دو دسته کلی تقسیم کرده:

آلومینیوم،شیشه،پلاستیک(مواد غذایی) . ظروف نوشیدنی

کاغذ،روزنامه،مجلات و مقوا

بازیافت در مناطق تجارتی-صنعتی:

معمولاحجم زباله تولیدی زیاد و یک نوع یا جنس در آن غالب است.نیاز چندانی به تفکیک در مبدأندارد و به مرحله پردازش می رود.

بازیافت مواد: بازیافت مواد از مبدأ تولید با توجه به صنایع ، تشویق و توجه بازدیدکنندگان و مصرف کنندگان، ممنوعیت صریح بازیافت غیربهداشتی ،تولید انرژی از سوخت مواد ، تولید گاز از اماکن دفع

مشارکت عمومی:

مشارکت عمومی عبارتست از شرکت موثر همه افراد در امور اجتماعی از طریق اتحاد و هماهنگی کلیه امکانات بالقوه گروهی به منظور استفاده از آنها در فرآیند تصمیم گیری،برنامه ریزی،اجرا،بهره برداری و ارزشیابی که شامل 4 مرحله است:

1-مشارکت در تصمیم گیری و برنامه ریزی

2-مشارکت در اجرای برنامه

3-مشارکت در بهره برداری از منابع

4-مشارکت در همه اجزا

 

قسمت ۳

چرا هنوزبازیافت در بین مردم به عنوان یک تفکر پذیرفته نشده است؟

1-برنامه های دفن زباله موافق بهداشت عمومی است اما بعضی برنامه های بازیافت بهداشت را تضمین نمی کند.

2-روشهای دفن از لحاظ هزینه و سرمایه گذاری در کوتاه مدت بازده بیشتری دارد.

3-دفع یا دفن به دلیل سابقه یا قدمت بیشتر در دسترس تر یا به عبارتی سازمان یافته تر است.

4- پذیرش فرهنگی ←جنبه های مختلف بازیافت هنوز شناخته شده نیست.

تامین نیازهای مالی و سرمایه ای:

1-یارانه های دولتی     2- خودکفایی سیستم بازیافت

سیستم دوم از لحاظ پایداری بهتر و از لحاظ مالی مهم ترین رکن، خودکفایی است.

صنعت بازیافت ماده اولیه و خام خود را از صنعت تولید می گیرد.پس این دو بهم مرتبطند و برای پیشرفت در بازیافت باید به تولید هم توجه کرد.بر این اساس یک مفهوم در انجمن آمریکایی صنایع بازیافت ضایعات به وجود آمد به نام "طراحی با هدف بازیافت" . این طرح به تولیدکنندگان یک سری الزامات دیکته کرده:

1-قابل بازیافت بودن کالاهای مصرفی            2-کاهش خطرات زیست محیطی کالاهای مصرفی

3-نظارت بر مشکلات زیست محیطی خاص    4-کمک به تولیدکنندگان کالاهای مصرفی با دوام

مواد زائد و بهداشت:

با شناخت و بررسی دقیق زباله مخاطرات بهداشتی مشخص می شود. یکی از نکات مهم بهداشت حرفه ای است

آلودگی محیط زیست:

-تصفیه و بازیافت یک سری از زباله ها         -دفن بعضی دیگر

-عدم جمع آوری صحیح زباله ← رشد و نمو حشرات و جوندگان و نقش آنها در انتقال بیماری

 -درکارخانه های کمپوست و تفکیک بیماری هایairborn یامنتقل شونده از طریق هوا باید گوشزد شود کارگران

-در محل دفن زباله فعالیت بیولوژیک داریم که باعث تولید گاز متان می شود و امنیت را از بین می برد

-بوی زباله که بیماری زا نیست اما عمل دفن را زیر سوال می برد.

-آلودگی صوتی ناشی از کارخانجات کمپوست و...

در بعد جهانی مهم ترین مورد بازیافتی و محیط زیستی CFC یا گاز یخچالی است .بر اساس آخرین برآوردها گاز متان 7برابر CO2 اثر تخریبی دارد.

روشهای تفکیک عبارتند از:

1-تفکیک در مبدأ (گسترده):       

مزایا:                                                                  معایب:

-ارزان است                                                                 -نیاز به آموزش شهروندان دارد

-بالا بودن کیفیت مواد جدا شده                                          -تأمین مکان مناسب جمع آوری

-ناچیز بودن آلودگی مواد جدا شده                                      -به دلیل مسائل سیاسی اجتماعی امکان                                                                                             -عدم آلودگی محیط زیست                                                پایین آوردن مشارکت مردمی  وجود دارد

-بالا رفتن مشارکت مردمی                                             -نیاز به تفکیک نهایی وجود دارد

2-تفکیک در ایستگاههای بازیافت (متمرکز):                                                     

مزایا:                                                                     معایب:

-عدم نیاز به آموزش شهروندان                                            -گران بودن دستگاه

-مکان یابی ساده تر است                                                    -نیاز به تضمین حداقل یک دوره بازگشت

-ایجاد هماهنگی بین دستگاههای مسئول ساده تر است                 سرمایه برای زباله

                                                                                   -انعطاف پذیری کم در خصوص مواد ورودی

                                                                                   -مشارکت مردمی نقشی ندارد

                                                                                   -تقاضای خرید این مواد کم است

                                                                                  -مواد تولیدی ناخالصی زیادی دارند

 نتیجه ← تفکیک گسترده در جوامعی بهتر است که آموزش پذیر باشند.       

==============================================

قسمت ۴

کاربرد مواد تفکیک شده:

1-استفاده مجدد مستقیم ← مثل استفاده از چوب و بشکه های مستعمل

2-تولید مواد خام برای تولید مواد دیگر

3-مواد مصرفی برای تولید مواد تبدیلی بیولوژیکی یا شیمیایی← مثل تولید و فروش کمپوست، بیوگاز، پیرولیز و         

   گازیفیکیشن

4-استفاده از زباله به عنوان سوخت

  • سوزاندن مستقیم ←بخش قابل سوزاندن به عنوان سوخت
  • سوزاندن غیر مستقیم ←زباله را به انواع سوخت دیگر تبدیل کرد مثل تبدیل زباله به روغن های سوختی یا تبدیل به گاز متان وتولید الکتریسیته-تولید RDF (Refused Drived Fuel)

RDF: مواد پسمانده ای که پس از انجام فرآیندهای مختلف مثل بازیافت،کمپوست سازی و سایر موارد قابل استفاده مجدد از زباله باقی می ماند و مورد استفاده قرار می گیرد.

5-احیای زمین ← استفاده از نخاله های ساختمانی

کاهش مواد زائد جامد از لحاظ رفتاری:

1-سریع و بدون هزینه(یا با هزینه کم)

2-طولانی مدت با هزینه اندک

3-تغییرات شدید رفتاری

روشهای کاهش مواد زائد جامد:

1-ترویج کود خانگی

 اشکال این روش آلودگی میکروبی و انگلی به مرغ و خروس و... و حتی انسان. بایک مرحله استریلیزاسیون غذای مورد استفاده دام را فراهم می کند.

2-پرداخت هزینه برای مواد زائد جامد:

 -ظروف دارای حجم استاندارد                  -توزین در هنگام جمع آوری       

 -جمع آوری فقط با پاکت مخصوص           -گرفتن سالیانه مالیات از مردم

پرداخت هزینه برای مواد زائد جامد معایبی هم دارد:

افزایش هزینه های اداری را دربردارد. همه اینها همراه با افزایش هزینه است.افزایش هزینه های اداری و انگیزه های غیرقانونی جمع آوری زباله پیش می آید.پاره شدن پلاستیک های جمع آوری نیز معضل دیگری است

3-سیاست خریداری کردن:

 خرید محصول با کمترین بسته بندی ،خرید محصول با محتوای بازیافت و عمر مفید بالاتر

4-اطلاع رسانی عمومی

5-بازیافت

مسئولین محلی بایداقدامات زیر را انجام دهند:

 -ارائه جریمه

 -اولویت بخشی به خرید یک سری از مواد تولید شده از بازیافت

 -مواد بازیافتی را به صورت جمع آوری رایگان انجام دهند

6-کاهش استفاده از محصولات یکبار مصرف

کاهش مواد زائد جامد در سطح فردی:

1-استفاده از کیف یا کیسه پارچه ای به جای پلاستیک یکبار مصرف

2-استفاده مجدد از کیسه های پلاستیکی

3-خرید با بسته های بزرگ و محکم

4-عدم خرید وسایل غیر لازم در منزل

5-از بعضی موادی که استفاده دائمی ندارند به صورت مشترک یا اجاره ای استفاده کنیم

6-استفاده مجدد از جعبه مقوایی نازک یا ریسمان و طناب

7-به جای تعویض از تعمیر استفاده کنیم

8-اهدای مواد و وسایل قدیمی که استفاده کردیم به دیگران

==============================================

قسمت ۵

سیستم های مختلف بازیافت:

1-کمپوست سازی               2-سوزاندن در زباله سوز و بازیابی انرژی

3-پیرولیز                         4-گازیفیکیشن(یا فرایند تبدیل به گاز)

5-بیوگاز                          6-بازیافت و استفاده مجدد از مواد زائد

کمپوست سازی:

مواد زائد جامد 2 قسمت دارند: آلی و معدنی

قسمت مهم که در کمپوست سازی مورد توجه قرار میگیرد بخش آلی است خصوصا در زباله های خانگی

اجزای زباله: اجزای قابل کمپوست و اجزای غیرقابل کمپوست .

بهترین و موثرترین روش از بین بردن یا  کاهش مواد زائد شهری تولید کود آلی کمپوست یا کود آلی در کشاورزی است.

کود آلی کمپوست:

در واقع یک کود آلی سیاه رنگ یا قهوه ای با بوی خاک که به راحتی خرد می شود، به صورت مواد پودری است منهای بذر

در ایران سابقه تولید کمپوست در شهرها چگونه بوده؟

در سال 1348 اولین کارخانه کمپوست سازی در جنوب شرقی اصفهان با ظرفیت 100 تن در روز ساخته شد.

کارخانه دوم در تهران یا فرآیندی متفاوت شد.در سال 1368 در اصفهان کارخانه دیگری با ظرفیت 500 تن در روز ساخته شد. این کارخانه مکانیسم پیشرفته تری داشت به نحوی که فلز،شیشه،کاغذ و پلاستیک به طور اتوماتیک جدا می شد.از همان سال صادرات کمپوست به کشورهای حاشیه خلیج فارس و هلند و... آغاز شد.

مزیت کمپوست سازی:

تفکیک مواد زائد جامد از لحاظ اقتصادی یک بازیافت سرمایه است. بازیافت استخدام و اشتغال زایی را به دنبال دارد.کارخانه یعنی تولید، که تولید فروش را به همراه دارد ودر ادامه آن حمل و نقل و اشتغال زایی دیگر.تأمین نیاز کود کشاورزان.

پروسه کمپوست سازی از لحاظ بیولوژیک:

زباله ای که تحویل داده می شود تفکیک شده و قسمت آلی آن در کمپوست سازی استفاده می شود.در مراحل اولیه باکتری ها به سرعت رشد و تکثیر می کنند.در اثر فعالیت باکتری ها درجه حرارت بالا می رود. در درجه حرارت بالا خود باکتریها نمی توانند زندگی کنند بنابراین شرایط برای رشد ریزجانداران دیگر مثل اکیتومایست ها،قارچ ها و پروتوزوئرها فراهم می شود.عامل محدود کننده بعدی مصرف یا کمبود منابع کربنی است.پس از مصرف کربن و کاهش درجه حرارت،که به دلیل نبود فعالیت باکتریایی است،محیط برای فعالیت جانوران خاک مثل کرم خاکی،انواع صدپایان و هزارپایان مهیا می شود.

ورمی کمپوست:

استفاده از نوعی کرم خاک به نام Eisenia Fotida جهت تهیه کمپوست

مزایای ورمی کمپوست نسبت به کمپوست معمولی:

-در میان کودهای آلی بیولوژیک غنی ترین کود آلی بیولوژیک است.

-باعث بهبود خواص فیزیکی،شیمیایی و بیولوژیک خاک می شود.

 خواص فیزیکی ←افزایش قابلیت جذب آب خاک) WHC)،بهبود ساختمان سازی و دانه بندی خاک

 خواص شیمیایی ←قدرت نگهداری مواد غذایی یا Nutrientها خصوصا نیتروژن

 خواص بیولوژیکی ←میزان بیشتری عناصر اصلی مغذی مثل N،P،K و عناصر میکرو مثل     

  آهن،روی،مس،منگنز دارد. در واقع باعث افزایش حاصلخیزی خاک می شود.

 برخی هورمون ها و ویتامین ها در ورمی کمپوست وجود دارد مثل B12 و اکسین

-وزن مخصوص کم

-فاقد هر گونه بوی نامطبوع

-فاقد هرگونه پاتوژن بیماری زا.معمولا باکتری بی هوازی و قارچ و علفهای هرز هم در آن دیده نمی شود.

-نسبت C/N ورمی کمپوست بین 15-20 و قطر دانه های خشک بین5-1 mm و 20 درصد وزن خشک آن هوموس است.

بنابراین هوموس ورمی کمپوست از لحاظ استاندارد قابل مقایسه با مقیاس جهانی است.

 ==============================================

قسمت ۶

سوزاندن در زباله سوز و بازیابی انرژی:

یک سوزاندن ناقص است و هرچیزی غیر از نخاله های ساختمانی را می توان در زباله سوز ریخت.زباله سوز باعث کاهش 90-70 درصدی حجم ضایعات و 70-60 درصدی وزن آنها می شود.یعنی 10 درصد حجمی و 30 درصد وزنی پس از سوزاندن در زباله سوز به لندفیل منتقل و دفن می شود.آنچه در کوره باقی می ماند 2جز است: یکی خاکستر کف کوره Bottom ash  و دیگری خاکستر فرار Fly ash

پیرولیز:

در فرآیند پیرولیز از یکی از اصل های ترمودینامیک استفاده می شود و آن سطوح مختلف انرژی که مواد دارند.هر چه مواد سطوح انرژی بالاتری داشته باشند ناپایدارترند.وقتی انرژی اینها آزاد شود در کنارش محصولاتی تولید می شود که به آن پیرولیز گویند.اکثر ترکیبات و مواد آلی که از نظر حرارت ناپایدارند در اثر دریافت کمی گرما و در محیط عاری از اکسیژن به کمک ترکیبی از واکنش های حرارتی و کندانسیون به فراورده های جامد،مایع و گاز تبدیل می شوند :فراورده های جامد شامل : کربن خالص و یک سری مواد بی اثر که ابتدا در زباله وجود داشته اند. فراورده های مایع شامل : قیر،مایعی حاوی انواع و اقسام مواد مختلف،اسید استیک،استون،متانول و ترکیبهای هیدروکربنی اکسیژن دار. فراورده های گاز  : حاوی گازهای اصلی مثل هیدروژن،متان،دی اکسید کربن و مونواکسید کربن

پیرولیز یک واکنش حرارتی است اما درجه حرارت لازم برای پیرولیز پایین است حدود ˚c 800-400

از واکنش های پیرولیز بیشتر در صنایع پتروشیمی و تولید کک(زغال)و انواع روغن ها

گازیفیکیشن یا فرآیند تبدیل زباله به گاز:

هر فرآیندی که جسمی را از حالت جامد و مایع تبدیل به گاز کند را گازیفیکیشن گویند.فرآیندی  که در آن عمل احتراق عمدا با مقدار اکسیژنی کمتر از میزان اکسیژن استوکیومتری انجام شود.از دو جهت برای زباله فرآیند خوب شناخته می شود: کاهش حجم زباله و بازیابی انرژی آن

تفاوت پیرولیز با گازیفیکیشن:

از دو جهت تفاوت دارند: از لحاظ وجود اکسیژن در گازیفیکیشن و عدم وجود اکسیژن در پیرولیز و از لحاظ درجه حرارت . در گازیفیکیشن از اکسیژن خالص در درجه حرارت بالا استفاده می شود به همراه بخار آب. در گازیفیکیشن c ˚ 1100-800  در مجاورت هوا و در مجاورت  اکسیژن خالصc ˚ 1400-1000

فرآیند های مربوط به گازیفیکیشن:

5واکنش اصلی که یک سری اگزوترمیک(گرماده) و یک سری اندوترمیک(گرماگیر)هستند.

C+O2 → CO2               Exo                        C+H2O → CO+H2     Endo

C+CO2 → 2CO            Endo                      C+H2 → CH4             Exo                     

C+H2O → CO2+H2        Exo

بیشتر واکنش های هیدروژن گیری اگزوترمیک اند.

اگر فرآیند گازیفیکیشن به جای هوا با اکسیژن خالص انجام شود آن را فرآیند Purox  گویند.

بیوگاز:

کلا سه نوع گاز در جهان به عنوان سوخت مصرف می شود:

1-گاز مایع یا LPG  : مخلوطی از بخش های پالایش شده نفت خام مثل پروپان،بوتان،پروپیلن،بوتیلن

2-گاز طبیعی : ترکیب غالب آن متان است.

3-بیوگاز : مخلوطی از گازهای قابل اشتعال ناشی از تجزیه بی هوازی یا تخمیر مواد زائد آلی

فرآیند بیو گاز:

تعریف بیوگاز: مخلوطی از گازهای قابل اشتعال تولید شده از تجزیه و تخمیر فضولات انسانی،حیوانی یا گیاهی در محیط بی هوازی یا فاقد اکسیژن که در طی فعالیت میکروارگانیسم های بی هوازی به خصوص باکتری های متان ساز (متانوباکترها) در یک سیستم بی هوازی مثل محفظه تخمیر به وجود می آید.

بیوگاز تولیدی مخلوط چند گاز است : 1-مهم ترین آن متان CH4 است.حدود 55 الی 65 درصد

2- دی اکسید کربن CO2   35 الی 45 درصد  3-نیتروژن N2 3-0 درصد   4- هیدروژن H2 1-0 درصد

5- اکسیژن O2  1-0 درصد   6- H2S  1-0 درصد

پارامترهای موثر در مرغوبیت و میزان سوخت تولیدی:درجه حرارت،PH ،نوع و غلظت مواد آلی، میزان حضور مواد مغذی ، حضور یا عدم حضور مواد سمی و میزان آنها، هم زدن و اختلاط سیستم

==

قسمت ۷

مدیریت مواد زائد جامد    1/9/89

مزایای هم زدن محتویات هاضم:

1- توزیع یکنواخت دما در کل توده

2- توزیع مناسب میکروارگانیسم ها در کل هاضم

3- تسریع در خروج گاز یا بیوگاز تولیدی در سیستم

4- تسریع در خروج دی اکسید کربن

5- جلوگیری از رسوب یافتن مواد در هاضم

7- خرد شدن ذرات و افزایش سطح وبه دنبال آن اثر بیشتر میکروارگانیسم ها در فرآیند تخمیر

اثرات زیست محیطی استفاده از هاضم بی هوازی:

1-جلوگیری از افزایش گاز گلخانه ای

2-جلوگیری از توسعه محل های دفن زباله و به عبارت دیگر جلوگیری از تخریب جنگل و مرتع

3-از بین رفتن عوامل بیماری زا و تخم علفهای هرز

تجزیه مواد به دو طریق هوازی و بی هوازی انجام می شود.در تجزیه هوازی موجودات از اکسیژن استفاده می کنند و به همین دلیل می توانند راندمان بیشتری در تجزیه مواد آلی داشته باشند.در فرآیند بی هوازی تولید CO2 داریم.وقتی C>N  باشد کربن به دو صورت می تواند مورد تجزیه قرار بگیرد: یکی 3/2 کربن مصرف شده به صورت  CO2 دفع شود.دیگری 3/1 کربن باقی مانده همراه با ازت در ساختمان سلولی شرکت داده میشود. اگر C/N متعادل باشد ازت به صورت NH3 و NO3 آزاد می شود. در فرآیند هوازی به جای تخمیر اکسیداسیون کربن داریم که با آزاد شدن حرارت همراه است و میزان حرارت از 70 درجه بیشتر می شود.

مکان هایی که برای انجام فرآیند هوازی اختراع کرده ان دارای 2خاصیت عمده هستند: یکی وجود اکسیژن و دیگری اختلاط یا به هم زدن مداوم. این مکانها عبارتند از:

1-هاضم سیلویی 2-حوضچه های کمپوست 3-مخازن تجزیه 4-توده های منفرد 5-توده های طویل

بازیافت کاغذ:

کاشف کاغذ چینی ها بودند و ژاپن ملتی است که مدعی تولید کاغذ از مواد بازیافتی است.

درصد بازیافت کاغذ در کشورهای جهان:

آمریکا 29 درصد ، ژاپن 50 درصد ، چین 21 درصد ، ایران 10-9 درصد ، انگلستان 40 درصد، متوسط آسیا 40 درصد و متوسط جهان 30 درصد

در سال 77 در ایران سرانه مصرف کاغذ 13.2 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال بوده و پیش بینی شده که در سال 1390 این میزان به 20.7 کیلوگرم در سال برسد.

صرف نظر از کاغذهای بازیافتی منبع تولید کاغذ عبارتست از:

خمیر کاغذ تولیدی از تراشه ها و خرده چوب ها ( 67 درصد )

 پوشال و کاه،کنف،الیاف کتان،تفاله نیشکر و بوته شاهدانه

به طور متوسط در دنیا 3/1 مواد مصرفی در تولید کاغذ از کاغذ باطله است.

در ایران:

در کرج در سال 1313 کارخانه ای با ظرفیت 10 تن در روز احداث شد

در کهریزک در سال 1336 اولین واحد تولید کاغذ پیشرفته و مقوا افتتاح شد

در تهران در سال 1379 کارخانه دیگری با ظرفیت 528 تن در روز ایجاد شد

امابا وجود اینها از حجم کاغذ باطله ما فقط حدود 20 درصد بازیافت می شود

اجزای کاغذ:

%43 کربن ، %6 هیدروژن ، %44 اکسیژن ، %3 نیتروژن ، %2 گوگرد ، %6 خاکستر

مزایای بازیافت کاغذ:

1-به هدر نرفتن صنایع سلولزی و جلوگیری از مصرف بیش از حد چوب و نابودی جنگل

2-جلوگیری از خروج ارز برای تولید کاغذ و تقویت اقتصادی

3-کاهش آلودگی ناشی از تخمیر کاغذ

4-کاهش هزینه های مربوط به جمع آوری زباله و دفن آن

5-کاهش بار آلودگی آب و خاک و هوا

6-صرفه جویی در مصرف انرژی و آب

==============

قسمت 7

کاغذ:

کیفیت کاغذ بازیافتی تحت تاثیر:

 1-نوع سیستم جمع آوری

2-نحوه دسته بندی کاغذ باطله

3-فرآیندهای اولیه تولید کاغذ

تعداد دفعات بازیافت بر روی کیفیت الیاف تاثیرگذار است:

بار اول 50 درصد ، بار دوم 25 درصد و بار سوم 12.5 درصد الیاف در پروسه بازیافت وارد چرخه می شود

مهم ترین اصل در بازیافت کاغذ: استفاده از کاغذ بازیافتی برای بسته بندی مواد غذایی ممنوع است

برای جمع آوری کاغذ باطله چند روش وجود دارد:

1-تماس با تولیدکنندگان و نظارت مستمر بر کیفیت تولیدی

2-جمع آوری کاغذ باطله توسط تولیدکنندگان : پایدارترین منبع تولید زباله صنایع ،بنگاههای چاپ و نشر،حافان،مراکز بسته بندی و کتابفروشی و روزنامه فروشی

3-جمع آوری توسط خریداران

تفکیک انبوه ، تفکیک روی زمین ، دسته بندی روی تسمه متحرک ، دسته بندی روی میز

تجزیه بی هوازی یا تخمیر:

تجزیه مواد آلی در نبود اکسیژن یا متابولیزه کردن مواد در اثر فرآیندهایی که عمدتا احیا هستند.مثل فرایندهای هوازی از ازت و فسفر و مواد غذایی استفاده می شود. تفاوت آن این است که:

-تجزیه ناقص انجام می شود و ازت به اسیدهای آلی و امونیاک تبدیل و همین باعث اسیدی شدن PH می شود.

-تفاوت دوم در تبدیل بخش حداکثر کربن به متان و بخش حداقل آن به CO2

نکته ای در مورد میکروبهای بیماری زا:

در فرآیند بی هوازی و تخمیر بسیاری از میکروبهای بیماری زا از بین می روند.نکته مهم این است که درجه حرارت موجب از بین بردن میکروبه نمی شود بلکه شرایط محیط شامل وجود یا عدم وجود مواد غذایی برای رشد و تکثیر میکروبهای بیماری زا و مساعد بودن یا نبودن PH محیط نقش تعیین کننده ای دارد.

اگر نمودار درجه حرارت و پیشرفت کمپوست را ترسیم کنیم مراحل مختلفی قابل تفکیک است:

مرحله A: رشد طبیعی موجودات ذره بینی میان گرمادوست ،افزایش درجه حرارت محیط تا 40 درجه ، تولید اسیدهای آلی در اثر فعالیت باکتری ها و کاهش PH

مرحله B: جانشین شدن باکتری های گرمادوست به جای میان گرمادوست. اگر ازت اضافه در محیط باشد تولید آمونیاک هم در این مرحله داریم و به دلیل ترکیب گاز آمونیاک با مولکولهای آب آمونیوم تولید می شود و از اسیدی بودن می کاهد.درجه حرارت تا 60 درجه بالا می رود.

مرحله C: کاهش باکتری های گرمادوست.دما بیش از 60 درجه می شود

مرحله D و E: حرارت زیر 60 درجه و فعالیت قارچهای گرمادوست ادامه می یابد.بیشترین تاثیر این قارچها روی تجزیه سلولز است.زمانی که درجه حرارت باز به زیر 40 درجه برسد فعالیت میان گرمادوستها را داریم که این فعالیت دوباره باعث می شود کمپوست رسیده شود.

مرحله F: تولید آنتی بیوتیک داریم.افزایش درجه حرارت جزئی است و واکنش ثانویه ای رخ می دهد:

هوموس + اسید هیومیک

مواد سمی در کمپوست : شامل نمک ها و فلزات

معروفترین فلزات سمی کمپوست :

-جیوه : از باطری ها به خصوص باطری سمعک،دوربین فیلمبرداری،ماشین حساب

-کادمیم : در مواد رنگی،رنگهاو مواد پلاستیکی  وجود دارد .باعث ثبات و پایداری رنگ می شود.

-مس و روی : جزء مواد غذایی هم به حساب می آیند اما به مقدار زیاد زیان آور است.

-بورات : درچسب کاغذ و مقوا دیده می شود.

+ نوشته شده در  سه شنبه دوم اسفند 1390ساعت 12:45  توسط هاشم فتحی | 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هفتم خرداد 1390ساعت 13:0  توسط هاشم فتحی | 
بيوديزل رااز روغن هاي گياهي تازه و يا مستعمل و چربي حيوانات توليد كرد. اين سوخت قابل تجزيه بيولوژيكي است وهنگاميكه بعنوان يك جز تركيبي مورد استفاده قرارميگيرد نيازمند حداقل تغييرات در موتوراست و نسبت به گازوئيلي كه جايگزينش ميشود،سوختي پاك است.

روغن‌هاي گياهي ميتوانند براي توليد تركيبات شيميائي كه استرخوانده ميشوند با يك الكل تركيب شوند.زمانيكه اين استرها به منظور سوخت مورد استفاده قرار ميگيرند، بيوديزل خوانده ‌شوند.

 گليسيرول (كه در داروسازي و توليد لوازم آرايش نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد) به عنوان يك محصول فرعي توليد مي‌شود اخيراً بيوديزل طي فرايندي با نام Transesterification توليد ‌شود.
در اين فرآيند ابتدا روغن گياهي( يا چربي حيواني) از فيلتر عبور داده ميشود سپس براي از بين بردن اسيدهاي چرب آزاد با قليا فرآيند ميگردد بعد با يك الكل(متانول) و يك کاتاليزور(هيدروكسيد سديم يا پتاسيم) تركيب مي‌شود. تري گليسريدهاي روغن براي تشكيل استرها و گليسرول واكنش شيميايي انجام ميدهند و بعداً‌ از يكديگر جدا شده و مورد تصفيه قرار مي‌گيرند. 

مناسبترين روش توليد بيوديزل ازمواد پسماند،استفاده از روش دو مرحلهاي استريفيکاسيون اسيدي وترانس استريفيکاسيون بازي است. در اين فرآيندها، در ابتدا اسيدهاي چرب آزاد موجود در حضور کاتاليزوري اسيدي به بيوديزل تبديل ودرمرحله بعد پس از کاهش درصد اسيدهاي چرب آزاد خوراک تا حداكثرحد مجاز (5/0% وزني)،تري گليسيريدهاي موجود درحضورکاتاليزوري قليايي به بيوديزل تبديل ميشود. از بزرگترين مزاياي اين روش ميتوان بسرعت بالاي واکنش ترانس استريفيکاسيون وعدم حساسيت فرآيند نسبت به کيفيت خوراک مورداستفاده اشاره کرد.

کاتاليزورهاي مورد استفاده دراين روش راميتوان ازميان دسته وسيعي ازمواد اسيدي وبازي انتخاب  کرد. در اين تحقيق به منظور کاهش هزينه هاي توليد،اسيد سولفوريک وهيدروکسيد سديم به عنوان کاتاليزورهاي فرآيند مورد استفاده قرار گرفته است.مقدار کاتاليزور مورد نياز تابعي از ميزان اسيدها   چرب آزاد است .

نتايج حاصل از آناليز واريانس نشانگر آن است که دما و زمان بر ميزان تبديل واکنش اثر معنا داري را در سطح 1% نمايش ميدهد. البته اثر تقابلي دما در زمان بر ميزان تبديل واکنش،تنها در سطح 5% اثر معناداري را نشان ميدهد.نتايج حاصل ازمقايسه ميانگينها به روش دانکن،بيانگراين امرست که بيشترين مقدارتبديل دردماي C° 65و زمان 90دقيقه حاصل میشود.دراين حالت نيز حساسيت در صد خلوص(درصد تبديل)نسبت به زمان درزمان‌هاي بالاتر کمتر از زمان‌هاي اوليه انجام واکنش است که مهمترين دليل آن نزديک شدن به نقطه تعادل تبديل است.با افزايش دماي واکنش درصد تبديل واکنش افزايش مييابد.

 

تامین مواد اولیه

 

چربيهاي بلااستفاده حيواني و روغن سوخته ( كه بعنوان ” شبه گريس“ شناخته ميشوند) نيز منابع و ذخاير خوبي هستند. اين منابع از روغن سويا ارزان‌ترند و به عنوان راهي براي كاهش هزينه‌هاي تامين مواد اوليه در نظر گرفته مي‌شوند. بادام زميني، پنبه دانه، گل آفتاب گردان و كنولا (گونه‌اي از دانه شلغم روغني) نيز از منابع روغني ديگرند. استرهايي كه از هر يك از اين منابع ساخته شده‌اند گرچه در ميزان انرژي (مشابه اكتان بنزين) يا ديگر مشابهات فيزيكي كمي متفاوت باشنداما ميتوانند با موفقيت در موتورهاي گازوئيلي مورد استفاده قرار گيرند.

 

دستگاه تولید بیودیزل

این دستگاه شامل : میکسر،هواساز، مکنده مواد اولیه، جدا ساز، آبشویی و مهمترین بخش این سیستم خالص سازی و انجام واکنش فرایند است که توسط این سیستم اجرا می شود.

 

ويژگيهاي فيزيكي بيوديزل

• وزن مخصوص ۸۸/۰
• ويسكوزيته ۲۰ درجه سلسيوس (سانتي استوك) ۵/۷
• عدد ستان (انديس ستان) ۴۹
• نقطه اتصال فيلتر سرد (درجه سلسيوس) ۱۲

• ارزش حرارتي خالص (كيلوژول در ليتر) ۳۳۳۰۰

 

ويژگي‌هاي شيميايي

 

ويژگيهاي فيزيكي بيوديزل بسيار شبيه گازوئيل معمولي است. با اين حال ويژگي هاي خروجيهاي اگزوز بيوديزل بهتر از گازوئيل معمولي است.

 

دوست محیط زیست

 

ضررات بیودیزل به لایه ی ازن نسبت به بقیه سوخت ها 50 % کمتر است. در سوختهای بیودیزل ذرات گوگرد که باعث باران اسیدی می شوند تقریبا هیچ یافت نمی شود.

  همچنین بیودیزل بر روی موجودات دریایی هیچگونه اثر منفی ندارد در حالی که 1 لیتر بنزین خالص باعث آلوده شدن 1.000.000 لیتر آب خوردنی میشود

مزایای تولید بیودیزل

 

•  کاهش الودگی محیط زیست
•  پیشگیری از خروج سرمایه ازکشور
•  نداشتن نگرانی به جهت افزایش قیمت جهانی سوخت
•  سود سرشارو تضمین شده برای سرمایه گذار
•  کاهش قیمت سوخت
 

فواید روغن برای موتورها

 

•  روغن به علت داشتن اسانس گیاهی طول عمر موتور را 2 برابر می کند.
•  به علت بیشتر بودن مقدارستان موجود در بیودیزل نسبت به بنزین, موتور با ضربه و حرکت کمتری کار می کند.
•  بیودیزل را میتوان از هر لحاظ با بنزین مقایسه کرد.
•  بالا بودن مقدارستان بیودیزل باعث افزایش کیفیت آن میشود. برای مثال : مقدارگازهای مضر برای محیط که در هنگام سوخت تولید میشوند کاهش میدهد، مقدار روغن داخل موتور راافزایش داده و قدرت موتور رااقزایش میدهد.

• مدت شارژ بیودیزل 10 - 12ساعت میباشد. برای مثال : با دستگاه در روز 250 Lt/s   میتوان  Lt  500 بیودیزل تولید کرد.

 

امتیازات استفاده از بیودیزل  به جای گازوئیل

 

    یکی از تفاوت‌های اساسی بین ترکیبات بیودیزل و دیزل درمحتوای اکسیژن آنهاست.میزان اکسیژن موجود دردیزل صفراست در حالی که بیودیزل حاوی 12-10درصد وزنی اکسیژن است که باعث کاهش دانسیته انرژی و انتشار ذرات معلق میشود. بعلاوه میزان گوگرد موجود در بیو دیزل حداکثر 10ppm است که درصد الایندگیش نسبت به گازوئیل مصرفی که حداقل 50 ppm  گوگرد دارد به مراتب کمتر است.

   گازوئیل معمولا 40-20 درصد حجمی ترکیبات آروماتیک دارد که باعث  افزایش انتشار آلاینده های مختلف میشود در حالی که بیودیزل اساسا عاری از آروماتیک‌هاست.درگازوئیل هیچ پیوند دوگان وجود ندارد در حالی که در بیودیزل به دلیل وجود قابل ملاحظه محل‌های غیر اشباع، پایداری در مقابل اکسید اسیون کم میباشد.

‌   یکی دیگر از مزایای بیودیزل بالا بودن درجه اکتان، پایین بودن محتوای گوگرد و بالا بودن محتوای اکسیژن آن است که در مجموع احتراق فوق العاده ای را ایجاد میکند.

   استفاده از بیودیزل درموتور گازوئیلی معمولی به کاهش اساسی هیدروکربن‌های نسوخته، منواکسید کربن و ذرات معلق منجر می شود.با استفاده از این سوخت،از سهم کربن موجود در ذرات معلق هم کم می‌شود.

  افزایش ایمنی وکاهش بو و دوده تولیدی درهنگام استفاده و افزایش روانکاری موتوراز دیگرمزایای کاربرد بیودیزل میباشد از طرف دیگر، میزان انرژی حاصل از سوختن واحد بیودیزل، 33300 کیلو کالری و میزان کالری ناشی از گازوئیل حدود 24000 کیلوکالری است.

نتيجه گيری

 

بیودیزل صرفه­جويي اقتصادي زيادي را دارا ميباشد. ایجاد الودگی کمتری میکند. تامین مواد اولیه راحت ودر دسترس بوده درضمن هزینه کمتری نیاز است برای تهیه ان.آناليز واريانس دادههاي حاصل بيانگر آن است که اثرات دما، زمان ماند، ميزان اختلاط و ميزان کاتاليست مورد استفاده بر درصد تبديل واکنش در سطح 1% معنادار بوده ومقادير بهينه اين پارامترها به ترتيب برابر 6:1، C °65، 90 دقيقه، 600 دور بر دقيقه و 1% وزني حاصل شد. حداکثر درصد تبديل دراين شرايط در مدت زمان 90 دقيقه و برابر با 94% بدست آمد.البته ميزان اختلاف در درصد تبديل در زمانهاي بيش از 60 دقيقه بسيار اندک ميباشد

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و سوم فروردین 1390ساعت 17:12  توسط هاشم فتحی | 

مدیریت طلای کثیف


خاکستر کردن

به فرایند از بین بردن زباله بوسیله سوزاندن آن گویند. این عمل بیشتر در کشورهای در حال توسعه انجام می شود در صورتیکه به علت گازهائی که در این روش تولید می شوند این روش، جزو اعمال منسوخ شده به شمار می روند.

از این پدیده برای تولید بخار و نیروی الکتریسیته استفاده می شود. هرچند بازیافت انرژی از این طریق بازده مناسبی را نخواهد داشت. در انواعی از دستگاههای بکار رفته در این روش، کنترل خوبی جهت کاهش گازهای خروجی سمی در سالیان اخیر صورت گرفته است.

خاکسترهای حاصل از این روش سمی است و ممکن است منجر به آلوده نمودن آبهای زیر زمینی شود بطوریکه در سالیان اخیر مدفون نمودن این مواد به یک مشکل مهم تبدیل شده است. در سال 1990 طی آزمایشهائی که در آلمان و فرانسه انجام شد و ،طی روشهای الکتریکی، خاکسترهای حاصل از این روش به مواد سود مند در صنایع سیمان تبدیل شده است. در تلاشی دیگر این خاکستر توسط روشهای شیمیائی به مواد پوششی و دیگر مواد مفید شیمیائی تبدیل می شود.

این روش، روش چندان مناسبی برای زباله محسوب نمی شود، اما می تواند صرفاً برای زباله های بیمارستانی بعنوان یک روش قابل توصیه باشد.


تکنیکهای بازیافت زباله

رویکرد جدید در استفاده از روشهائی است که از زباله بعنوان یک منبع قابل استفاده می نگرد. در این روش سادگی کار، چندان مورد نظر نمی باشد و بیشتر تاکید بر روی استحصال بیشتر منابع از زباله م باشد.

تعداد روش مختلف در این زمانه وجود دارد مثل روشهائی ه مواد استخراج شده و در سیستم و سرکش مجدد تولد و مصرف م شود یا قسمتها از زباله ه از لحاظ تولد مالرو بصرفه هستند به الکتریسیته تبدیل م شوند. استفاده از زباله بعنوان منابع تولید محصولات جدید و تبدیل آنها به مواد قابل اسفاده دیگر در شهرهای بزرگ، که از نظر زمینهای مناسب دفن زباله با مشکل روبرو هستند، مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین دانش جدید، ثابت نموده است که دفن نمودن زباله، با وجود ساده بودن، ولی در دراز مدت به وضعیتی ناپابدار می انجامد. روشهای بازیافت و گردش دوباره (بازچرخ) زباله روز بروز پیشرفت می کند و تکنیکهای جدید، بوجود می آید.


بازچرخ مواد ( Recycling )

این واژه عبارتست از استفاده مجدد از زباله مثل جمع آوری بطریهای مستعمل و استفاده مجدد از مواد خامی که از آنها بدست می آید. در کشورهای پیشرفته متداولترین موارد استفاده از این روش، عبارتست از: ظروف و قوطیهای آلومینیومی، فولادی، حلبی، بطریهای پلاستیکی، شیشه ای ، کارتونها و کاغذهای مختلف مثل روزنامه. اینگونه وسایل معمولاً از یکنوع ماده ساخته می شوند و سعی می شود حتی الامکان از مواد ساده تر در ساخت آنها استفاده شود تا امکان استفاده از آنها با این روش ساده تر شود.

موادی که دراین سیستم تولید می شوند قابل رقابت با مواد دسته اول یا اصلی از لحاظ قیمت هستند. جمع آوری و باز چرخ این مواد هزینه بالاتری دارد، البته در کشور ما بدلیل گران بودن مواد اولیه و اصلی شاید این روش منتهی به تولید موادی ارزانتر شود. هر چه ما از روشهائی استفاده کنیم که در آنها نسیت به تفکیک زباله و جداسازی اینگونه زباله ها در مبداء اقدام شود یا ظروف جمع آوری مخصوص تفکیک زباله را بر اساس جنس قرار دهیم، هزینه های تولید اینگونه مواد را کاهش داده ایم. در غیر اینصورت این عمل یعنی تفکیک، ممکن است توسط دستگاههای خاص تفکیک بصورت انبوه صورت گیرد.

معمولاً در این روش موادی توصیه می شوند که انرژی کمتر، آب و دیگر موارد کمتر را برای مواد توصیه کنند تا نسبت به تولید مواد دست اول به صرفه باشند. بهعنوان مثال باز چرخ یک تن آلومینیوم دست دوم به صرفه جوئی و ذخیره پنج تن بوکسایت( سنگ معدن) و صرفه جوئی 95 درصد از انرژی که برای تصفیه آن مورد نیاز است منجر می شود.


تولید کمپوست

زباله ای از مواد غذائی و کاغذ، که هر دو قابل هضم بیولوژیکی هستند را نیز بگونه ای میتوان در سیستم بازچرخ وارد نمود. این موارد مورد هضم بیولوژیک مصنوعی قرار می گیرند تا به مواد ساده تر تجزیه شده و موجودات بیماریزای آن نیز کشته شوند. مواد حاصل از آن پس از طی فرآیند هضم بعنوان مالچ یا کمپوست در کشاورزی و بعنوان کود آلی گیاهی مورد استفاده قرار گرفته و بدین گونه در سیستم بازچرخ وارد می شوند.

روشهای مختلفی برای تولید کمپوست وجود دارند که از روشهای تولید کمپوست بسیار ساده از برگ درختان تا روشهای کالاً اتوماتیک پیشرفته در کارخانه های کمپوست تنوع دارند. این روشها به دو دسته کلی هوازی و بیهوازی تقسیم بندی می شوند هر چند که در اکثر موارد مخلوطی از این روشها مورد استفاده قرار می گیرد.

در روش هوازی بطور متناوب یا پیوسته هوادهی صورت می گیرد ولی در روش بیهوازی هوادهی صورت نمی گیرد که در نتیجه منجر به تولید گازهائی مثل متان می شود و این گاز بعنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار می گیرد.


تجزیه گرمائی و گازدهی

این دو روش، تکنیکهائی هستند که به روش گرمادهی مواد، زباله ها را با اکسیژن محدودی به خاکستر تبذیل می کنند. این واکنش در یکسری ظروف و وسایل دربسته تحت فشار انجام می شود. مزیت این روش نسبت به سوزاندن و خاکستر کردن که قبلاً بیان شد، این است که انرژی بیشتری بازیافت و مورد استفاده مجدد قرار می گیرد.

در این روش، زباله جامد به موادی جامد، مایع یا گازی تبدیل می شود. این مواد گازی یا مایع تولیدی، می توانند بعنوان منبع انرژی سوزانیده شوند یا به سایر محصولات تبدیل شوند. ماده جامد باقیمانده نیز می تواند طی مراحل بعدی تصفیه، به کربن فعال تبدیل شوند.

گازدهی هم برای تبدیل مستقیم مواد آلی به گازهای مرکب از مونو اکسید کربن و هیدروژن ( ترکیب با هم) استفاده می شوند. این گاز در مراحل بعدی برای تولید الکتریسیته و بخار آب سوزانیده می شود.

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم اسفند 1389ساعت 22:47  توسط هاشم فتحی | 

چه بايد كرد؟ وقتي كه مسافرت مي روي و هر جا را براي استراحت انتخاب مي كني با حجمي از زباله روبه رو هستي؟ كنار ساحل از لذت پابرهنه قدم زدن، محرومي وقتي كه پاي دوستت از برش شيشه شكسته لاي ماسه ها، 5 تا بخيه خورده است؟ توي اتوبان شهر، ماشين كناري سطح آسفالت را با سطل زباله اشتباه گرفته و به تذكر تو پوزخندي مي زند و محكوم به فضولي مي شوي؟ چه بايد كرد وقتي كه نگاهت را سال هاست از جوي شهر مي دزدي، اگر شانس داشته باشي و موشي آن ميان نترساندت، پشت سدي از زباله، آب جمع شده و زباله هاي غوطه ور حالت را به هم مي زند؟ حالاكه رسم شده در اعياد مذهبي مردم به خيابان ها مي آيند و شيريني و شربت توزيع مي كنند، چه بايد كرد تا هزاران هزار ليوان و ظرف يك بار مصرف جلوي پايت نباشد؟
    به نظرم بهتر است كمي رودربايستي را كنار بگذاريم، مشكل دقيقا به خودمان برمي گردد. ما كه همه جا به فرهنگ والاي خودمان مفتخريم لحظه ريختن زباله كنار ساحل، جوي آب، رودخانه، دريا و حتي در كوچه و خيابان محل زندگيمان به تنها چيزي كه فكر نمي كنيم همين فرهنگ است.
    
    از ماست كه بر ماست و اين بار انگشت اتهام، سمت هيچ نهاد دولتي و غيردولتي نمي چرخد. توقع اين كه مسوولان در پي پاكسازي مدام محيط زيست و شهر و آبادي باشند، دور از منطق و انصاف است. جريمه ريختن غيرقانوني زباله به مكان هاي عمومي در شهري مانند تورنتوي كانادا 380 دلار است، يعني دست كم بيش از نيمي از حقوق كارمندان و كارگران ايراني. اين جريمه دقيقا نشان دهنده اهميت موضوع است. حالاتصور كنيد همين جريمه در كشور ما قانون شود، بي شك تحملش را نداريم، اتفاقا تحمل زباله را هم نداريم اما خودمانيم هنوز ياد نگرفته ايم زباله هايمان را تو خيابان، كنار جاده و ... نريزيم.حالاچند سالي است كه ريختن زباله از جرايم راهنمايي و رانندگي محسوب مي شود. برابر ماده 206 قانون آيين نامه راهنمايي و رانندگي، ريختن هرگونه آشغال، زباله، مايعات، نخاله مصالح ساختماني، شيء و آب دهان از درون خودرو به سطح معابر تخلف و ممنوع است؛ زيرا باعث انحراف وسايل نقليه درحال حركت از مسير اصلي مي شود و جريمه آن 15هزار تومان است. اما اين قانون هم انگار چندان نتوانسته بازدارنده باشد. انبوه زباله هاي شهري و بين شهري گواه اين مطلب است. پس مي ماند كار فرهنگي كه دست رسانه ها را مي فشارد. البته مدارس، دانشگاه ها، برنامه هاي بازآموزي كارمندان و فضاهايي اينچنيني بايد متولي خاصي در اين حوزه پيدا كنند. فعلاكه شهر ما خانه ما نشده است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم اسفند 1389ساعت 22:43  توسط هاشم فتحی | 

تكنيك‌هاي مختلفي در جهان براي تفكيك و جداسازي اجزاي تركيبي مواد زايد وجود دارد كه در زير به دو روش مهم اين مقوله اشاره مي‌شود:

 تفكيك از مبدا : روش جداسازي و تفكيك در مبدأ يكي از مهم‌ترين و كم‌هزينه‌ترين روش‌هاي جداسازي و تفكيك مواد زايد، محسوب مي‌شود. در اين روش، زايدات قابل بازيافت پس از جداسازي در منزل جهت ذخيره‌سازي به ظروف ويژه‌اي كه بدين منظور در محيط‌هاي مسكوني نصب شده، منتقل و سپس توسط سرويس‌هاي ويژه و منظم از محل توليد به محل تبديل حمل مي‌شود. يكي از محسنات اين روش عدم اختلاط و آلودگي مواد زايد قابل بازيافت با هم و در نتيجه عدم نياز به ضدعفوني و شست‌وشوي دوباره و صرف هزينه‌هاي مازاد است.

تفكيك در مقصد: روش جداسازي و يا تفكيك در مقصد نيز يكي از روش‌هاي بازيافت و جداسازي مواد زايد به حساب مي‌آيد اما در اين روش، زايدات قابل بازيافت پس از ورود به مراكز انتقال و يا دفع توسط روش سنتي يا با صرف نيروي انساني يا توسط انواع سيستم‌هاي مكانيزه همانند سرند، آهن‌ربا، تونل باد و.... از داخل مواد تفكيك و جدا مي‌شود.

 به‌طور كلي هر كارخانه بازيافت و تبديل مواد زايد جامد از سه قسمت اساسي زير تشكيل شده است: دريافت مواد، جداسازي آنها و بخش آماده‌سازي محصول و توليد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم اسفند 1389ساعت 22:42  توسط هاشم فتحی | 
 

محیط زیست هدیه و موهبت الهی است که حفاظت از آن نخستین وظیفه بشر و شاید مهمترین رسالت انسان باشد. محیط زیست سالم نه تنها به سلامت انسان کمک می کند، بلکه امکان بهره برداری مناسب از مواهب الهی موجود در آن برای رفع نیازهای بشری را فراهم می سازد و از این رو حفاظت از محیط زیست از اهمیت ویژه ای برخوردار است اما بشر با فعالیت های اقتصادی، همواره نسبت به حفظ محیط زیست بی اعتنا بوده، تا جایی که امروزه آلودگی زیست محیطی به یکی از بلایای بشر تبدیل شده است. هیچ موجودی در کره زمین به اندازه انسان به محیط زیست لطمه نمی زند. فعالیت های اقتصادی سرمنشأ آلودگی های زیست محیطی است که امروزه با اعتراض و انتقاد گروه های حامی محیط زیست در گوشه و کنار جهان مواجه شده است. فعالیت های تولیدی به شیوه های گوناگون (انتقال پساب های صنعتی به رودخانه ها و دریاها، حرکت خودروها، دفع ضایعات مصرفی و...)به محیط زیست صدمه می زند، اما بخشی از این صدمات با سرمایه گذاری های مناسب و ضروری، قابل پیشگیری است.

بهینه سازی مصرف انرژی های فسیلی، ایجاد سیستم های جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب و راه اندازی صنایع بازیافت، از شیوه های متعادل در جهان برای جلوگیری از آلودگی محیط زیست و استفاده اقتصادی از پسمانده ها می باشد.

با نگاهی گذرا به زندگی روزمره خود متوجه می شویم که روزانه چقدر زباله به محیط زیست خود تحویل می دهیم. از شیشه ها و پلاستیک های شیرمصرفی صبحگاهی گرفته تا کاغذهایی که به روش های گوناگون (برای خواندن و نوشتن یا بسته بندی کالاهایی که خریداری می کنیم) مورد استفاده قرار داده و سپس به سطل زباله می ریزیم، همه از محصولات قابل بازیافت می باشند.

سالانه میلیاردها دلار در جهان صرف تولید کاغذ، پلاستیک، قوطی های فلزی و... می شود که با یک بار مصرف آن ها به زباله تبدیل شده و دور ریخته می شوند. میلیاردها دلار نیز صرف جمع آوری و از بین بردن این زباله ها می شود که در هر صورت ضایعاتی را به محیط زیست وارد می کند.

اما اکثر این مواد قابل بازیافت می باشند و با سرمایه گذاری مناسب برای بازیافت آن ها، نه تنها می توان از خسارت های بیشتر به محیط زیست و آلوده سازی آن جلوگیری کرد، بلکه میزان نیاز انسان به مواد اولیه (چوب و الوار جنگ ها، منابع فلزی، غیرفلزی زیرزمینی و...) و برداشت از ذخایر و طبیعی ومعدنی را کاهش داده و بقایای آن برای نسل های بعدی را تضمین خواهد کرد.

● بازیافت؛ توجه بشر به محیط زیست

اما بشر نسبت به آسیب های جدی که به محیط زیست وارد می سازد که در نهایت گریبان سلامت خود، خانواده و نسل های بعدی اش را خواهد گرفت، کمابیش بی تفاوت است. میزان آسیب پذیری محیط زیست در کشورهای مختلف متفاوت است. آلودگی های ناشی از مصرف بالای فرآورده های نفتی در کشورهای صنعتی با وجود مطالعات، سرمایه گذاری ها و تلاش های انجام شده در این زمینه بیش از کشورهای در حال توسعه است. در همین حال آلودگی های زیست محیطی ناشی از دفن نامناسب ضایعات صنعتی و نیز برداشت غیرمجاز از جنگل ها و مراتع د رکشورهای در حال توسعه بیش از کشورهای صنعتی است.

انسان به هوا و غذای سالم و محیط پاک برای زندگی نیاز دارد. بسیاری از بیماری های همه گیر ناشی از آلودگی های زیست محیطی است که اغلب کمتر مورد توجه مردم قرار می گیرد. زمین، هوا و آب آلوده، محصول آلوده و ناسالم عرضه می کند و انسان با مصرف مواد غذایی آلوده، بیمار خواهد شد و لاجرم باید هزینه های سنگین تر بهداشتی-درمانی و... را بپردازد.

با توجه به خسارت های بی شمار آلودگی های زیست محیطی، هرگونه سرمایه گذاری برای پاکسازی محیط زیست، به کاهش هزینه های بهداشتی-درمانی و ... خواهد انجامید و به عبارتی این نوع سرمایه گذاری ها از نوع سرمایه گذاری های دارای بازده اقتصادی کوتاه و بلندمدت است.

سالانه میلیاردها دلار در سراسر جهان باید صرف سوزاندن میلیاردها تن زباله شود؛ زباله هایی که بخشی ازآن ها می تواند مورد بازیافت و مصرف دوباره قرار گیرد. اینگونه خسارات در کشورهای در حال توسعه همانند ایران به مراتب بیش از کشورهای توسعه یافته است.

کشورهای پیشرفته صنعتی با سرمایه گذاری مناسب برای بازیافت انواع زباله ها (فلزات، مواد پلاستیکی، چوب، کاغذ و...) و آموزش همگانی برای جداسازی زباله ها از مبدأ (منازل، مدارس، اداری، تولیدی، صنعتی، خدماتی و...) قادر شده اند که از زباله های جمع آوری شده برای تولیدات جدید استفاده کنند و از بروز خسارات بیشتر به محیط زیست (برداشت از منابع طبیعی و دفن زباله ها) تا حدودی جلوگیری کنند. اما در کشورهای در حال توسعه وضعیت چنین نیست. نه تنها سرمایه گذاری های قابل توجهی برای راه اندازی صنایع بازیافت صورت نگرفته، بلکه فرهنگ عمومی برای جداسازی زباله ها نیز شکل نگرفته است.

ضرورتی ندارد که سازمان بازیافت خود اقدام به سرمایه گذاری برای راه اندازی صنایع بازیافت نماید، بلکه می بایست سازوکار مناسب برای فعالیت بخش خصوصی در این زمینه را فراهم سازد. این اقدام با فرهنگسازی برای جداسازی زباله ها، تأمین امکانات مورد نیاز برای نگهداری و حمل پسماندهای خشک جمع آوری شده تا کارخانه های بازیافت و اخذ هزینه مناسب در این زمینه از صاحبان این کارخانه ها امکان پذیر است.

شهرداری برای جمع آوری زباله ها از سطح خانه ها و محله ها امکاناتی را فراهم ساخته و نیروی انسانی مورد نیاز را نیز جلب نموده است، لذا در حمل پسماندهای خشک نیاز به سرمایه گذاری جدید و کلانی نیست، بلکه از طریق تعبیه مخازن مختلف برای انواع پسماندها از جمله شیشه، کاغذ، مواد پلاستیکی و مواد فلزی در محله ها آموزش همگانی در خصوص جداسازی زباله ها می توان زمینه کار را فراهم ساخت.

تشویق و ترغیب مردم به این اقدام و حتی خریداری زباله های جدا شده در ابتدای کار می تواند فرهنگسازی را عمق بخشد و سپس به تدریج به عنوان یک وظیفه شهروندی به مردم تفهیم گردد. در برخی از کشورهای اروپایی، خانوارهایی که کاغذ باطله ها یا شیشه ها را مخلوط با زباله های دیگر تحویل دهند، جریمه می شوند و این امر سبب می شود که توجه مردم به زباله ها و دورریزها جلب گردد و دقت بیشتری در این زمینه مبذول نمایند.

● انواع مواد بازیافتی

به عقیده کارشناسان اقتصادی، استقرار یک فرهنگ در جامعه، نیازمند اطلاع رسانی شفاف و اقدام های تشویق گونه در مراحل ابتدای کار است. لذا تحمل هزینه های بیشتر برای جمع آوری در ابتدای کار تا تبدیل فرهنگ جداسازی و رواج کامل آن ضروری است. حتی می توان با نصب سطل هایی در محله ها، اقدام به جمع آوری شیشه ها و ظروف یکبارمصرف مواد غذایی و حتی ظروف فلزی نمود و بازیافت اینگونه مواد را در دستور کار قرار داد. این اقدام از هدررفتن سرمایه های عظیم ملی و منابع طبیعی و زیرزمینی جلوگیری خواهد کرد و سالانه میلیاردها ریال صرفه جویی اقتصادی دربر خواهد داشت.

به طورکلی بازیافت مواد را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

▪ دست اول-بازیافت موادی که بدون هیچ گونه فرایندی و فقط با شستشو، ضدعفونی و رعایت مسایل بهداشتی قابل استفاده مجدد هستند، مانند بطری های شیشه ای سالم.

▪ دسته دوم- بازیافت موادی که پس از طی فرایند به مواد جدید تبدیل می شوند. مانند شیشه خرده، فلزات، مواد پلاستیکی و کاغذ.

▪ دسته سوم- بازیافت مواد، مثل تبدیل مواد زاید فسادپذیر به کود کمپوست و یا بازیافت انرژی، مثل تجزیه بی هوازی مواد زاید فسادپذیر و تولید گاز متان (بیوگاز).

● مزایای بازیافت مواد زاید

از آن جا که تجمع و تل انبار زایدات خشک روی هم ضمن اشغال فضاها، منظره ناخوشایندی را ایجاد می کند، موجبات تجمع حشرات، تخم ریزی سوسک ها و سایر ناقلین بیماری زا را نیز فراهم می آورد مضاف بر این که بوی مشمیزکننده نیز مزید بر علت شده و دفع مناسب را می طلبد، دفعی که از لحاظ بهداشت، سلامت، اقتصاد و اشتغال نیز قابل قبول باشد.

لازم به ذکر است از آن جا که برخی مواد مثل پلاستیک، لاستیک و... قابلیت تجزیه و برگشت به چرخه طبیعت را ندارند پس به صرفه و عاقلانه است که به گونه ای دیگر دفع شده که گزینه مناسب برای این کار بازیافت (استفاده مجدد و تولید مواد جدید) است.

اما نگاه زیست محیطی به مسیله بازیافت این نکته را خاطرنشان می سازد که با بازیافت در حفظ محیط زیست، حفظ ظاهر زیبا و طبیعی اطرافمان گام برمی داریم و فضای مناسب و مفید را صرف تلنبار، تجمع و دفن زایدات نمی کنیم.

ما می توانیم با بازیافت حس خلاقیت کودکان وافراد جامعه را در استفاده مجدد مواد (از نوع بازیافت دسته اول) نیز فعال و پویا کنیم. همچنین با کاهش قطع درختان (که صرف تولید کاغذ) می شوند به مساحت فضای سبز و افزایش هوای پاک کمک کنیم و به عبارت دیگر به فرامین شرع مقدس اسلام عمل کنیم. (الاسراف مضمون فی...)

از آنجا که بازیافت، بازگشت سرمایه های خدادادی و طبیعی می باشد پس بدیهی است که تفکیک زایدات جمع آوری و بازگرداندن آنها به چرخه طبیعت نقش مؤثری در اقتصاد و خودکفایی جامعه را از وابستگی و تاحدودی واردات ازسایر کشورها نجات می دهد، حتی در پاره ای مواقع با بازیافت و تهیه مواد می توان صادرات به سایر کشورها را نیز انجام داد و تأثیر مثبتی بر روند اقتصادی آن کشورها گذاشت.

آموزش بازیافت به مردم

هدف از این طرح این است که ضایعات خشک پیش از تبدیل شدن به زباله و هزینه های ناشی از مدیریت بسماند که بخش مهمی از ثروت های دور ریخته شده هستند مجدداً به چرخه تولید و مصرف بازگردند و همچنین با طرح تفکیک می توان از هدررفتن بخش عمده ای از منابع و ثروت های ملی جلوگیری کرد. حجم زباله های شهری با جداسازی زباله ها به مقدار زیادی کاهش می یابد.

آموزش، سطح اطلاعات و آگاهی افراد پیرامون بازیافت و مزایای آن را افزایش می دهد و ارتباط مستقیمی با همکاری مردم در طرح تفکیک از مبدأ دارد. آموزش چهره به چهره، آموزش همگانی، آموزش ازطریق رسانه های عمومی، پوستر، بنر و.. دیدگاه و نگرش مردم جامعه وشهروندان را تغییر می دهد و به سمت هدف موردنظر که ارتقاء بینش مناسب درجهت همکاری در زمینه بازیافت و تفکیک از مبدأ است سوق می دهد، از این رو اطلاع رسانی و آموزش های عمومی از اولویت ویژه ای برخوردار است.

اهداف عمده آموزش چهره به چهره، در گام نخست فرهنگسازی در زمینه های ذیل است:

1) ارزشمندی زایدات خشک.

2) اهمیت بازیافت در چرخه اقتصادی کشور.

3) مضرات رهایی زباله های خشک در طبیعت.

4) تأثیر بازیافت در کاهش آلودگی های زیست محیطی.

5) ایجاد اشتغال زایی.

6) کاهش میزان پسماندهای خشک بی ارزش.

از سیاست های مهم سازمان بازیافت، آموزش مستمر در تمامی محدوده های تحت پوشش مناطق شهرداری است. باتوجه به مهاجرت شهروندان از محدوده محلات و نیز کمرنگ شدن اهمیت آموزش ها در این میان نیاز به یادآوری محسوس است.

● جداسازی پسماندها و محصولات آن

برای این که مشارکت مردم در زمینه همکاری پیرامون تفکیک پسماند خشک جلب شود باید سطح اطلاعات و آگاهی مردم در زمینه ی بازیافت افزایش یابد یعنی مفهوم صحیح و کامل بازیافت باید به وضوح روشن شده تا نگرش ها تغییر یابد.

برای دستیابی به این مهم با آموزش چهره به چهره یا کلاس های آموزشی در سنین مختلف جامعه (مهدکودک ها، مدارس، دانشگاه ها، مساجد، مراکز تجاری و اداری)، رسانه ها، تهیه فیلم، عکس، پوستر، و بنرهای پیام دار یا پمفلت آموزنده می توان اطلاع رسانی را تکمیل کرد.

وقتی دیدگاه تغییر کند و مردم آماده ی همکاری شوند با ایجاد امکانات مناسب و کافی با برنامه ریزی صحیح و هدفمند باید خدمات مفید جهت جمع آوری به موقع ارایه گردد. تا انگیزه ی همکاری تقویت شود، البته جهت ایجاد انگیزه راهکارهای مختلف را می توان آزمود.

نظرات، پیشنهادات و انتقادات سازنده ی شهروندان نیز تا حدود زیادی به اجرای بهتر بازیافت و تفکیک مواد کمک می کند.

شهروندان شهرهای مختلف در کشور ما اهمیتی به جداسازی زباله های خشک و تر نمی دهند و همین امر باعث شده که طرحی با عنوان طرح بازیافت در کشور اجرا شود. در این طرح با آموزش هایی که به شهروندان داده می شود از آن ها درخواست می شود تا زباله های خشک خود را از زباله های تر (تفکیک زباله های خشک به صورت مخلوط صورت می گیرد و هیچ جداسازی در آن صورت نمی گیرد) که باعث اتلاف وقت و هزینه در ایستگاه های جمع آوری و انتقال می شود. اگر بتوان مخازنی را که هر کدام مخصوص به زباله خاصی است (شیشه، فلز، کاغذ و...) در مناطق مسکونی، ادارات، مغازه ها و... قرارداد می توان زباله ها را به صورت مجزا جمع آوری کرد.

جمع آوری مجزای زباله های خشک از نظر اقتصادی و نیز از نظر نیروی انسانی با صرفه تر، است. حتی در برخی از کشورهای صنعتی و پیشرفته اروپایی، نهادهای مربوطه شهروندان را موظف به جداسازی می کنند. در حال حاضر این مخازن در مدارس، برخی از منازل، ادارات و... قرار داده شده است که نیازمند همکاری بیشتر مردم است.

پس از تفکیک ضایعات خشک محصولات تولیدی از کیفیت پایین تری برخوردار هستند، به طور مثال در تفکیک و پردازش پلاستیک پس از خرد کردن و ذوب پلاستیک و افزودن مواد ثانویه محصولات پلاستیکی جدیدی نظیر دمپایی، جعبه نوشابه، زیر گلدانی و... تولید می شود.

کاغذ و کارتن پس از خرد شدن به صورت خمیر در می آیند و محصول کاغذ یا کارتن به رنگ کدر و با کیفیت پایین تر اما قابل استفاده به دست می آید.

زباله در روزگار ما به طلای کثیف مشهور است از آن روی که با روش های نوین بازیافت، می توان علاوه بر نجات محیط زیست از نابودی تدریجی به اقتصاد شهرها یا کشورها کمک کرد اما این واقعیت هنوز در کشور ما به درستی درک نشده است.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و یکم دی 1389ساعت 1:35  توسط هاشم فتحی | 
بازيافت پسماندها يا استفاده مجدد پسماندها ( يا تبديل آن به مواد ديگر ) هم به لحاظ كاهش حجم پسماندها و آلاينده هاي محل دفن و در نتيجه كاهش هزينه هاي مربوط به آن و هم به عنوان مواد اوليه يكي از شاخص ترين فاكتورهاي مديريت پسماند است. بنابراين ضرورت دارد واحدهاي بيوكمپوست
و ديگر واحدهاي بازيافت ( كاغذ ، فلز ، پلاستيك ، شيشه ) در منطقه احداث باشد تا طرح‌هاي آموزش ، تفكيك و جمع آوري پسماندها به طور جامع اجرا شود .
+ نوشته شده در  شنبه بیستم شهریور 1389ساعت 15:28  توسط هاشم فتحی | 
كمپوست حاصل از فرآيند بيولوژيكي پسماندهاي آلي تفكيك شده در مبدأ را بيوكمپوست مي نامند .

پردازش پسماندها به روش كاهش حجم
فيزيكي ـ بيولوژيكيدر جوامع پيشرفته جهت پيشگيري از آلودگي هاي ناشي از محل دفن و همچنين جلوگيري از هد رفتن زمين براي محل دفن ، سيستم ها و روش هايي اجرا و قانونمند شده است به طوري كه تا آنجا كـه ممكن است پسماندهاي بازيافتي تفكيك و سپس پسماندهـاي غيـربازيـافـتي يا دفني را ( به سيستم كاهش حجم فـيزيـكي- بيولوژيكي) پردازش و سيستم نگهداري خشك به عنوان مواد قابل سوخت جهت توليد انرژي استفاده مي شود . به اين طريق نه فقط زمين براي محل دفن از بين نخواهد رفت بلكه از آلودگي هاي ناشي از پسماند هم جلوگيري مي شود .

اهداف مديريت پسماند

حفاظت محيط زيست منطقه ( آب ، خاك و هوا )در جهت توسعه پايدار به طوري كه انگيزه شخصي شهروندان شود .

ايجاد راه حل مناسب براي بازيافت مواد به طوري كه تا آنجا كه ممكن است توجيه اقتصادي داشته باشد ، يعني با هزينه كم ، مواد با كيفيت و با ارزش توليد شود .

ايجاد اشتغال با محيط كار سالم و حقوق كافي در منطقه .

استفاده بهينه با برنامه ريزي اصولي از امكانات فني تكنيك منطقه اي .

 تعريف كمپوست

كمپوست كه در زبان لاتين به معني مواد مخلوط در هم به طور طبيعي گفته مي شود ، حاصل يك فرآيند بيولوژيكي است ، كه طي آن پسماندهايي كه منشاءآلي دارند(پسماندهاي غذايي و باغچه اي وشاخ و برگ و درختان و ضايعات سلولزي ـ كاغذي ) بر اثر فعاليت يك سري ميكروارگانيسم هاي موجود در پسماندهاي آلي ( قارچ ها و باكتري هاي گرمادوست ) به سرعت تغيير تركيب داده و به حالت ثابت در مي آيد . اين عمل را تخمير مواد آلي هم مي نامند .

 دسته بندي كمپوست براساس منشاء

كمپوست معمولي يا كمپوست پسماند مخلوط :

كمپوست حاصل از فرآيند بيولوژيكي تفكيك پسماندهاي آلي در محل طرح را ، كمپوست معمولي يا كمپوست پسماند مي نامند .

اولين سيـستم هاي كمپوسـت براساس تفكـيك پسماندها در محل واحد طـرح اجرا گرديـد .

در اين سيستم تمامي پسماندهاي يك شهر به محل واحد توليدكمپوست انتقال يافته
با صرف هزينه بسيار و مصرف انرژي فراوان جداسازي مي گردد . يعني پسماندها به وسيله سرند ( قطر منفذ 50 الي80 ميليمتر ) به دو دسته ريز و درشت تفكيك مي گردد و آهنربا فلزات را جداسازي مي كند و بعـد از ايـن مرحله نيـز پسماندهاي ريزتر به وسيله كارگـران جداسـازي مي شـود .

موادآلوده وخطرناك مثل فلزات سنگين ( سرب ، جيوه و ... ) و مواد شيمي ارگانيك (رنگ ها،حشره كش ها و ضايعات صنعتي) كه همراه پسماندهاواردمحل توليد مي شود،قابل جداسازي نيست و مشـكلات زيـادي را ايجـاد مي كنـد .

در ايـن سيـستم باز هم درصد ناخالصـي هاي فيـزيكي (شيشه ، سنگ و غيره ) موجود دركمپوست بسيار بالا است .

امـروزه در زبان علمي به سيستم هايي كه تفكيك پسماندها را در محل طرح انجـام مي دهنـد ديگر واحد كمپوست نمي گويند ، بلكه واحـد پـردازش پسماندها به روش كاهش حجم فيزيكي ـ بيولوژيكي ناميده مي شوند .
+ نوشته شده در  شنبه بیستم شهریور 1389ساعت 15:27  توسط هاشم فتحی | 
يعني فراهم نمودن امكانات :

كاهش توليد پسماندها ازطريق الگوي صحيح مصرف و تفكيك پسماندها در مبدأ از طريق آموزش

مكانيزه نمودن جمع آوري پسماندها

بازيافت پسماندهاي بازيافتي ( پسماندهاي آلي و پسماندهاي خشك بازيافتي )

پردازش (بي خطر نمودن ) پسماندهاي غير بازيافتي

براي انواع پسماندها

پسماندهاي آلي ( غذايي ـ باغچه اي )

پسماندهاي خشك بازيافتي ( كاغذ ، شيشه ، فلز ، پلاستيك )

پسماندهاي ويژه : خطر ناك صنعتي ، بيمارستاني

پسماندهاي دفني ( غير بازيافتي )

نخاله هاي ساختماني

براساس شرايط و موقعيت جغرافيايي ، اجتماعي و اكولوژي هر منطقه هماهنگ وهمزمان،زيرا تحقق توسعه پايدار درصورتي امكان پذير خواهد بود كه تمامي اجزاي سيستم با هم هماهنگ باشند .

تعاريف بخش هاي مديريت پسماند

آموزش

اجراي طرح آموزش با اهداف ارتقاء فرهنگ زيست محيطي در بين تمامي اقشار شهروندان جهت :

كاهش توليد پسماندها از طريق الگوي صحيح مصرف

همكاري و جذب مشاركت عمومي در اجراي طرح تفكيك پسماندها در مبدا

تفكيك پسماندها

در جوامع پيشرفته تفكيك پسماندها درمبدا جزء قوانين اصلي مديريت پسماند مي باشد ، زيرا پردازش پسماندها به وسيله ماشين آلات يا پردازش پسماندهابه روش دفن اصولي يا پسماند سوز ( زباله سوز ) بسيار پرهزينه و زمين محل هاي دفن محدود مي باشد . بنابراين تفكيك پسماندها به بخش هاي بازيافتي
و غيربازيافتي هم توجيه اقتصادي داشته و هم توجيه اكولوژي
( استفاده مجددمواد،صرفه جويي هزينه هاي محل دفن و … )
واين درصورتي ممكن خواهد بود كه برنامه آموزش عمومي
به صورت جامع و مرتبط به شهروندان ارائه شود .

مكانيزه نمودن جمع آوري پسماندها

مديريت جمع آوري پسماندها بر اساس نوع پسماندهاي تفكيك شده ازاصول مهم مديريت پسماند است ، زيرا درصورتي آموزش و تفكيـك نتيجه بخش خواهد بود كه جمع آوري پسماندهـا طبق برنامه زمانبنـدي و منظـم بر اسـاس شرايط منطقـه و نوع پسماند صورت گيرد
+ نوشته شده در  شنبه بیستم شهریور 1389ساعت 15:26  توسط هاشم فتحی | 

عدم تفکیک از مبدأ و نبود مکانی مناسب جهت دفع و دفن اصولی و بهداشتی زباله ، از جمله مشکلاتی است که دامنگیر ارگانهای مربوطه و مردم شهرستان جوانرود شده است . همچنین خطراتی در نحوه حمل و دفع غیر بهداشتی این مواد بوجود آمده از جمله :

1- آلودگی آب    

2- آلودگی خاک 

3- آلودگی هوا   

4- آلودگی تصویری  

5- ازدیاد جوندگان و حشراتی مانند مگس

این خطرات بهداشتی و زیست محیطی بیماریهای مانند : وبا ، حسبه ، اسهال آمیبی ، جزام ، طاعون ، انواع مسمومیت ، سرطان ، سکته و انواع حساسیت را باعث می شود . تغییر اکوسیستم ناحیه نیز توسط این خطرات در آینده ای نزدیک کاملاً محسوس خواهد بود .

با شناخت جامع و علمی از خطرات ناشی از تولید ، دفع و دفن زباله می توان راهکارهایی برای کاهش خطرات بوجود آمده ارائه داد ابتدا لازم است که انواع مواد زائد جامد را شناخت و طبقه بندی نمود ، بعد روشهای تفکیک ، حمل ، دفع ، دفن و بازیافت زباله را بکار برد .

انواع مواد زائد جامد :

1- مواد زائد جامد شهری : پس مانده غذایی ، نان ، کاغذ ، قوطی های پلاستیکی و فلزی ، نخاله های ساختمانی ، لباس و کفش کهنه ، اجساد حیوانات مرده و . . .

2- مواد زائد جامد صنعتی : انواع زباله های حاصل از فعالیت های صنعتی و کارخانه ای شامل  زباله های ویژه ، مواد پلاستیکی  ، فلزی و شیمیایی

3- مواد زائد جامد کشاورزی : انواع شاخ و برگ کاه و کلش

4- مواد زائد جامد بیمارستانی : زباله های پاتولوژیکی ، آزمایشگاهی ، عفونی ، داروئی  و . . .

5- مواد زائد جامد خطرناک : انواع مواد زائد منفجره ، شیمیایی ، سمی ، الکترونیکی ، رادیواکتیو و اشتعال پذیر .

با شناخت انواع مواد زائد جامد ، نوع فعالیت اقتصادی ، وجود و یا عدم وجود مراکز صنعتی ، مسائل  جغرافیایی و زمین شناسی و همچنین بررسی فرهنگ مصرف مردم منطقه می توان این چنین نتیجه گیری کرد که در شهرستان جوانرود به دلیل نبود واحد های صنعتی و کارگاه های بزرگ و مراکز در مانی پیشرفته و مجهز ، بیش از 90% درصد زباله تولیدی مربوط به مواد زائد جامد شهری و روستایی است .

با پیشرفت علم و تکنولوژی و بهره گیری از فنون و علوم جدید ، نگاه بشر امروزی به زباله به عنوان یک سرمایه پنهان و سود آور تغییر یافته است تا حدی که اکنون زباله را طلای کثیف می نامند .

طبق آمار و ارقام تولید زباله در شهرستان ۶۰هزار نفری جوانرودحدود هزار تن در ماه می باشد ، که حدود 800 تن آن تلنبار و یا بصورت غیر اصولی سوزانده می شود و مابقی آن نیز جهت مصارف کارخانه جات بازیافت از آن جدا شده و مورد استفاده مجدد قرار می گیرد . البته جداسازی زباله هایی مانند پلاستیک ، کاغذ ، مقوا ، قوطی های فلزی و شیشه در هنگام جمع آوری و دفع زباله انجام می گیرد .

ارائه راهکارهای علمی و دقیق همراه با سرمایه گذاری مناسب ضمن درآمد زائی و ایجاد شغل ، می تواند باعث کاهش 90 درصدی انباشت و دفن زباله و البته از بین رفتن عمده خطرات زیست محیطی و بهداشتی ناشی از تولید ، حمل و دفع زباله گردد .

هرچند تا کنون مردم و ارگان های دولتی شهرستان هیچگونه اقدام مفید و سازنده ای را در این زمینه انجام نداده اند ، اما اکنون با پیشرفت علم وتوسعه صنعت بازیافت ، شناخت خطرات جبران ناپذیر زباله و عزم دولت جهت از بین بردن این معذل به جا است که از فرصت  پیش آمده قبل از وقوع یک فاجعه زیست محیطی می توان نهایت بهره را برد .

 

راهکارها و پیشنهادات :

1- فرهنگ سازی و تشویق مردم به خرید اجناس با کیفیت ، صرفه جویی در مصرف و تفکیک زباله در مبدأ

2- حذف روشهای سنتی جمع آوری ، حمل و دفع زباله و مکانیزه کردن این روشها

3- رفع موانع پیش روی اجرای طرح های بازیافت

4- ایجاد کارخانه تولید کمپوست از زباله

بنابر این اینگونه بنظر می رسد که با جداسازی زباله های تولیدی در منزل می توان به اهدافی مانند : کاهش آلودگی آب و خاک توسط شیرابه زباله ، کاهش آلودگی هوا در اثر تولید گازهای سمی و خطرناک حاصل از زباله ، کاهش هزینه های حمل  ، دفع و دفن زباله و برگشت هزینه ها به شهرداری جهت اجرای پروژه های عمرانی و شهری ، بازیافت مواد تفکیک شده مانند قوطی های فلزی ، پلاستیک ، شیشه ، کاغذ و همچنین  زمینه سازی جهت سرمایه گذاری در امر بازیافت مواد زائد دست یافت .

موارد استفاده از زباله های تفکیک شده :

1- تولید گاز ، برق و کود ( کمپوست ) از زباله های فساد پذیر و آلی

2- بازیافت زباله های فلزی و پلاستیکی و استفاده مجدد  از آنها

3- بازیافت زباله های کاغذی و مقوا

4- بازیافت تایر اتومبیل

5- بازیافت شیشه

+ نوشته شده در  پنجشنبه هجدهم شهریور 1389ساعت 1:33  توسط هاشم فتحی | 
ضايعات شامل اقدامات يا دستورالعملهايي هستند كه ميتوانند بدون آسيب رساندن از يك فرايند حذف شوند و يا مي توان آنها را بصورت كاراتر ، سريعتر و يا ارزانتر انجام داد.

ضايعات يك مفهوم نسبي است: هرگاه يك روش بهبود يافته براي يك فرايند كشف شود، روش قبلي اسرافكارنه و پر ضايع ديده ميشود.

آشكار ترين ضايعات شامل : اشتباهات ، تصادفات ، محصولات معيوب ، قراضه ها ، دوباره كاري ها و موارد مشابه است.

اما ضايعات ديگري نيز وجود دارند كه به همان اندازه زيان آور هستند، ولي آشكار نيستند.

افراد بايد بدقت مراقب باشند چگونه ضايعات بوجود مي آيند تا فعاليتي كه انجام ميدهند باعث افزايش اينگونه ضايعات نشود و در رفع آنها تلاش نمايند

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفدهم شهریور 1389ساعت 19:45  توسط هاشم فتحی | 
 

  بيوديزل رااز روغن هاي گياهي تازه و يا مستعمل و چربي حيوانات توليد كرد. اين سوخت قابل تجزيه بيولوژيكي است وهنگاميكه بعنوان يك جز تركيبي مورد استفاده قرارميگيرد نيازمند حداقل تغييرات در موتوراست و نسبت به گازوئيلي كه جايگزينش ميشود،سوختي پاك است.

روغن‌هاي گياهي ميتوانند براي توليد تركيبات شيميائي كه استرخوانده ميشوند با يك الكل تركيب شوند.زمانيكه اين استرها به منظور سوخت مورد استفاده قرار ميگيرند، بيوديزل خوانده ‌شوند.

 گليسيرول (كه در داروسازي و توليد لوازم آرايش نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد) به عنوان يك محصول فرعي توليد مي‌شود اخيراً بيوديزل طي فرايندي با نام Transesterification توليد ‌شود.
در اين فرآيند ابتدا روغن گياهي( يا چربي حيواني) از فيلتر عبور داده ميشود سپس براي از بين بردن اسيدهاي چرب آزاد با قليا فرآيند ميگردد بعد با يك الكل(متانول) و يك کاتاليزور(هيدروكسيد سديم يا پتاسيم) تركيب مي‌شود. تري گليسريدهاي روغن براي تشكيل استرها و گليسرول واكنش شيميايي انجام ميدهند و بعداً‌ از يكديگر جدا شده و مورد تصفيه قرار مي‌گيرند. 

مناسبترين روش توليد بيوديزل ازمواد پسماند،استفاده از روش دو مرحلهاي استريفيکاسيون اسيدي وترانس استريفيکاسيون بازي است. در اين فرآيندها، در ابتدا اسيدهاي چرب آزاد موجود در حضور کاتاليزوري اسيدي به بيوديزل تبديل ودرمرحله بعد پس از کاهش درصد اسيدهاي چرب آزاد خوراک تا حداكثرحد مجاز (5/0% وزني)،تري گليسيريدهاي موجود درحضورکاتاليزوري قليايي به بيوديزل تبديل ميشود. از بزرگترين مزاياي اين روش ميتوان بسرعت بالاي واکنش ترانس استريفيکاسيون وعدم حساسيت فرآيند نسبت به کيفيت خوراک مورداستفاده اشاره کرد.

کاتاليزورهاي مورد استفاده دراين روش راميتوان ازميان دسته وسيعي ازمواد اسيدي وبازي انتخاب  کرد. در اين تحقيق به منظور کاهش هزينه هاي توليد،اسيد سولفوريک وهيدروکسيد سديم به عنوان کاتاليزورهاي فرآيند مورد استفاده قرار گرفته است.مقدار کاتاليزور مورد نياز تابعي از ميزان اسيدها   چرب آزاد است .

نتايج حاصل از آناليز واريانس نشانگر آن است که دما و زمان بر ميزان تبديل واکنش اثر معنا داري را در سطح 1% نمايش ميدهد. البته اثر تقابلي دما در زمان بر ميزان تبديل واکنش،تنها در سطح 5% اثر معناداري را نشان ميدهد.نتايج حاصل ازمقايسه ميانگينها به روش دانکن،بيانگراين امرست که بيشترين مقدارتبديل دردماي C° 65و زمان 90دقيقه حاصل میشود.دراين حالت نيز حساسيت در صد خلوص(درصد تبديل)نسبت به زمان درزمان‌هاي بالاتر کمتر از زمان‌هاي اوليه انجام واکنش است که مهمترين دليل آن نزديک شدن به نقطه تعادل تبديل است.با افزايش دماي واکنش درصد تبديل واکنش افزايش مييابد.

 

تامین مواد اولیه

 

چربيهاي بلااستفاده حيواني و روغن سوخته ( كه بعنوان ” شبه گريس“ شناخته ميشوند) نيز منابع و ذخاير خوبي هستند. اين منابع از روغن سويا ارزان‌ترند و به عنوان راهي براي كاهش هزينه‌هاي تامين مواد اوليه در نظر گرفته مي‌شوند. بادام زميني، پنبه دانه، گل آفتاب گردان و كنولا (گونه‌اي از دانه شلغم روغني) نيز از منابع روغني ديگرند. استرهايي كه از هر يك از اين منابع ساخته شده‌اند گرچه در ميزان انرژي (مشابه اكتان بنزين) يا ديگر مشابهات فيزيكي كمي متفاوت باشنداما ميتوانند با موفقيت در موتورهاي گازوئيلي مورد استفاده قرار گيرند.

 

دستگاه تولید بیودیزل

این دستگاه شامل : میکسر،هواساز، مکنده مواد اولیه، جدا ساز، آبشویی و مهمترین بخش این سیستم خالص سازی و انجام واکنش فرایند است که توسط این سیستم اجرا می شود.

 

ويژگيهاي فيزيكي بيوديزل

• وزن مخصوص ۸۸/۰
• ويسكوزيته ۲۰ درجه سلسيوس (سانتي استوك) ۵/۷
• عدد ستان (انديس ستان) ۴۹
• نقطه اتصال فيلتر سرد (درجه سلسيوس) ۱۲

• ارزش حرارتي خالص (كيلوژول در ليتر) ۳۳۳۰۰

 

ويژگي‌هاي شيميايي

 

ويژگيهاي فيزيكي بيوديزل بسيار شبيه گازوئيل معمولي است. با اين حال ويژگي هاي خروجيهاي اگزوز بيوديزل بهتر از گازوئيل معمولي است.

 

دوست محیط زیست

 

ضررات بیودیزل به لایه ی ازن نسبت به بقیه سوخت ها 50 % کمتر است. در سوختهای بیودیزل ذرات گوگرد که باعث باران اسیدی می شوند تقریبا هیچ یافت نمی شود.

  همچنین بیودیزل بر روی موجودات دریایی هیچگونه اثر منفی ندارد در حالی که 1 لیتر بنزین خالص باعث آلوده شدن 1.000.000 لیتر آب خوردنی میشود

مزایای تولید بیودیزل

 

•  کاهش الودگی محیط زیست
•  پیشگیری از خروج سرمایه ازکشور
•  نداشتن نگرانی به جهت افزایش قیمت جهانی سوخت
•  سود سرشارو تضمین شده برای سرمایه گذار
•  کاهش قیمت سوخت
 

فواید روغن برای موتورها

 

•  روغن به علت داشتن اسانس گیاهی طول عمر موتور را 2 برابر می کند.
•  به علت بیشتر بودن مقدارستان موجود در بیودیزل نسبت به بنزین, موتور با ضربه و حرکت کمتری کار می کند.
•  بیودیزل را میتوان از هر لحاظ با بنزین مقایسه کرد.
•  بالا بودن مقدارستان بیودیزل باعث افزایش کیفیت آن میشود. برای مثال : مقدارگازهای مضر برای محیط که در هنگام سوخت تولید میشوند کاهش میدهد، مقدار روغن داخل موتور راافزایش داده و قدرت موتور رااقزایش میدهد.

• مدت شارژ بیودیزل 10 - 12ساعت میباشد. برای مثال : با دستگاه در روز 250 Lt/s   میتوان  Lt  500 بیودیزل تولید کرد.

 

امتیازات استفاده از بیودیزل  به جای گازوئیل

 

    یکی از تفاوت‌های اساسی بین ترکیبات بیودیزل و دیزل درمحتوای اکسیژن آنهاست.میزان اکسیژن موجود دردیزل صفراست در حالی که بیودیزل حاوی 12-10درصد وزنی اکسیژن است که باعث کاهش دانسیته انرژی و انتشار ذرات معلق میشود. بعلاوه میزان گوگرد موجود در بیو دیزل حداکثر 10ppm است که درصد الایندگیش نسبت به گازوئیل مصرفی که حداقل 50 ppm  گوگرد دارد به مراتب کمتر است.

   گازوئیل معمولا 40-20 درصد حجمی ترکیبات آروماتیک دارد که باعث  افزایش انتشار آلاینده های مختلف میشود در حالی که بیودیزل اساسا عاری از آروماتیک‌هاست.درگازوئیل هیچ پیوند دوگان وجود ندارد در حالی که در بیودیزل به دلیل وجود قابل ملاحظه محل‌های غیر اشباع، پایداری در مقابل اکسید اسیون کم میباشد.

‌   یکی دیگر از مزایای بیودیزل بالا بودن درجه اکتان، پایین بودن محتوای گوگرد و بالا بودن محتوای اکسیژن آن است که در مجموع احتراق فوق العاده ای را ایجاد میکند.

   استفاده از بیودیزل درموتور گازوئیلی معمولی به کاهش اساسی هیدروکربن‌های نسوخته، منواکسید کربن و ذرات معلق منجر می شود.با استفاده از این سوخت،از سهم کربن موجود در ذرات معلق هم کم می‌شود.

  افزایش ایمنی وکاهش بو و دوده تولیدی درهنگام استفاده و افزایش روانکاری موتوراز دیگرمزایای کاربرد بیودیزل میباشد از طرف دیگر، میزان انرژی حاصل از سوختن واحد بیودیزل، 33300 کیلو کالری و میزان کالری ناشی از گازوئیل حدود 24000 کیلوکالری است.

نتيجه گيری

 

بیودیزل صرفه­جويي اقتصادي زيادي را دارا ميباشد. ایجاد الودگی کمتری میکند. تامین مواد اولیه راحت ودر دسترس بوده درضمن هزینه کمتری نیاز است برای تهیه ان.آناليز واريانس دادههاي حاصل بيانگر آن است که اثرات دما، زمان ماند، ميزان اختلاط و ميزان کاتاليست مورد استفاده بر درصد تبديل واکنش در سطح 1% معنادار بوده ومقادير بهينه اين پارامترها به ترتيب برابر 6:1، C °65، 90 دقيقه، 600 دور بر دقيقه و 1% وزني حاصل شد. حداکثر درصد تبديل دراين شرايط در مدت زمان 90 دقيقه و برابر با 94% بدست آمد.البته ميزان اختلاف در درصد تبديل در زمانهاي بيش از 60 دقيقه بسيار اندک ميباشد

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم شهریور 1389ساعت 1:54  توسط هاشم فتحی | 
 

 بيوديزل (منو اكليل استر) يك سوخت گازوئيلي پاك است كه از منابع طبيعي و قابل تجديد مانند روغن‌هاي گياهي و روغن محصولاتی مثل شلغم روغنی , سویا,پنبه و آفتاب گردون و غیره که تخمهای روغنی دارند,توسط یک کاتالیزور در مدتی کوتاه همراه با واکنشهای شیمیایی متفاوت بدست می آید. بيوديزل درست مانند گازوئيل نفت در موتورهاي احتراقي كار مي‌كند و براي اين كار اصولاً هيچ گونه تغيير موتوري لازم نيست.  بيوديزل ظرفيت و دامنه كار گازوئيل را حفظ ميكند. بیودیزل را 100 % می توان استفاده کرد و یا با موتورین نرمال مقایسه نمود. 

مخلوطهایی حاوی تا 20درصد بیودیزل (80 درصد گازوئیل) می توانند در تمام موتورها و خودروهای گازوئیلی استفاده شوند و بیودیزل با نسبت های بالاتر( تا صد درصد بیودیزل خالص)هم میتواند در موتورهای ساخته شده از سال 1994 به بعد بااندک تغییراتی وحتی بدون نیاز به آنها مورد استفاده قرار بگیرد.

استفاده از بيوديزل دريك موتورگازوئيلي معمولي منجربه كاهش اساسي هيدروكربن هاي نسوخته، منواكسيد كربن و ذرات معلق مي‌شود.خروج اكسيدهاي نيتروژن بسته به سيكل كاري و روش‌هاي آزمايشي، كمي كاهش و يا افزايش مي‌يابد. با بكاربردن اين سوخت، از سهم كربن موجود در ذرات معلق كاسته میشود (چون اكسيژن موجود در بيوديزل احتراق كامل به CO2 را ممكن مي‌سازد).  

  بخش سولفات از بين ميرود (زيرا دراين سوخت اصلاً سولفور وجود ندارد) اما قسمتي محلول يا هيدروكربن به همان صورت باقي ميماند يا افزايش پيدا ميكند، بنابراين بيوديزل با تكنولوژي جديد مانند كاتاليست‌ها (كه از ذرات محلول گازوئيل ميكاهند نه كربن جامد) وEGR  (با كربن كمترعمر موتوربيشتر ميشو‌د) بسيار خوب كار ميكند. از ویژگیهای بیو دیزل اینکه هم به صورت خالص قابل استفاده است و هم می توان با هر نسبتی با گازوئیل ترکیب شود

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم شهریور 1389ساعت 1:44  توسط هاشم فتحی | 
 

مصرف افزاینده سوخت که کاهش ذخایر تجدیدناپذیر نفت وگازوئیل و در نتیجه افزایش قیمت آنها را درپی دارد، در کنار توجه فزاینده به مسائل زیست محیطی سالهاست که کشورهای مختلف جهان رابه سمت تولید سوختهای جایگزین وپاک سوق داده است .نتایج تحقیقات نشان داده است تولید بیودیزل بهترین جایگزین برای سوختهای فسیلی میباشد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم شهریور 1389ساعت 1:39  توسط هاشم فتحی | 

در گام اول برای بازیافت زباله ها باید مواد قابل تجزیه مثل پسماندهای آشپزخانه و مواد غذایی را از سایر زباله ها جدا کرده و سعی شود فقط این مواد را در کیسه زباله ریخته و به رفتگر تحویل داد. این مواد را به نوعی کود بنام کمپوست تبدیل می کنند وبرای اصلاح خاک و جبران مواد غذایی از دست رفته از آن استفاده می کنند.

در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زباله ها جدا کنیم. شیشه،کاغذ،پلاستیک وانواع فلزات از بهترین مواد برای بازیافت هستند.

1.بازیافت گامی حیاتی برای حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست.

2.بازیافت گامی سبز در جهت توسعه پایدار.

3.بازیافت هر تن کاغذ،می تواند زمینه اشتغال برای 5 نفر را فراهم کند.

4.بازیافت مواد،جلوگیری از اتلاف سرمایه های ملی.

+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم مرداد 1389ساعت 3:4  توسط هاشم فتحی | 

اين فرآيند مشتمل بر روشهاي متعددي است و به مجموعه اقداماتي اطلاق مي شود که در جهت بهينه سازي وضعيت تفکيک، جمع آوري، حمل، بازيافت، فروش و کنترل سايت ضايعات (از نقطه نظر تأثيرات زيست محيطي) صورت مي گيرد.

اين راهکارها به ترتيب اولويت عبارتند از:
• حذف: جلوگيري کامل از ايجاد ضايعات با بکارگيري روشها، تجهيزات و تدابيري که منجر به افزايش بازده توليد ، حفظ منابع و مواد اوليه پبيشگيري از اتلاف انرژي مي گردد.
• کاهش در منبع توليد: اجتناب از توليد بي رويه ضايعات و همچنين کاهش و يا حذف آن از طريق تغييرات در فرآيند.

روشهاي معمول براي کاهش ميزان ضايعات در منبع توليد آنها شامل موارد زير است:
1- انجام عمليات بطور صحيح و اصولي:
الف: انتخاب دقيق تأمين کنندگان و همچنين مواد اوليه خريداري شده
ب: انجام به موقع و منظم تعميرات پيشگيرانه
ج:کاهش حجم ضايعات با بکارگيري روشهايي چون فيلتراسيون، خشک کردن و فشرده کردن ضايعات.
د: نصب درپوش و شير اطمينان بر روي مخازن حاوي مايعات و حلالها
ه: جلوگيري از نشت و انتشار مواد
و: استفاده مجدد از مواد ريخته شده
2- بهبود فن آوري : کاهش ميزان توليد ضايعات از طريق بهبود فرآيندها و استفاده از تجهيزات پيشرفته اي که ضايعات کمتري ايجاد مي کنند( فن آوري پاک ) و همچنين انجام اصلاحات لازم در تجهيزات بمنظور کاهش ضايعات توليدي.
3- تغيير در مواد اوليه مصرفي: جايگزيني مواد زيانبار با مواد اوليه بي خطر و يا کم خطر با مد نظر قررار دادن معيارهاي نظير تأثيرات سوء ايمني و بهداشتي، آثار منفي بر کيفيت کالا و يا ضايعات حاصله و يا آثار سوء وارده بر فرآيند توليد.
4- ايجاد تغييرات در محصول نهايي يا جانبي: اين روش مي تواند منجر به کاهش کلي ميزان ضايعات در فرآيند توليد گردد و اين امکان نيز وجود دارد که محصولات توليدي نهايي داراي خطرات کمتري از نظر زيست محيطي باشد.
• بازيافت: استفاده مجدد از ضايعات به منظور بکارگيري احياء و دوباره آنها بعنوان مواد اوليه و جلوگيري از اتلاف انرژي
• تصفيه: کليه اقداماتي است که در جهت از بين بردن و يا جداسازي عناصر سمي و موجود در ضايعات و خنثي سازي ضايعات و در نهايت تبديل آنها به مواد کم خطر، صورت مي پذيرد.
• دفع: انتقال کنترل شده و مطمئن ضايعات ممکن است با اقداماتي نظير کاهش حجم، قراردادن در ظروف مخصوص، جداسازي محل دفن، و نگهداري يا پايش همراه باشد.
روشهاي ذکر شده در مديريت بر ضايعات، بيانگر اين موضوع است که روشهاي حذف و کاهش ضايعات در منبع و يا بازيافت

آنها، بسيار منطقي تر از روشهاي پر هزينه اي چون تصفيه و دفع ضايعات توليدي است.

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم مرداد 1389ساعت 2:25  توسط هاشم فتحی | 
۱- صيانت از اکوسيستم خاک بعنوان يک منبع گرانقدر و در راستاي نيل به آرمانهاي حفاظت از محيط زيست
2- شناسايي کليه ضايعات موجود در سازمان از نظر کيفي و کمي و همچنين نحوه دفع آنها
3- نظام مند شدن برنامه هاي جمع آوري و نقل و انتقال ضايعات در سازمان
4- نظارت هر چه بيشتر بر ضايعات توليدي توسط کارکنان و پيمانکاران و تفکيک اصولي ضايعات
5- ارتقاء سطح فرهنگ زيست محيطي کارکنان و پيمانکاران و ايجاد بستر مناسب جهت همکاري آنان در برنامه هاي مديريت ضايعات
6- بازيابي مقادير متنابهي از ضايعات و استفاده آنها در فرآيند توليد

7- فروش مقادير قابل توجهي از ضايعات بازيافتي اصلي و جانبي
8- فراهم آوردن زمينه هاي تحقيقاتي در جهت بازيابي و روشهاي بهينه دفع ضايعات
9- تخصيص بودجه و فراهم شدن اعتبارات لازم جهت اجراي پروژه هاي مؤثر بر نظام مديريت بر ضايعات
10- روند نزولي و مستمر در کاهش ميزان ايجاد ضايعات دفعي به ازاي توليد محصول
11- احداث، راه اندازي و بهره برداري از طرحهاي متعدد زيست محيطي در راستاي پيشگيري از آلودگي خاک و آب.

پيام
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم مرداد 1389ساعت 2:24  توسط هاشم فتحی | 
امروزه گازهاي گوناگون و مفيدي براي سوخت، وجود دارند كه بيش از سه نوع آن در جهان استفاده مي شود. اين سه نوع عبارتند از: گاز مايع (ال.پي.جي) كه مخلوطي از بخش‌هاي پالايش شده نفت خام از قبيل پروپان، بوتان، پروپيلن و بوتيلن است. اين گاز به اين دليل كه به آساني به مايع تبديل مي شود، از آن براي سوخت سيلندر استفاده مي شود. نوع دوم، گاز طبيعي است كه از دو منبع عمده منابع گاز مستقل و گاز همراه (گاز حاصل از تفكيك نفت خام) تامين مي شود و نوع سوم بيوگاز است كه با آن بيشتر آشنا مي شويم.

درسال هاي اخير به دليل مشكلات ناشي از وابستگي گسترده به نفت و محدوديت منابع تجاري انرژي، به استفاده از بيوگاز بيشتر توجه شده است. بيوگاز بر اثر واكنش هاي تجزيه اي بي هوازي ميكروارگانيسم هاي زنده در محيطي که مواد آلي وجود دارد، توليد مي شود. از اين قبيل محيط ها مي توان به باتلاق ها و مرداب ها اشاره كرد و گازي كه در اين محيط ها توليد مي شود، به گاز مرداب معروف است. دليل نام گذاري اين گاز به بيوگاز اين است كه بر اثر تجزيه بي هوازي مواد آلي و بيولوژيك به وسيله ميكروارگانيسم هاي زنده توليد مي شود. بيوگاز مخلوطي از سه تركيب به نام هاي متان، دي اكسيد كربن و سولفيد هيدروژن است. تركيب عمده و قابل اشتعال بيوگاز، متان است كه سهم بيشتر اين گاز يعني 60 تا70 درصد آن را شامل مي شود. گاز متان، گازي است بي رنگ و بي بو كه اگر يك فوت مكعب آن بسوزد، 252 كيلوكالري انرژي حرارتي توليد مي كندکه در قياس با ساير مواد سوختي، رقم قابل توجهي است. دو تركيب ديگر به ويژه سولفيد هيدروژن كه سهم آن ناچيز است، جزء تركيب هاي سمي هستند. از مزيت هاي مهم متان به ديگر سوخت ها اين است كه هنگام سوختن، گاز سمي و خطرناك منواكسيد كربن توليد نمي كند؛ بنابراين از آن مي توان به عنوان سوخت ايمن و سالم در محيط خانه استفاده كرد. همان طور كه گفته شد، 60 تا70 درصد بيوگاز را گاز متان تشكيل مي دهد، اين درصد بالاي متان، بيوگاز را به عنوان منبع عالي و ممتاز انرژي هاي تجديدپذير براي جانشيني گاز طبيعي و ديگر سوخت هاي فسيلي قرار داده است. امروزه از بيوگاز در گرم كردن ديگ هاي بخار كارخانه ها، موتور ژنراتورها براي توليد برق،گرم كردن خانه ها و پخت و پز استفاده مي شود. استفاده از فناوري توليد بيوگاز در ايران، تاکنون کاربرد عمومي نيافته است و در مرحله آزمايشگاهي است؛ درحالي که در کشورهاي اروپاي غربي، جنوب شرقي آسيا و به ويژه چين و هندوستان اين فناوري بسيار قابل توجه است و اين كشورها با بهره گيري از اين فناوري نياز خود را به سوخت برطرف كرده اند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم مرداد 1389ساعت 17:31  توسط هاشم فتحی | 
تجزيه و تبديل فضولات و مواد گنديده آلي كه مي تواند محصول حيوانات اهلي و يا گياهان باشد، به وسيله باكتري ها در دو مرحله به بيوگاز و بيوماس تبديل مي شود. از بيوگاز استفاده هاي فراواني مي توان كرد و از بيوماس هم به عنوان كود آلي مي توان بهره برد. در مرحله نخست اين واكنش بيولوژيك، باكتري هاي بي هوازي مواد آلي گنديده را به اسيد هاي آلي تبديل مي كنند. در مرحله دوم، گروه ديگري از باكتري ها اسيد هاي آلي به وجود آمده را تجزيه مي كنند كه در نتيجه آن بيوگاز كه بخش عمده آن متان است، توليد مي شود.
براي توليد بيوگاز در مناطق روستايي و مجتمع هاي كشاورزي و دامپروري مي توان اقدام به ساخت دستگاه بيوگاز كرد كه ساخت آن بسيار آسان و از بخش هاي زير تشكيل شده است:

- تانك تخمير:

تانك تخمير، بخش اصلي دستگاه بيوگاز است كه معمولاً به شكل استوانه و از جنس آجر و يا بتون ساخته مي شود. اين تانك را مي توان يا به صورت كامل درون زمين و يا بخشي از آن را در روي زمين ساخت. مواد زايد آلي پس از ورود به تانك به مدت يك تا دو ماه در آن نگهداري مي شوند. در طول اين مدت، مواد زايد آلي درشرايط بي هوازي و براثر فعاليت باكتري ها تجزيه مي شوند. نتيجه اين تجزيه، توليد بيوگاز و مقداري بيوماس است كه با تخليه مرتب بيوماس و و اضافه كردن مواد زايد جديد در تمام روزهاي سال مي تواند ادامه داشته باشد.

- محفظه گاز:

اين محفظه به صورت سرپوشي شناور يا ثابت از جنس فلزي يا بتوني در روي بخش فوقاني تانك تخمير قرار مي گيرد. گازهاي توليدي در تانك تخمير در بخش زير اين سرپوش جمع مي شود كه از طريق لوله كشي مي توان آن را به نقطه مصرف انتقال داد. نكته مهم در باره اين محفظه اين است كه از افزايش فشار گاز در اين محفظه جلوگيري شود؛ بنابراين با نصب فشار سنج در اين محفظه مي توان فشار گاز را كنترل كرد. - لوله هاي ورودي و خروجي: هدف از لوله هاي ورودي و خروجي در دستگاه بيوگاز، ورود مواد خام و تخليه بيوماس از تانك تخمير است. جنس لوله ها را مي توان از نوع پلاستيكي يا بتوني انتخاب كرد. در مناطق روستايي هر خانوار مي تواند به طور انفرادي يك دستگاه بيوگاز داشته باشد و يا چند خانوار ساكن در كنار هم مي توانند به طور اشتراكي يك دستگاه بيوگاز بسازند. براساس محاسبات انجام شده، كود حاصل از سه راس گاو و يا چند راس گوسفند پاسخ گوي توليد گاز مصرفي هر خانوار در طول سال است. كه اين ميزان توليد گاز، حدود 500 ليتر به ازاي هر كيلوگرم فضولات تجزيه شده است. بهره برداري و نگهداري از دستگاه بيوگاز به مهارت خاصي نياز ندارد و هركس به راحتي مي تواند از آن استفاده كند. با توجه به موارد يادشده، لزوم برنامه ريزي براي گسترش منابع انرژي غيرنفتي و استفاده از انرژي هاي نو در كشورمان به خوبي احساس مي شود. با انجام مطالعات و تحقيقات و مشاركت در ساخت دستگاه هاي بيوگاز در مناطق روستايي مي توان در مصرف سوخت هاي نفتي به شدت صرفه جويي كرد.
در يك نتيجه گيري كلي استفاده از بيوگاز در زندگي روزمره مي تواند فايده هاي زير را به دنبال داشته باشد:

- بيوگاز به عنوان يك منبع انرژي محلي و تجديد شونده؛
- بهبود وضعيت ايمني صنعتي و خانگي، همچنين سودآور بودن آن؛
- بهبود وضعيت كيفيت هوا و كاهش بوهاي نامطبوع؛
- كاهش انتشارگازهاي گلخانه اي دشمن لايه ازون؛
- رشد اقتصادي و تضمين منبع انرژي؛
- جمع آوري مواد زايد و حيواني در يك نقطه و جلوگيري از پراكندگي آنها در محيط اطراف؛
- استفاده از بيوماس توليدي به عنوان كود سالم و مطمئن در كشاورزي
+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم مرداد 1389ساعت 17:30  توسط هاشم فتحی |